T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/4272
Karar No : 2025/229
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... 2- ...
3- ... 4- ...
5- ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi, İdare Dava Dairesi kararının temyize tabi olduğu, uyuşmazlığın esasının temyizen incelenmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İstinaf" başlıklı 45. maddenin 6. fıkrasında; Bölge İdare Mahkemelerinin 46. maddeye göre temyiz yolu açık olmayan kararlarının kesin olduğu hükmüne yer verilmiş, "Temyiz" başlıklı 46. maddesinin 1. fıkrasında; Danıştay dava dairelerinin nihai kararları ile bölge idare mahkemelerinin maddede sınırlı olarak sayılan davalar hakkında verdikleri kararların, başka kanunlarda aksine hüküm bulunsa dahi Danıştayda, kararın tebliğinden itibaren otuz gün içinde temyiz edilebileceği belirtilerek, aynı fıkranın (g) bendinde yer alan; Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonu ve Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunca itiraz üzerine verilen kararlar ile 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun uygulanmasından doğan davaların temyize tabi olduğu düzenlenmiş, 48. maddesinin 7. fıkrasında ise; "Temyiz dilekçesi verilirken gerekli harç ve giderlerin ödenmemiş olduğu, dilekçenin 3 üncü madde esaslarına göre düzenlenmediği, temyizin kanuni süre içinde yapılmadığı veya kesin bir karar hakkında olduğunun anlaşıldığı hâllerde, 2 ve 6 ncı fıkralarda sözü edilen kararlar, dosyanın gönderildiği Danıştayın ilgili dairesi ve kurulunca, kesin olarak verilir." hükmü yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; 2577 sayılı Kanun'un 46. maddesinde, bölge idare mahkemesinin temyiz incelemesine tabi kararlarının sınırlı olarak sayıldığı, Danıştay Dördüncü Dairesinin görevine giren ve temyize konu olabilecek davalar arasında; Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonu ve Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunca itiraz üzerine verilen kararların belirlendiği, söz konusu maddede sayılanlar dışındaki davalar hakkında Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince kesin olarak karar verilmesi gerektiği, kesin olarak verilen kararlar hakkındaki temyiz istemlerinin ise incelenemeyeceği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta; Kütahya ili, Hisarcık ilçesi, ... Mahallesinde yer alan taşınmazda bulunan yapının (Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı uyarınca) korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmesine ilişkin Kütahya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının, 2577 sayılı Kanunun 46. maddesinin (g) bendi uyarınca temyize tabi davalardan olan Tabiat Varlıklarını Koruma Merkez Komisyonu veya Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunca itiraz üzerine verilen kararlar kapsamında değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, istinaf incelemesinden sonra temyiz incelemesine tabi olan davalar arasında sayılmayan ve 2577 sayılı Kanun'un 45. maddesinin 6. fıkrası uyarınca istinaf incelemesi üzerine kesinleşen karar hakkında temyiz isteminde bulunulması hukuken mümkün olmadığı gibi, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesince temyiz yolu açık olmak üzere karar verilmiş olması, kanunen temyiz yolu öngörülmeyen davada ilgilisine temyiz hakkı vermeyeceğinden, davacıların temyiz isteminin de incelenemeyeceğinin kabulü gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin İNCELENMEKSİZİN REDDİNE,
2. Bölge İdare Mahkemesince kesin olan karara karşı temyiz yolunun açık olduğunun belirtilmiş olması sebebiyle temyiz aşamasında yatırılan ...-TL harç ile artan posta ücretinin isteği halinde davacılara iadesine,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 09/01/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava, Kütahya ili, Hisarcık ilçesi, ... Mahallesinde bulunan davacıya ait taşınmazın (Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı uyarınca) korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmesine ilişkin Kütahya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istemiyle açılmıştır.
2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun "Kararlara uyma zorunluluğu" başlıklı 61. Maddesinde; "Kamu kurum ve kuruluşları ve belediyeler ile gerçek ve tüzel kişiler, Koruma Yüksek Kurulu ve koruma bölge kurullarının kararlarına uymak zorundadır. Koruma Yüksek Kurulunun ilke kararları Resmî Gazetede yayımlanır. Koruma bölge kurullarınca alınan kararlara kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzel kişilerce yapılan itirazlar, Bakanlıkça değerlendirilerek gerekli görüldüğü takdirde Koruma Yüksek Kurulu gündemine alınır. Bu itirazlar, Koruma Yüksek Kurulunca incelenir ve en geç üç ay içinde karara bağlanır. Koruma Yüksek Kurulunda görüşülen itiraz konuları ayrıca koruma bölge kurulu gündemine alınmaz. Koruma Yüksek Kuruluna yapılacak itirazlarla ilgili usul ve esaslar Bakanlıkça hazırlanan yönetmelikle belirlenir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davacının maliki olduğu Kütahya ili, Hisarcık ilçesi, ... Mahallesinde yer alan taşınmazın ilk olarak, Kütahya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı Kararı ile korunması gerekli kültür varlığı olarak tesciline karar verildiği, bu karara yapılan itiraz üzerine Kütahya Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun ... tarih ve ... sayılı işlemi ile dava konusu taşınmaz ile tescil kaydına itiraz edilen diğer taşınmazların kültür varlığı tescil kaydının kaldırıldığı, itiraz edilmeyen diğer taşınmazların ise 2863 sayılı Kanunun 6. maddesi ve Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlıklarının ve Sitlerin Tespit ve Tescili Hakkında Yönetmeliğin 4. maddesi hükümleri kapsamında Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğü uzmanlarınca yeniden incelenerek ilgili Kurulca yeniden değerlendirilmesine karar verildiği, Kültür Varlıkları Müzeler Genel Müdürlüğü uzmanlarınca yapılan çalışmalar doğrultusunda hazırlanan raporlara istinaden, Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarihli, ... sayılı ve ... tarih ve ... sayılı Kararları ile tescil kaydının devamına karar verildiği, tescil kararına yapılan itirazların Kütahya Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun ... tarihli, ... sayılı Kararıyla "... Kütahya ili, Hisarcık ilçesi, ilçe merkezinde yer alan Kütahya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilen, Koruma Bölge Kurulunun ... tarihli ve ... sayılı ve ... tarihli ve ... sayılı kararlarıyla tescilinin devamına karar verilen taşınmazlara ilişkin yapılan itirazın; söz konusu taşınmazların 2863 sayılı Kültür Varlıklarını Koruma Kanunu'nun 6'ncı maddesi ile Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlıklarının ve Sitlerin Tespit ve Tescili Hakkında Yönetmeliği'nin 4'üncü maddesindeki koşulları taşıması nedeniyle reddine, Kütahya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarihli ve ... sayılı kararının geçerli olduğuna, Kütahya ili, Hisarcık ilçesi, ilçe merkezinde yer alan Kütahya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilen, Kurulumuzun ... tarihli ve ... sayılı kararı ile tescil kaydının kaldırılmasına karar verilen taşınmazlara ilişkin ... tarih ve ... sayılı kararımız gereği Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü uzmanlarınca kentsel doku bütününde yapılan çalışmalar sonucunda; ... tarihli ve ... sayılı kararımız sonrasında yıkıldığı anlaşılan ... Mahallesi ... ada, ... parsel dışında kalan taşınmazların Hisarcık İlçesine özgü mimari ve kültürel dokuyu yansıtması, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanununun 6. Maddesi ile Korunması Gerekli Taşınmaz Kültür Varlıklarının ve Sitlerin Tespit ve Tescili Hakkında Yönetmeliğin 4. Maddesindeki koşulları taşıması nedeniyle ... tarihli ve ... sayılı kararımızın ... Mahallesi ... ada, ... parsel dışında kalan taşınmazlara ilişkin kısmının iptal edilmesine, Kütahya Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarihli ve ... sayılı kararının geçerli olduğuna, Kütahya ili, Hisarcık ilçesi, ilçe merkezinde bulunan kararımız eki listede yer alan taşınmazların korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı olarak tescil edilmesine yönelik işlemlerin ilgili Koruma Bölge Kurulu Müdürlüğünce gerçekleştirilmesine... karar verilmiştir." şeklindeki Yüksek Kurul Kararı uyarınca dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.
Yukarıda belirtilen dava konusu işlemler ile mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesi neticesinde; her ne kadar Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunca itiraz üzerine verilen bir karar dava konusu edilmemiş ise de, uyuşmazlığın geçirdiği hukuki süreç incelendiğinde; dava konusu edilen Koruma Bölge Kurulu kararının, Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun ... tarihli, ... sayılı Kararı uyarınca tesis edilen "uygulama işlemi" niteliğinde olduğu, davacının; Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı ilk tescil Kararına itiraz etmesi neticesinde, itirazın kabul edilerek, Koruma Yüksek Kurulunca tescil kaydının kaldırıldığı, davacının itirazının lehine sonuçlandığı, sonrasında Kurulca yapılan çalışmalar ve alınan raporlara istinaden, taşınmazın yeniden korunması gerekli kültür varlığı olarak tesciline karar verilmesi nedeniyle bakılmakta olan davanın açıldığı, sonuç olarak; Kütahya ili, Hisarcık ilçesi, ilçe merkezinde bulunan karar eki listelerde yer alan taşınmazların, korunması gerekli kültür varlığı niteliği taşıyıp taşımadığının tespiti amacıyla ilk tescil kararından itibaren tesis edilen işlemlerin zincir işlem niteliğinde olduğu, dava konusu tescil işlemine ilişkin Koruma Bölge Kurulu Kararının, Kültür Varlıklarını Koruma Yüksek Kurulunun ... tarihli, ... sayılı işleminin uygulanması niteliğinde olduğu, bağlı yetki kapsamında Koruma Bölge Kurulunca farklı yönde bir karar verme imkanı bulunmadığından açılan işbu dava kapsamında Koruma Yüksek Kurulunun da husumet mevkiine alınarak ... tarihli, ... sayılı işlemin de hukuki denetiminin yapılması gerektiği, esasen Koruma Yüksek Kurulunca verilen bu kararın, daha önce verdiği ... tarihli, ... sayılı Kararının kaldırılmasına ilişkin olması, anılan kararın ise itiraz üzerine verilmiş olması nedeniyle, bu kararda değişilik yapan ... tarihli, ... saylı Yüksek Kurul Kararının da itiraz üzerine verilen karar niteliğinde olduğu anlaşıldığından, Koruma Yüksek Kurulu kararının uygulama işlemi niteliğinde olan dava konusu Koruma Bölge Kurulu kararının iptali istemine ilişkin uyuşmazlığın temyiz incelenmesine tabi olması gerektiği, Danıştay temyiz incelemesi yolunun kapatılmasının davacının mahkemeye erişim hakkını ihlal edeceği, İstinaf Kararına karşı yapılan temyiz isteminin Dairemizce incelenmesi gerektiği karşı oyu ile aksi yöndeki Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.