T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2024/663
Karar No : 2024/2538
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Taş Ürünleri Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR) :
1- ...
2- ...
3- ...
4- ...
5- ...
6-...
7- ...
8- ...
9- ...
10- ...
11- ...
12- ...
13- ...
14- ...
15- ...
16- ...
17- ...
VEKİLLERİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bursa İli, Orhangazi İlçesi, ... Mahallesi mevkinde ... Taş Ürünleri Ticaret Anonim Şirketi tarafından yapılması planlanan İR... sayılı Kalsit Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi Kapasite Artışı, Kırma Eleme Tesisi Yer Değişikliği projesi için, Bursa Valiliğince verilen ... tarihli, E-... sayılı “Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir” kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; çevre mühendisi, maden mühendisi, ziraat mühendisi, jeoloji mühendisi, orman mühendisi ve iki biyologdan oluşan bilirkişi heyeti ile yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde hazırlanan bilirkişi raporunda özetle; Bursa İli, Orhangazi İlçesi, ... Mahallesi sınırları içinde bulunan sahada Kalsit Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi Kapasite Artışı, Kırma Eleme Tesisi Yer Değişikliği yapılmasının planlandığı, mevcut durumda İR:... numaralı sahada 24,98 hektarlık alanda 1.312.300 ton/yıl tüvenan kalsit ve 256.500 ton/yıl kırma eleme kapasitesi ile faaliyette bulunulduğu, proje kapsamında kalsit ocağı kapasitesinin 2.349.000 ton/yıla ve kırma eleme tesisi kapasitesinin 1.000.000 ton/yıla artırılmasının ve kırma eleme tesisi için yer değişikliğinin planlandığı, Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığının 10.04.2018 tarihli yazısından proje alanının Ormanlık Alan kullanımında kaldığının anlaşıldığı, Planlanan proje kapsamında alan etrafında en yakın yüzeysel su kaynağının İznik Gölü olduğu, İznik Gölünün proje alanının 4.400 metre güneydoğusunda bulunduğu, proje alanına en yakın yerleşim yerinin 650 metre mesafede bulunan ... Mahallesi olduğu, toz emisyonu hesaplamalarında kapasite ile ilgili hatalı hesaplama yapıldığı, yapılan hesaplamanın 1.998.000 ton için yapılmış olmasına rağmen genişletme talebinin 2.349.000 ton olduğu, toz emisyon hesaplamasının hatalı yapıldığı düşünüldüğünden meteorolojik modelleme sonuçlarının güvenliğinin şüpheli olduğu, hava kalitesi modelleme raporunda proje etki alanı olarak belirlenen 2 km yarıçaplı inceleme alanı içerisinde proje sahası yakınında herhangi bir madencilik ve kırma eleme faaliyeti olmadığından kümülatif hesap yapılamadığının belirtildiği, ancak proje etki alanı içerisinde 5 adet ocak bulunduğu, modelleme çalışmasının bu yönüyle eksik olduğu, Çevresel Etki Değerlendirmesi raporunun jeoloji, tektonik depremsellik ve hidrojeoloji açısına yetersiz ve eksik inceleme yapılarak hazırlanmış olduğu, proje alanının 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planında orman alanında kaldığı, çevresel etki değerlendirmesi raporunda maden sahasının tarım ve hayvancılık faaliyetleri üzerindeki etkisinin yeterince ele alınmadığı, raporun hazırlanmasında ziraat ve orman mühendisinin görev almamasının raporun eksik hazırlanmasına sebebiyet verdiği, 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerin Aşılattırılması Hakkında Kanunun 20. maddesinde "Zeytinlik Sahaları içinde ve bu sahalara en az 3 kilometre mesafede zeytinyağı fabrikası hariç zeytinliklerin vegatatif ve generatif gelişmesine mani olabilecek kimyevi atık bırakan, toz ve duman çıkaran tesis yapılamaz ve işletilemez..." hükmünün bulunduğu, bu nedenle 3 kilometreden yakın mesafede kalsit ocağı işletilemeyeceği, maden sahasına 415, 730 ve 735 metre mesafede zeytinliklerin yer aldığı, proje kapsamında yapılacak faaliyetlerde toz emisyonu oluşacağı, zeytinliklere 3 km mesafede toz ve duman çıkaran tesislerin yapılmasının mümkün olmadığı, proje tanıtım dosyasında zeytinliklere ve tarımsal yapıya yönelik değerlendirmelerin bulunmadığı, madencilik faaliyeti sonucu çıkan tozdan ve nakliye aşamasında yoldan kalkacak tozdan bahçelerin olumsuz etkileneceği, sonuç olarak; Bursa İli, Orhangazi İlçesi, ... Mahallesi mevkinde ... Ticaret Anonim Şirketi tarafından yapılması planlanan İR... sayılı Kalsit Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi Kapasite Artışı, Kırma Eleme Tesisi Yer Değişikliği projesi 25/11/2014 tarih ve 29186 sayılı Resmi Gazete’ de yayımlanarak yürürlüğe giren Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliği Ek-2 “Ek-1 listesinde yer almayanlar” kapsamında değerlendirilmiş olup Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından verilen Özel Formata(Konu Başlıkları) göre Nihai Proje Tanıtım Dosyası (PTD) Raporu hazırlandığı ancak raporun içeriğinin eksik ve yetersiz olduğu, Nihai Proje Tanıtım Dosyası (PTD) Raporu projede öngörülen faaliyet için hazırlanan raporun içeriğinin eksik olması ve etkilerin tam değerlendirilmediği gerekçesi ile toprakta, suda veya havada kalıcı özellik gösterip çevreyi kirletebileceği ve gerekli çevreyi korumak için önleyici önlemleri içermediği, Nihai Proje Tanıtım Dosyası (PTD) Raporu ilgili ÇED sürecinde eksikliklerin olmasıyla bu eksikliklerin Çevre ve İnsan Sağlığına Olumsuz Etkilerinin işletme sürecinde yaşanması muhtemel olaylar olduğu değerlendirildiğinde bilimsel ve teknik yönden yeterli olmadığı" yönünde tespit ve değerlendirmelere yer verildiği, bu durumda, dosyadaki bilgi ve belgelerin bilirkişi raporu ile birlikte değerlendirilmesinden; dava konusu işleme esas alınan nihai proje tanıtım dosyasında, toz emisyonu hesaplamalarında kapasite ile ilgili hatalı hesaplama yapıldığı, yapılan hesaplamanın 1.998.000 ton için yapılmış olmasına rağmen genişletme talebinin 2.349.000 ton olması, hava kalitesi modelleme raporunda proje etki alanı olarak belirlenen 2 km yarıçaplı inceleme alanı içerisinde proje sahası yakınında herhangi bir madencilik ve kırma eleme faaliyeti olmadığı belirtilmesine rağmen proje etki alanı içerisinde 5 adet ocak bulunması ve bu haliyle modelleme çalışmasının eksik kalması, Proje tanıtım dosyasında maden sahasına yakın bölgenin tarımsal özelliklerinin yeterli düzeyde incelenmemesi, zeytincilik kanununun dikkate alınmaması, proje sahasının ormanlık alanda kalmasına rağmen proje tanıtım dosyası hazırlanırken orman mühendisi bulunmaması, hazırlanan proje tanıtım dosyasının jeoloji, tektonik depremsellik ve hidrojeoloji açısından yönünden eksik ve yetersiz olması, proje maden sahasına 415 metre mesafede zeytinlik bulunması, bu durumun 3573 sayılı Zeytinciliğin Islahı ve Yabanilerin Aşılattırılması Hakkında Kanunun 20. maddesinde uygun olmaması, nedenleriyle projenin yapılacağı yerin ve etki alanının çevresel özelliklerini, çevresel etkilerini belirlemede yetersiz olduğu ve olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da azaltılması için alınacak önlemleri yansıtmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından; Mahkeme kararının usul ve yasaya aykırı olduğu, dava konusu işlemin mevzuatta yer alan düzenlemelere uygun olarak tesis edildiği, idareye sunulan Proje Tanıtım Dosyası ve eklerinin ÇED Yönetmeliğinin 17. Maddesi uyarınca incelendiği, proje alanı ve projeden etkilenmesi mümkün olan alanlar dikkate alınarak Bakanlığın 14/09/2022 tarihli, 4551111 sayılı "ÇED Yönetmeliğinin Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar" konulu uygulama talimatına uygun olarak, proje ile doğrudan ilgisi olan Orman Bölge Müdürlüğüne görüş sorulduğu, bilrikişi raporuna yaptıkları itirazların dikkate alınmadığı, PTD'de belirtilen taahhütlere uyularak üretim yapılması halinde mevzuata aykırı bir durumun oluşmayacağı ileri sürülmektedir.
Müdahil tarafından; davanın süresinde açılmadığı, davacıların dava konusu ettikleri işlemden dolayı menfaatlerinin etkilenmediği, dava açma ehliyetlerinin bulunmadığı, projeden kaynaklı olarak yer altı sularının olumsuz etkilenmeyeceği, Bursa Orman Müdürlüğü tarafından proje hakkında olumlu görüş verildiği, ÇED Yönetmeliği ve Orman Kanunu uyarınca sakınca olmadığının bildirildiği, dava konusu proje hakkında devlete ödemeler yapıldığı, projede kamu yararının olduğu, projenin nadir koruma alanlarının tamamından ayrı koordinatlarda bulunduğu, yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yapılması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 17/04/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava Bursa İli, Orhangazi İlçesi, ... Mahallesi mevkinde ... Taş Ürünleri Ticaret Anonim Şirketi tarafından yapılması planlanan İR... sayılı Kalsit Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi Kapasite Artışı, Kırma Eleme Tesisi Yer Değişikliği projesi için, Bursa Valiliğince verilen ... tarihli, E-... sayılı “Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir” kararının iptali istemiyle açılmıştır.
Uyuşmazlıkta; her ne kadar İdare Mahkemesince, bilirkişi raporunun ve dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda, uyuşmazlık konusu projenin yapılacağı yerin ve etki alanının çevresel özellikleri ile çevresel etkilerini belirlemede proje tanıtım dosyasının yetersiz olduğu ve olumsuz yöndeki etkilerin önlenmesi ya da azaltılması için alınacak önlemlerin proje tanıtım dosyasında yeterli olmadığı sonucuna varılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmişse de; Mahkeme kararına dayanak oluşturan bilirkişi raporunda yer verilen tespit ve değerlendirmelerin, uyuşmazlık konusu Kalsit Ocağı ve Kırma Eleme Tesisi Kapasite Artışı, Kırma Eleme Tesisi Yer Değişikliğine ilişkin "Çed Gerekli Değildir" kararının hatalı veya eksik olduğunu ortaya koyabilecek mahiyette, verileri ihdas etmediği proje tanıtım dosyasını kusurlandırmaya yeterli olmadığı ve dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından, İdare Mahkemesi kararının bozularak, davanın reddine karar verilmesi gerektiği oyuyla, aksi yöndeki Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.