T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/4296
Karar No : 2025/5547
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: 28/04/2011 tarih ve 27918 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 07/04/2011 tarih ve 2011/1677 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı eki listenin değiştirilmesine ilişkin 19/11/2015 tarih ve 29537 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan 09/11/2015 tarih ve 2015/8220 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca, Aksu Çayı Taşkın Koruma Projesi kapsamında, Antalya ili, Aksu ilçesi, ... Mahallesi'nde yer alan ve davacının maliki olduğu ... ve ... (yeni ... ada, ...) parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; toplulaştırma mevzuatına ve ilkelerine uygun olarak toplulaştırma işleminin gerçekleştirildiği, davacıya ait iki adet parselin tek parsel olarak ve aynı konumda, askı tutanağına itiraz dilekçesindeki talebine uygun olarak birleştirme işleminin gerçekleştirildiği anlaşıldığından toplulaştırma işleminin anılan taşınmazlara ilişkin kısımında hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Üzerinde zeytin ağaçları bulunan ... parsel sayılı taşınmazın bir kısmının yeni parsel dışında bırakıldığı, 15 yaşındaki ortalama 170-200 nar ağacının sınır parsele geçtiği, mülkiyet hakkının elinden alındığı, yeni taşınmazın Aksu Çayı sınırından verildiği, taşkın riski ile karşı karşıya kaldığı, toprak, topoğrafya, drenaj faktörleri ile sulanabilirlik ölçütlerine uyulmadığı, şeklinin dikdörtgen olmadığı, en - boy oranlarının gözetilmediği, şekilsiz parsel verildiği, parçalı ve dağınık arazilerin birleştirilmesi amacına uygun hareket edilmediği, İlk Derece Mahkemesi kararının gerekçesinin devamında "askı tutanağına itiraz dilekçesindeki talebine uygun olarak birleştirme işleminin gerçekleştirildiği görüldüğünden tesis edilen işlemde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmamaktadır." denilerek davacının davalı idareye yazılı başvurularda bulunduğu ve bu başvurulardaki talebine uygun olarak birleştirme işleminin gerçekleştirildiğinden bahisle hatalı şekilde karar verildiği, bir nevi davacının dava konusu işlem aleyhine dava açma hakkının olmadığı şeklinde tespitlerin yapıldığı, ilk derece mahkemesinin bu yöndeki tespitlerine katılmanın mümkün olmadığı, davalı idare tarafından gerçekleştirilen idari işleme yönelik olarak davacının davalı idareye yapmış olduğu şifahi ya da yazılı başvuruların davacının dava açma hakkını engellemesinin mümkün olmadığı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır.
6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında Kanun'un Ek 9. Maddesinde, (Ek: 19/4/2018-7139/7 md.) arazilerin tabii ve suni etkilerle bozulmasının ve parçalanmasının önlenmesi, parçalanmış arazilerde ise tabii özellikleri, kullanım bütünlüğü ve mülkiyet hakları gözetilerek birden fazla arazi parçasının birleştirilip ekonomik, ekolojik ve toplumsal yönden daha işlevsel yeni parsellerin oluşturulması ve bu parsellerin arazi özellikleri ve alanı değerlendirilerek kullanım şekillerinin belirlenmesi ile köy ve arazi gelişim hizmetlerinin sağlanması maksadıyla arazi toplulaştırmasının yapılacağı, arazi toplulaştırması projesinin uygulanacağı sınırlar içinde kalan alanın arazi toplulaştırması proje sahası olarak belirleneceği; bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların DSİ’nin bağlı olduğu Bakanlık tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirleneceği hükme bağlanmıştır.
Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin, işlem tarihinde yürürlükte olan "Toplulaştırma" başlıklı 20. maddesinde, toplulaştırmanın, uygulama alanında ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalı ve hisseli arazinin birleştirilmesi ve bu amaçla kamulaştırma, az topraklı veya topraksız çiftçinin topraklandırılması, sahibine bırakılacak arazinin belirlenmesi, köy gelişme ve yeni köy yerleşme alanlarına yer ayrılması gibi arazi düzenlemesine dair diğer hususları kapsayacağı; "Talimat Hazırlanması" başlıklı 71. maddesinde, Genel Müdürlüğün bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak, kolaylaştırmak, tamamlamak ya da açıklamak maksadıyla talimat çıkarmaya yetkili olduğu düzenlenmiştir.
09/12/2017 tarih ve 30265 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Arazi Toplulaştırma Uygulama Yönetmeliği'nin "Parsellerin yeniden düzenlenmesi" başlıklı 16. maddesinde; "b) Maliklerin istekleri de dikkate alınarak parsellerin arazi derecelendirmedeki hakedişlerden azami yüzde on ortak katılım payı düşüldükten sonra kalan miktarın toplamına eşit değerdeki alan, mümkünse tek parsel olarak tercih sırasına göre verilir. ç) Sabit tesisler ile çevre ve doğaya görünüm güzelliği veren arazi, yapı ve tesisler eski maliklerine verilecek şekilde parsel planlaması yapılır. Ancak mal sahibinin birden fazla bu özellikte sabit tesisi var ise malikin bunlardan birinin etrafındaki toplulaştırma isteği dikkate alınır. e) Dikili tarım arazileri ile seraların olduğu alanlar gerektiğinde kendi içinde toplulaştırmaya konu olur. Bu yerlerde parsel büyüklükleri yörenin ihtiyaçlarına göre belirlenir." hükümlerine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Antalya ili, Aksu ilçesi, ... Mahallesi'nde yer alan ve davacının maliki olduğu ... ve ... (yeni ... ada, ...) parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırmasının anılan parsellere ilişkin kısmının iptali istemiyle davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Dava konusu uyuşmazlıkta, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bitişik parseller olduğu, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde davacıya ait nar bahçesinin bulunduğu, askı sürecinde iki parselin arasından yol geçirilerek yine iki parsel şeklinde planlandığı, ancak askıya itiraz sürecinde davacının 04/04/2018 tarihli dilekçe ile, "... ve ... parseller ... ve ... parsel olarak verilmiştir. İki parselin arasına yol atılmıştır. İki parselin ve kullandığım tescil harici alanın yazım ekindeki kroki şeklinde verilmesini istiyorum." şeklinde itiraz ettiği, 17/01/2020 tarihli dilekçesinde ise, "Toplulaştırma sonrası tarafıma verilen ... ada, ... parselin ve Hazine parseli olan ... ada, ... parselin güneyli-kuzeyli değil de doğulu- batılı olarak güneydeki dolgu yaptığım alana denk gelecek şekilde ve çaya cephe olarak ... parselin verilmesini, kuzey tarafa da 14 parselin verilmesini istiyorum. Yeni sınırlarımın ağaçlarımı kesmesine feragat ediyorum. ... parselle sınırımızdaki ağaçlarımın da kurtarılmasını istiyorum." şeklinde talepte bulunduğu, toplulaştırma işlemi ile davacının talebi doğrultusunda ... ada, ... parsel ile ... ada, ... parsel arasındaki yol kaldırılmakla birlikte davacının eski ... parsel sayılı taşınmaz üzerindeki çok sayıda nar ağacının komşu parselde bırakıldığı, davacının itiraz dilekçesinde yeni sınırların ağaçları kesmesine izin vermesinden kastının sınır hattına denk gelecek ağaçlardan feragat etmek olduğu anlaşıldığından toplulaştırma işlemi ile davacının eski taşınmazlarının bulunduğu yerde mümkün olduğunca sınırları ve sabit tesisleri korunarak tek parselde tahsis yapılması gerekirken davacının çok sayıda nar ağacını komşu parselde bırakarak yapılan toplulaştırma işleminin anılan taşınmazlara ilişkin kısmında hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf isteminin reddine dair temyize konu İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 23/10/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.