T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/4256
Karar No : 2025/2648
TEMYİZ EDEN TARAFLAR: 1- (DAVALI) ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVACI) ... Turistik Tesisleri ve
İşletmeleri Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Antalya ili, Muratpaşa ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkiinde ve Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan 13.100,00m2 yüzölçümlü taşınmazın 11.224,00m2'sinin, 12/09/2019-12/08/2022 tarihleri arasındaki dönemde turistik tesis (şezlong, etrafı açık bar, beton zemin güneşleme alanı, bar, sahne ve oturma alanı, havuz, restaurant, amfi tiyatro açık oturma alanı, wc) olarak fuzulen işgal edildiğinden bahisle 8.494.203,45TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyada bulunan bilgi ve belgelerle mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak alınan bilirkişi raporunun birlikte incelenmesinden, söz konusu işgal nedeniyle istenebilecek ecrimisilin 4.342.437,00TL olması gerektiği anlaşıldığından, dava konusu ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin bu tutara ilişkin kısmında hukuka aykırılık ve bu tutarı aşan 4.151.766,45TL'lik kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin; 4.151.766,45TL'ye ilişkin kısmının iptaline, 4.342.437,00TL'ye ilişkin kısmı yönünden ise, davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu ihbarname bedelinin mevzuata uygun olarak takdir edildiği; buna karşın hükme esas alınan bilirkişi raporunda alanların niteliği konusunda hata yapıldığı gibi 336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliğinde işaret edilen asgari tutarların da altında hesaplama yapıldığı ve rapora itirazlarının karşılanmadığı; Davacı tarafından ise, işgale konu alanın, 10.874,00m2 olduğu ve bedelin de hatalı emsaller kullanılarak fahiş hesaplandığı ileri sürülmektedir.
TARAFLARIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuş olup, davacı tarafça cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüyle Bölge İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Davacı tarafın temyiz isteminin incelenmesinden;
Bölge İdare Mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, davacı tarafın dilekçesinde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davalı tarafın temyiz isteminin incelenmesinden;
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75. maddesinde, devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altında bulunan taşınmaz malların, gerçek ve tüzel kişilerce işgali üzerine, fuzuli şagilden, bu Kanunun 9. maddesindeki yerlerden sorulmak suretiyle, idareden taşınmaz ve değerlendirme konusunda işin ehli veya uzmanı üç kişiden oluşan komisyonca takdir edilecek ecrimisilin isteneceği, ecrimisilin talep edilebilmesi için Hazinenin işgalden dolayı bir zarara uğramış olmasının gerekmediği ve fuzuli şagilin kusurunun aranmayacağı hükmüne yer verilmiştir.
2886 sayılı Kanun'un 74. maddesine dayanılarak çıkarılan Hazine Taşınmazlarının İdaresi Hakkında Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinde ecrimisil, Hazine taşınmazının, idarenin izni dışında gerçek veya tüzel kişilerce işgal veya tasarruf edilmesi sebebiyle İdarenin bir zarara uğrayıp uğramadığına veya işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın İdarece talep edilen tazminat; fuzuli şagil ise, kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, Hazine taşınmazının zilyetliğini, yetkili İdarenin izni dışında eline geçiren, elinde tutan veya her ne şekilde olursa olsun bu malı kullanan veya tasarrufunda bulunduran gerçek veya tüzel kişiler olarak tanımlanmıştır. "Ecrimisilin tespit ve takdir edilmesi" başlıklı 85. maddesinde ise, ecrimisilin tespit ve takdirinde; idarenin zarara uğrayıp uğramadığına ve işgalcinin kusurlu olup olmadığına bakılmaksızın, taşınmazın işgalci tarafından kullanım şekli, fiili ve hukuki durumu ile işgalden dolayı varsa elde ettiği gelir, aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurların göz önünde bulundurulacağı; kiraya verilen, irtifak hakkı kurulan veya kullanma izni verilen taşınmazlarda sözleşmenin bitiminden sonra kullanımın devam etmesi hâlinde, varsa sözleşme veya resmî senetteki hükme göre işlem yapılacağı aksi takdirde ise, işgalciler hakkında ecrimisil tespit, takdir ve tahsilatı yapılacağı düzenlemesine yer verilmiştir.
336 sayılı Milli Emlak Genel Tebliği'nin, 5. maddesinde "(3)... taşınmaz tespit tutanağına dayanılarak bedel tespit komisyonunca tespit tarihinden geriye doğru beş yılı geçmemek üzere, tarımsal amaçlı kullanımlar ile belediye ve mücavir alan sınırları dışında gelir getirici unsur taşımayan kullanımlar için taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde birbuçuğundan; belediye ve mücavir alan sınırları içinde ve planlı alanlarda tarım dışı kullanımlar için ise taşınmazın emlak vergisine esas asgari değerinin yüzde üçünden az olmamak üzere ecrimisil tespit ve takdir edilir... (11) Ecrimisil tespit ve takdir edilirken, Hazine taşınmazının değerini etkileyebilecek; a) İmar durumu, b) Yüzölçümü, c) Niteliği, ç) Verimi (tarım arazilerinde), d) Alt yapı hizmetlerinden yararlanıp yararlanmadığı, e) Konumu, f) Taşınmazın kullanım şekli ve işgalden dolayı gelir elde edilip edilmediği gibi her türlü ölçütler dikkate alınır. (12) Ecrimisilin tespitinde ayrıca; aynı yer ve mahalde bulunan emsal nitelikteki taşınmazlar için oluşmuş kira bedelleri veya ecrimisiller, varsa bunlara ilişkin kesinleşmiş yargı kararları, ilgisine göre belediye, ticaret odası, sanayi odası, ziraat odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulmak suretiyle edinilecek bilgiler ile taşınmazın değerini etkileyecek tüm unsurlar göz önünde bulundurulur. Ecrimisil tespit ve takdirinde göz önünde bulundurulacak bilgiler, gerektiğinde köy, mahalle, cadde ve sokak itibariyle sorulabilir." düzenlemesine ve "Kıyı Kanunu kapsamında kalan yerlerde ecrimisil işlemleri" başlıklı 14. maddesinde- "(1) ...Kıyı Kanunu ile ...Kıyı Kanununun Uygulanmasına Dair Yönetmelik hükümleri kapsamında ve kıyı kenar çizgisi içerisinde (kıyıda) kalan taşınmazların üzerine deniz, güneş ve kumsaldan yararlanılması amacıyla şezlong, gölgelik, soyunma kabini ve duş konulması, yeşil alan düzenlemesi yapılması, sportif ve eğlence aktivitelerinin yapılabileceği alanlar oluşturulması, yiyecek ve içecek servisi yapılması amacıyla takılabilir, sökülebilir ve taşınabilir elemanlarla basit nitelikte yapı (lokanta, çay bahçesi, kafeterya vb. tesisler hariç) yapılması gibi izinsiz kullanımların tespit edilmesi halinde, bu taşınmazları izinsiz kullananlar arasında herhangi bir ayrım yapılmaksızın ecrimisil bedeli; yılı içerisinde T.C. Kalkınma Bankası A.Ş. tarafından belirlenen ve Kültür ve Turizm Bakanlığınca yayımlanan Birim Maliyetler Listesi’nin “Günübirlik Tesisi Açık Alan Düzenlemesi” için öngörülen m2 birim bedelinin kullanıma konu olan taşınmazın yüzölçümü ile çarpılması suretiyle bulunacak rakamın yüzde yirmibeşi ile varsa bu taşınmazların, yoksa en yakın emsal taşınmazın emlak vergisine esas asgari m2 birim değerinin yüzde birinin toplamından aşağı olmamak üzere, Kanunun 9. maddesinde belirtilen yerlerden sorulmak suretiyle bedel tespit komisyonu tarafından tespit ve takdir edilir. (2) (Değişik:RG-8/10/2016-29851) Kıyı ve sahil şeritleri ile dolgu alanlarında yukarıda belirtilen kullanımlar dışında izinsiz kullanımın tespiti halinde; işgalin şekli, bu alanların konumu ve kullanımlarından elde edilecek gelir düzeyi de dikkate alınarak Kanunun 9. maddesinde belirtilen yerlerden sorulmak suretiyle bedel tespit komisyonu tarafından ecrimisil tespit ve takdir edilir..." düzenlemesine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Antalya ili, Muratpaşa ilçesi, ... Mahallesi, ... Mevkinde, ... ada, ... parselin güneyinde ve Devletin hüküm ve tasarrufu altında bulunan 13.100,00m2 yüzölçümlü taşınmazın 11.224,00m2'sinin, 12/09/2019-12/08/2022 tarihleri arasındaki dönemde turistik tesis (şezlong, etrafı açık bar, beton zemin güneşleme alanı, bar, sahne ve oturma alanı, havuz, restaurant, amfi tiyatro açık oturma alanı, wc) olarak fuzulen işgal edildiğinden bahisle 8.494.203,45TL ecrimisil istenilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı ecrimisil ihbarnamesinin ve davacı tarafın itirazı üzerine ise, itirazın reddi yolunda ... tarih ve ... sayılı sayılı ecrimisil düzeltme ihbarnamesinin düzenlenmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı ve İdare Mahkemesince, mahallinde keşif ve bilirkişi incelemesi yapılarak alınan bilirkişi raporunda: Taşınmazdaki işgale konu alanların ölçüldüğü yolunda hiçbir ifadeye yer verilmediği; dava konusu işleme esas kıymet takdir kararında mevzuatta öngörülen asgari tutarlara işaret edilmesine karşın, bilirkişilerce yukarıda incelenen mevzuat uyarınca işgale konu taşınmazdan, işlemde belirtilen dönemde istenilebilecek en düşük ecrimisile ilişkin hiç bir inceleme yapılmadığı gibi; "Hazineye ait Antalya ili Manavgat ilçesi ... Mahallesi 3.891,00m2 yüzölçümlü ... ada ... parselin tamamını 26/09/2013 tarihinde Çolaklı Belediye
Başkanlığı İşletmeciliğine ilk yıl 97.275,00TL bedelle kiralandığına dair Protokol
düzenlenmiştir. Taşınmazın 26/09/2013 kiralama tarihindeki birim m2 kira bedeli ise
(97.275,00TL/ 3.891,00m2)=29,55TL/m2" ifadesiyle dava konusu taşınmaza hem mesafe ve hem de dönem yönünden uzak bir kiralama işlemi emsal alınarak, belirtilen 2013 yılı bedeline yeniden değerleme oranı uygulanmak suretiyle hesaplama yapıldığı; hesapladıkları bu bedel ile idarece hesaplanan tutar arasındaki farka ilişkin açıklama da yapılmadığı; belirtilen nedenlerle sınamaya- denetlemeye elverişli olmayan bilirkişi raporunun, taraflara tebliği üzerine taraflarca hesaplamada işaret edilen işgal alanları ve bedel yönünden rapora itiraz edilmesine karşın Mahkemece karşılanmadığı anlaşılmaktadır.
Bu durumda Mahkemesince mahallinde ve turizm sezonu içinde yeniden keşif icra edilerek; öncelikle harita mühendisi bilirkişi tarafından, işgal edilen alanların, sabit-seyyar veya açık alan gibi net şekilde tespiti ve dava konusu işleme esas taşınmaz tespit tutanağıyla karşılaştırılmasının sağlanması ve belirlenen alandan, işlemde belirtilen dönemde alınabilecek ecrimisilin, mevzuatta öngörülen asgari tutarların da belirtildiği, yakın dönemde ve yakın mesafede bulunan emsal taşınmazlar yönünden oluşmuş ecrimisil ve kira bedelleri de taranmak suretiyle hesaplanılarak hazırlanacak bilirkişi raporuna göre karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından; dava konusu işlemin kısmen iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine;
2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, davanın reddine ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne;
4. Anılan İdare Dava Dairesi kararının, dava konusu işlemin kısmen iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA,
5. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 24/04/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.