T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/4295
Karar No : 2025/217
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Kurumu
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, IPARD Programı çerçevesinde hazırlanan ... başvuru kayıt numaralı proje için imzalanan ... referans numaralı sözleşmenin feshine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; taraflar arasında imzalanan IPARD Sözleşmesinin 1 numaralı eki olan "Genel Hükümler" düzenlemesinin 1.4-(b)/(j) - 6.3 - 9.1 hükümlerine aykırı olarak yatırımın üzerinde gerçekleştirildiği taşınmazın dava dışı üçüncü bir kişiye devredilmesinin projenin amacıyla bağdaşmayacak nitelikte bir usulsüzlük olduğu anlaşıldığından aynı düzenlemenin 13.2-(a)/(e) maddelerine istinaden sözleşmenin feshine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, "soğuk hava deposu" kurulması amaçlı sözleşmeye ilişkin yatırım arazisinin, "sat-kirala-geri al" kapsamında düzenlenen finansal kiralama yöntemiyle devredildiği, Banka ile yapılan leasing sözleşmesinin nakit temini ve bilanço iyileştirme ihtiyacı amacıyla yapıldığı, bu işlemin yatırım konusu taşınmazın mülkiyetinin ve amacının değişmesi olarak yorumlanması ve sözleşmenin 9.1. maddesine aykırılık olarak değerlendirilmesinin hukuka uygun olmadığı, anılan taşınmazın banka kredisi vadesi dolduktan sonra tekrar davacı şirkete devredildiği ve buna dair tapu kaydının da ekte sunulduğu, davacı şirket tarafından, sözleşme boyunca yükümlülüklerinin yerine getirildiği belirtilerek taraflar arasındaki sözleşmenin mümkün olduğunca ayakta tutulması gerektiği sadece soğuk hava deposu alanı değil, 1 milyon metrekare olan tarım alanı üzerinde finansal kiralama yapıldığı belirtilerek temyiz konusu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Kullanılmayan ... TL yürütmenin durdurulması harcının istemi halinde davacıya iadesine,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 09/01/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Davacı şirket tarafından, davalı Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu ile aralarında IPARD Programı kapsamında "soğuk hava deposu" projesi için imzalanan ... referans numaralı sözleşmenin, davalı idarece feshine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddi yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf istemini reddeden ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı temyiz edilmiştir.
Davacı ile davalı idare arasında 20/06/2017 tarihinde imzalanan Sözleşmenin Ek-1, "TKDK'nın hakları" başlıklı 1.1 maddesinin (f) bendinde; "Bu Sözleşmede veya 18 Aralık 2015 tarihinde yayımlanan IPARD II, 1. Başvuru Çağrı İlanı'nda veya 2015 yılında yayımlanan Versiyon: V 1.0 Başvuru Çağrı Rehberinde veya Versiyon 1.0 ÖTP Hazırlama Rehberinde yer alan hükümlerden herhangi birinin Faydalanıcı tarafından ihlal edilmesi halinde, TKDK saklamış olduğu mali desteği, varsa gecikme zammı ile birlikte 6183 sayılı Kanun uyarınca geri alma hakkına sahiptir." hususunun belirtildiği, "Faydalanıcının yükümlülükleri" başlıklı 1.4 maddesinin (j) bendinde; "Madde 8 hükümleri saklı kalmak üzere, Faydalanıcı, bu Sözleşme kapsamında edinilmiş varlıklarını Sözleşme Dönemi boyunca Yatırım amacına uygun olarak kullanmakla, bu varlıkları satmamak ve makine parkları hariç kiralamamakla yükümlüdür." ifadesine yer verildiği, "Projeye Ait Sonuçların ve Ekipmanın Mülkiyet Hakları/Kullanımı" başlıklı 6.3. maddesinde; "Madde 8 hükümleri saklı kalmak üzere, faydalanıcı, işbu sözleşme kapsamında sağlanmış makine/ekipman, yazılım dahil bilgi sistemleri ve taşınmazların mülkiyet ve amacını, sözleşme dönemi boyunca değiştiremez. Söz konusu makine/ ekipman, malzeme, sözleşme dönemi boyunca değişmeyecek olan Yatırımın uygulama yerinde kalacak ve Yatırımın amacı dışında kullanılmayacaktır." ifadesinin yer aldığı, "Sözleşmenin TKDK tarafından feshi" başlıklı 13.2 maddesinde; "(...) TKDK, başka bir işleme veya karar almaya gerek kalmaksızın yapacağı yazılı bildirimle, herhangi bir şekilde tazminat ödemeksizin tek taraflı olarak Sözleşmeyi feshetme hakkına sahiptir: ...e) TKDK'nın, Sözleşme Dönemi süresince Yatırımın amacı üzerinde olumsuz etkisi olan herhangi bir usulsüzlük tespit etmesi(...)" hususunun belirtildiği görülmektedir.
Dosyanın incelenmesinden, söz konusu proje için 20/06/2017 tarihinde imzalanan IPARD sözleşmesine yönelik davacıya hibe ödemesi yapıldığı, 20/06/2017 tarihinden itibaren 20/06/2022 tarihinde tamamlanmak üzere beş yıllık uygulama döneminin başladığı, bu süreçte davalı idare denetim elemanlarınca yapılan denetimde; yatırım arazisinin faydalanıcının mülkiyetinde olmadığının tespit edilmesi üzerine bu durumun projenin amacını etkileyecek nitelikte bir usulsüzlük olduğu gerekçesiyle Sözleşmenin 13.2-(a)/(e) maddelerine istinaden ... tarih ve E... sayılı işlem ile sözleşmenin feshine karar verildiği, anılan işleme karşı davacı tarafından yapılan itirazın 11/08/2021 tarihinde reddi üzerine bakılan davanın açıldığı, İdare Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; sözleşmenin imzalanması ile başlayan ve son hibe ödemesinin yapıldığı tarihten itibaren beş yıl sonra sona eren sözleşme dönemi boyunca devam eden taahhütlere aykırı davranmanın ise usulsüzlük olduğu ve usulsüzlüğün niteliğine göre davalı Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu'nun kesinti, kısmi ödeme, geri alım ve fesih gibi yaptırımlar uygulayabileceğinin düzenlendiği, bahse konu sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerinin 20/06/2022 tarihine kadar devam etmesine karşın davacının 08/07/2019 tarihinde yatırımın üzerinde gerçekleştirildiği taşınmazı üçüncü kişiye satarak devrettiği dolayısıyla, bu durumun projenin amacıyla bağdaşmayacak nitelikte bir usulsüzlük olduğu anlaşıldığından, aynı düzenlemenin 13.2-(a)/(e) maddelerine istinaden sözleşmenin feshine dair dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği sonucuna varılarak davanın reddine karar verilmiştir.
Davacı tarafından, IPARD sözleşmesine ilişkin yatırım konusu taşınmazın (... Köyü ... Mevkii Parsel:...) tapu kaydında 03/05/2018 tarihinde tam hisse ile davacı şirket üzerine tescilli iken ... Kiralama A.Ş. ile davacı şirket arasında düzenlenen finansal kiralama sözleşmesiyle yatırım arazisinin 61 ay süreyle davacı şirkete kiralandığı ve buna bağlı olarak tapu kaydının terkin edildiğinin davalı idare tarafından tespit edilmesi üzerine, yatırımın amacı üzerinde olumsuz etkisi olan bir usulsüzlük olarak değerlendirilmek suretiyle sözleşmenin feshedildiği anlaşılan olayda, İdarenin sözleşme süresi boyunca yatırımın amacı üzerinde olumsuz etkisi olan bir usulsüzlük tespit etmesi hâlinde, sözleşme hükümlerine dayanarak tek taraflı fesih hakkını kullanabileceği tereddütsüzdür. Bununla birlikte, 6361 sayılı Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanununda finansal kiralama konusu malın mülkiyetinin kiralayana ait olduğu düzenlendiğinden, 08/07/2019 tarihinde ... Kiralama A.Ş. ile davacı şirket arasında imzalanan finansal kiralama sözleşmesi ile yatırımın üzerinde gerçekleştirildiği taşınmazın 61 ay süreyle kullanımı düzenlendiğinden, 6361 sayılı Kanuna göre mülkiyetinin değiştiğinin kabulü gerekmekte ise de finansman ihtiyacının karşılanması için bir tür teminat olarak sahip olunduğu aynı gayrimenkulün, önce finansman şirketine devri, sonra kiralanması ve alınan kredinin, kira bedeli olarak sözleşmede belirtilen sürede taksitler halinde ödemesi ve sonucunda gayrimenkulün tekrar alınması söz konusu olduğundan ve davacı şirketin, dava konusu işleme dayanak alınan finansal kiralama sözleşmesinden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmiş olması nedeniyle taşınmazın mülkiyetinin 29/07/2024 tarihinde yeniden davacı şirkete devredildiği görülmekle birlikte davacı şirketin sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerine halel getirilmemesi ve finansal kiralama sözleşmesine uyulmaması durumunda davalı idarenin haklarının korunması bakımından, yapılmak istenen iş ve işlemler hakkında davalı İdare bilgilendirilerek yatırımın amacı üzerinde olumsuz bir etkisinin olup olmadığının değerlendirilmesi sonrasında, sözleşmenin feshine sebep olacak bir aykırılık teşkil etmeyeceği şeklinde görüş bildirilmesi ve gerekli muvafakatin İdarece verilmesi durumunda ancak davacının söz konusu finansal kiralama sözleşmesini yapabileceği ve dosyaya buna ilişkin bir bilgi ve belgenin sunulmadığı dolayısıyla, temyiz konusu kararın bu gerekçe ile gerekçe değiştirerek onanması gerektiği düşüncesiyle Dairemiz onama kararına katılmıyorum.