T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/603
Karar No : 2025/5542
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Genel Müdürlüğü
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kocaeli Tahtalı Arazi Toplulaştırma ve Tarla İçi Geliştirme Hizmetleri projesi kapsamında, Kocaeli ili, Körfez ilçesi, ... Mahallesi'nde yer alan ve davacının maliki olduğu ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırması işlemine karşı yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Devlet Su İşleri 1. Bölge Müdürlüğü 15. Şube Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden; yapılan toplulaştırma işlemi sonucunda taşınmazın aynı bölge içinde kalarak tahsis yapıldığı, mevcut binaların bir tanesi hariç hepsinin korunduğu, tescil öncesindeki binalardan kaynaklı taşmaların düzenlenerek yeni parsel içersinde bırakıldığı, tüm binalara ulaşımın tescil sonrasında düzenlenerek daha da kolaylaştığı, parselin işletme imkanının daha elverişli hale geldiği, tescile esas parselasyon planındaki son halinin davacıya bir mağduriyet oluşturmadığı dikkate alındığında toplulaştırma işleminin bu yönüyle usule uygun olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemde toplulaştırmanın amacına, dağıtım ilke ve esasları ile hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davacı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu ... parsel sayılı taşınmazın kuzey doğusunda yer alan binanın teknik bir zorunluluk olmamasına rağmen toplulaştırma sonucu tahsis edilen ... ada ... parsel sayılı taşınmazın dışında bırakıldığı, davacıya ait taşınmazda yer alan mesken, idari bina, un fabrikası ve depo için yeterli ve kullanışlı yollar ayrılmadığı, ayrıldığı belirtilen yoldan bir araba bile zor geçiyorken bir tırın tesis içi yola girebilmesi ya da çıkabilmesi veya manevra yapabilmesinin imkansız olduğu, bilirkişi raporunda parselin batısında yer alan ve ana yol olduğu ileri sürülen yol ile bu yoldan parsele giriş yapılan yolun kaç metre eninde olduğuna ve büyük araçların girip giremeyeceğine dair hiçbir değerlendirme yapılmadığı, ... ada ... parsel sayılı taşınmazın ... ada ... parsel sayılı taşınmazın içerisine girerek hançer gibi kestiği, tahsis edilen taşınmazın geometrik yapısının toplulaştırmanın amaç ve ilkelerine aykırı olduğu, sabit tesis niteliğinde olan trafo ve su kuyusunun toplulaştırma sonucu tahsis edilen ... ada ... parsel sayılı taşınmazın dışında bırakıldığı, su kuyusunun bulunduğu parsel sahibinin su kuyusunu kapatması veya suyu vermemesi halinde kendisinin hiçbir hak iddia edemeyeceği, elektrik trafosunun yeni tahsis edilen taşınmaza taşınmasının maliyetinin yaklaşık 300.000 TL olduğu, sabit tesis olan trafonun neden parsel dışında bırakıldığının anlaşılamadığı, parsel içinde bırakılmasının mümkün olup olmadığına ilişkin bir değerlendirme yapılmadığı, toplulaştırmaya giren parsellerden yapılan kesintilerle başka bir parselin yüzölçümünün arttırıldığı ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3083 sayılı Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu'nun, işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 1. maddesinde, bu Kanunun amacının, sulama alanları ile Bakanlar Kurulunca gerekli görülen alanlarda; toprağın verimli şekilde işletilmesini, işletilmesinin korunmasını, birim alandan azami ekonomik verimin alınmasını, tarım üretiminin sürekli olarak artırılmasını, değerlendirilmesini ve buralarda istihdam imkanlarının artırılmasını, ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalanan tarım topraklarının gerektiğinde ve imkanlar ölçüsünde genişletilmesi suretiyle de toplulaştırılmasını, tarım arazisinin ailenin geçimini sağlamaya ve aile iş gücünü değerlendirmeye yeterli olmayacak derecede parçalanmasının ve küçülmesinin önlenmesini sağlamak olduğu hüküm altına alınmıştır.
6200 sayılı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğünce Yürütülen Hizmetler Hakkında Kanun'un Ek 9. Maddesinde, (Ek: 19/4/2018-7139/7 md.) arazilerin tabii ve suni etkilerle bozulmasının ve parçalanmasının önlenmesi, parçalanmış arazilerde ise tabii özellikleri, kullanım bütünlüğü ve mülkiyet hakları gözetilerek birden fazla arazi parçasının birleştirilip ekonomik, ekolojik ve toplumsal yönden daha işlevsel yeni parsellerin oluşturulması ve bu parsellerin arazi özellikleri ve alanı değerlendirilerek kullanım şekillerinin belirlenmesi ile köy ve arazi gelişim hizmetlerinin sağlanması maksadıyla arazi toplulaştırmasının yapılacağı, arazi toplulaştırması projesinin uygulanacağı sınırlar içinde kalan alanın arazi toplulaştırması proje sahası olarak belirleneceği; bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların DSİ’nin bağlı olduğu Bakanlık tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle belirleneceği hükme bağlanmıştır.
Sulama Alanlarında Arazi Düzenlenmesine Dair Tarım Reformu Kanunu Uygulama Yönetmeliğinin, işlem tarihinde yürürlükte olan "Toplulaştırma" başlıklı 20. maddesinde, toplulaştırmanın, uygulama alanında ekonomik üretime imkan vermeyecek şekilde parçalı ve hisseli arazinin birleştirilmesi ve bu amaçla kamulaştırma, az topraklı veya topraksız çiftçinin topraklandırılması, sahibine bırakılacak arazinin belirlenmesi, köy gelişme ve yeni köy yerleşme alanlarına yer ayrılması gibi arazi düzenlemesine dair diğer hususları kapsayacağı; "Talimat Hazırlanması" başlıklı 71. maddesinde, Genel Müdürlüğün bu Yönetmeliğin uygulamasını sağlamak, kolaylaştırmak, tamamlamak ya da açıklamak maksadıyla talimat çıkarmaya yetkili olduğu düzenlenmiştir.
09/12/2017 tarih ve 30265 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Arazi Toplulaştırma Uygulama Yönetmeliği'nin "Parsellerin yeniden düzenlenmesi" başlıklı 16. maddesinde; " ç) Sabit tesisler ile çevre ve doğaya görünüm güzelliği veren arazi, yapı ve tesisler eski maliklerine verilecek şekilde parsel planlaması yapılır. Ancak mal sahibinin birden fazla bu özellikte sabit tesisi var ise malikin bunlardan birinin etrafındaki toplulaştırma isteği dikkate alınır. e) Dikili tarım arazileri ile seraların olduğu alanlar gerektiğinde kendi içinde toplulaştırmaya konu olur. Bu yerlerde parsel büyüklükleri yörenin ihtiyaçlarına göre belirlenir." hükümlerine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; Kocaeli ili, Körfez ilçesi, ... Mahallesinde yer alan ve davacının maliki olduğu ... ve ... parsel sayılı taşınmazların bulunduğu alanda yapılan arazi toplulaştırması işlemine karşı yapılan itirazın reddine ilişkin işleminin iptali istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu uyuşmazlıkta; davacının toplulaştırma öncesi iki parsel şeklinde olan taşınmazlarının toplulaştırma işlemi ile birleştirilerek tek parsel tahsis edildiği ve yeni tahsiste binalardan kaynaklı taşmaların giderildiği, ancak ... parsel sayılı taşınmaz içerisinde yer alan trafo ve su kuyusunun başka taşınmazlar içerisinde bırakıldığı, Arazi Toplulaştırma Uygulama Yönetmeliği'nin 16/ç bendinde yer alan sabit tesislerin eski maliklerine verilecek şekilde planlanma yapılacağı düzenlemesi gereği mümkün olduğunca davacının mülkiyet sınırları korunarak ve su kuyusu ve trafonun davacı parselinde bırakılarak bir tahsis yapılması gerektiği anlaşıldığından dava konusu işlemde bu nedenle hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına ilişkin istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Üye ...'ın karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 23/10/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği oyuyla Dairemiz kararına katılmıyorum.