T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/605
Karar No : 2025/744
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... İnşaat Turizm Sanayi Ticaret
Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara ili, Çankaya ilçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:... adresinde bulunan akaryakıt istasyonu içerisindeki "... Hamburger satışı" faaliyet konulu işyerinin ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptaline ilişkin ... tarih ve E:... sayılı Başkanlık Olur'u ile bu Olur'a dayanılarak Çankaya Belediye Encümenince tesis edilen ... tarih ve ... sayılı işyerinin kapatılmasına dair işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; "... Hamburger Satışı" faaliyet konulu iş yerinin 3194 sayılı Kanuna aykırı olduğundan bahisle yıkılmasına ilişkin olarak tesis edilen Çankaya Belediye Encümeninin ... tarih ve C:... sayılı kararının iptali istemiyle açılan davada; ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği anlaşıldığından uyuşmazlık konusu işyerinin imar mevzuatına aykırı olması sebebiyle tesis edilen dava konusu işlemde de hukuka aykırılık görülmediği, öte yandan; davacı tarafından, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13/2 maddesi uyarınca, işyerinde yapılan denetimler sonucunda mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların giderilmesi için onbeş günlük süre verilmediği ileri sürülmüş olsa da, yapı tatil tutanağıyla tespit edilen imara aykırılıkların aynı tutanakla verilen süre içerisinde giderilmediği anlaşıldığından, anılan iddianın yerinde görülmediği sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesince; anılan işyerinin ruhsat şartlarını yitirdiği gerekçesiyle 3572 sayılı Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yayımlanan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesinin amir hükmüne aykırı olarak, işyerinde tespit edilen mevzuata uygun olmayan unsurların -açıkça belirlenerek- giderilebilmesinin temini için ruhsat sahibine 15 günlük süre verilmeden tesis edilen ruhsat iptaline ilişkin işlem ile bu işleme dayalı olarak tesis edilen işyerinin kapatılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle istinaf başvurusunun kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İşyeri Açma ve Çalışma Yönetmeliğinin 13. maddesinde belirtilen 15 günlük sürenin işyerinde tespit edilen noksanlık ve eksikliklerin giderilmesi için verilebileceği, söz konusu işyerinde ise projeye aykırılık değil imara aykırılık nedeniyle yapı tatil zaptı düzenlendiği, işyerinin bulunduğu yapının, 3194 sayılı İmar Kanunu ve Ankara Büyükşehir Belediyesi İmar Yönetmeliğine aykırı olduğundan yıkılması gerektiği, bu hususun ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla sabit görüldüğü belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
3572 Sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 4.maddesinde; "3 üncü maddede belirtilen merciler, iznin verilmesi için yapılacak beyan ve incelemelerde aşağıda öngörülen genel kriterlere göre düzenlenecek yönetmeliği esas alırlar. a) İnsan sağlığına zarar vermemek, b) Çevre kirliliğine yol açmamak, c) Yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak." hükümüne, aynı Kanunun 6.maddesinin 2.fıkrasında ise; "Ruhsat verilmesini takiben yapılacak kontrol ve denetimlerde, 4 üncü maddede belirtilen yönetmelikte öngörülen kriterlere aykırı beyan ve durumun tespiti halinde; verilmiş olan ruhsat, ilgili mevzuattaki hükümler çerçevesinde yetkili merci veya mülki idare amirince iptal edilerek işyeri kapatılır ve ilgililer hakkında ayrıca işlem yapılır." hükmüne yer verilmiştir.
İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 6.maddesinin 1.fıkrasında; "Yetkili idarelerden usulüne uygun olarak işyeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan işyeri açılamaz ve çalıştırılamaz...." kuralına, 13.maddesinde ise; "İşyeri açma ve çalışma ruhsatı verilen işyerleri, yetkili idareler tarafından ruhsatın verildiği tarihten itibaren en geç bir ay içinde kontrol edilir. İşyerinin bu süre içinde kontrol edilmemesi halinde ruhsat kesinleşir. Kontrol görevini yerine getirmeyen yetkili idare görevlileri hakkında kanunî işlem yapılır. İşyeri açma ve çalışma ruhsatının verilmesinden sonra yapılacak denetimlerde mevzuata uygun olmayan unsurların ve noksanlıkların tespiti halinde, işyerine bu noksanlık ve hatalarını gidermesi için bir defaya mahsus olmak üzere onbeş günlük süre verilir. Verilen süre içinde tespit edilen noksanlık ve aykırılıklar giderilmediği takdirde, ruhsat iptal edilerek işyeri kapatılır. Ayrıca ilgililerin yalan, yanlış ve yanıltıcı beyanı varsa haklarında kanunî işlem yapılır." kuralına yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur. Yapının imar mevzuatına aykırı olduğuna dair bilgi, tapu kayıtlarının beyanlar hanesine kaydedilmek üzere ilgili idaresince tapu dairesine en geç yedi gün içinde yazılı olarak bildirilir. Aykırılığın giderildiğine dair ilgili idaresince tapu dairesine bildirim yapılmadan beyanlar hanesindeki kayıt kaldırılamaz. Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır. Bu tebligatın bir nüshası muhtara bırakılır, bir nüshası da Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne gönderilir. Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister. Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir.
Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir. ..." hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden; davacı şirkete ait "... Hamburger satışı" faaliyet konulu işyerinin Ankara İli, Çankaya İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, ... nolu adreste akaryakıt istasyonu içerisinde işletildiği, bu akaryakıt istasyonunda davalı idarenin İmar ve Şehircilik Müdürlüğü ekiplerince 11/08/2021 tarihinde yapılan denetim sonucunda, vaziyet planına ve mimari projesine aykırı yapılar tespit edilip yapı tatil tutanağı düzenlendiği, bu tutanağa istinaden Belediye Encümenince 12/10/2021 tarihinde alınan karar ile İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca söz konusu imara aykırılıkların yıkılmasına karar verildiği, bu yıkım kararının söz konusu işyerini de kapsadığı, davalı idare tarafından 06/01/2022 tarihinde yapılan incelemede ise imara aykırı hususların giderilmediği ve yıkıma dair işlemlerinin devam ettiğinin tespiti üzerine işyeri açma ve çalışma ruhsat şartlarını yitirdiğinden bahisle davacı şirketin ruhsatının 02/03/2022 tarihli Başkanlık Olur'u ile iptal edilmesi ve belediye encümenince işyerinin kapatılması üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta, söz konusu işyerini de kapsayan yıkıma ilişkin encümen kararının iptali istemiyle açılan davada "söz konusu yapıların ruhsatsız olduğundan bahisle yıkılmasına ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle" ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun da kesin olarak reddedildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, temyize konu kararda her ne kadar işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin Yönetmeliğin 13.maddesi uyarınca işyerinde tespit edilen mevzuata uygun olmayan unsurların giderilmesi için davacıya 15 günlük süre verilmeden tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı belirtilmişse de, söz konusu işyerinin bulunduğu yapının imara aykırı olduğunun 11/08/2021 tarihli yapı tatil zaptıyla tespit edilip, mühürlenerek, yapıyı ruhsata uygun hale getirmesi için 3194 sayılı İmar Kanununun 32.maddesi uyarınca 30 günlük süre verildiği halde bu sürede gereği yapılmadığından bahisle söz konusu işyerinin bulunduğu yapının yıkımı için 12/10/2021 tarihinde Belediye Encümen kararı alındığı, yukarıda belirtildiği üzere bu kararın iptali istemiyle açılan davanın reddedilerek kesinleştiği de dikkate alındığında, İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmeliğin 13. maddesi uyarınca işyeri sahibine verilecek 15 günlük süreyle amaçlanan işyerinin mevzuata uygun hale getirilmesi durumunun somut olayda mümkün olmadığı dolayısıyla dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığından temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 04/02/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.