T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/1265
Karar No : 2025/5597
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...Taahhüt Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... (eski ... ve ...) sayılı parseldeki iksa çukuruyla ilgili yürütülen inşai faaliyetlerin, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu uyarınca düzenlenen ... tarih ve .../... cilt/sıra sayılı yapı tatil tutanağıyla mühürlenmesine ilişkin Beşiktaş Belediye Başkanlığı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:... K:... sayılı kararda; dosyaya sunulan bilgi ve belgeler ile Boğaziçi Üniversitesi Mühendislik Fakültesi İnşaat Mühendisliği bölümünden alınan Temmuz 2022 tarihli rapor ve İstanbul Teknik Üniversitesi İnşaat Fakültesi İnşaat Mühendisliği bölümünden alınan Eylül 2022 tarihli raporun birlikte değerlendirilmesinden, uyuşmazlığa konu yer için yapılmış iksa çukurunun anılan raporlardan da anlaşılacağı üzere ömrünü doldurduğu, gerekli önlemlerin alınmaması durumunda ciddi risklerin ortaya çıkabileceğinin görüldüğü, ancak davalı idare tarafından tüm inşaat alanının durdurulduğu, dava konusu yapı tatil tutanağının hangi inşai faaliyete yönelik tutulduğunun anlaşılamadığı, bu yönde Mahkemelerince yapılan ara kararlarına rağmen davalı idare tarafından dava dosyasına bir bilgi ve belgenin sunulmadığı, diğer bir ifadeyle dava konusu işlemin iksa çukurlarının kazı alanı ve komşu yapılar için oluşturduğu riskin giderilmesine yönelik yapılan inşai faaliyete ilişkin mi, yoksa yapı ruhsatları iptal edilen yapılara yönelik devam eden inşai faaliyetlere mi ilişkin olduğunun anlaşılmadığı, dolayısıyla işlemin anılan hususlara yönelik belirlilik içermediği görülmekle, dava konusu yapı tatil tutanağında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu yapı tatil tutanağının usul ve hukuka uygun düzenlenerek yapı yerine asılmakla tebliğ edildiğini, İstanbul Büyükşehir Belediyesinin... tarih ve E... sayılı yazısı eki krokide gösterilen yerde 7338 m² inşai faaliyetin yapıldığının tespit edildiği, 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarının Mahkemece iptal edilmesi üzerine ... tarih ve ... sayılı iksa ruhsatının ve ... tarih ve ..., ..., ... sayılı yapı ruhsatlarının iptal edildiği, 15/08/2022 tarihinde yapılan kontrolde kısmi iksa imalatı, hafriyat, temel ve bodrum kat seviyesinde inşai faaliyetinin tespit edildiğine ilişkin arazi çalışma formunun düzenlendiği, inşai faaliyete izin verilmemesi ve ruhsatsız duruma düşen yapı hakkında gerekli işlemlerin yapılması gerektiğinin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca idarelerine bildirilmesi üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği, iksa ve yapı ruhsatları iptal edilmiş olan dava konusu alanda ruhsatsız faaliyet gösterilmesinin hukuken mümkün olmadığı hususlarına değinilerek temyize konu İdare Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ:...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile temyize konu İdare Dava Dairesi kararının aynen onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun "Amaç" başlıklı 1. maddesinde; "Bu kanununun amacı; İstanbul Boğaziçi Alanının kültürel ve tarihi değerlerini ve doğal güzelliklerini kamu yararı gözetilerek korumak ve geliştirmek ve bu alandaki nüfus yoğunluğunu artıracak yapılanmayı sınırlamak için uygulanacak imar mevzuatını belirlemek ve düzenlemektir" hükmü; "Yapının denetimi" başlıklı, 11. maddesinde; "Boğaziçi Alanındaki yapılar, kazı izni verildiği günden itibaren Boğaziçi İmar Müdürlüğünce inşaat ruhsatına ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen esaslara göre denetlenir. Boğaziçi İmar Müdürlüğü, denetleme sırasında inşaat ruhsatı ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen imar mevzuatına aykırılıkları bir tutanakla tespit eder. Tutanak tanziminde mal sahibi veya müteahhit veya fenni mesulün bulunması esastır. Bunların bulunmamaları halinde inşaatta çalışan herhangi bir kişinin bulunması da yeterlidir. Terkedilmiş bir inşaatta tutanak, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce görevlendirilecek asgari üç görevli tarafından tanzim edilir. İnşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırılığı tespit edilen yapılar için, tutanak tanzimi ile birlikte inşaat mühürlenir. Yapının mühürlendiğini belirten belge ve levhalar yapının muhtelif cephelerine asılır. Bu suretle durum mal sahibine veya müteahhide veya fenni mesule tebliğ edilmiş sayılır. Tanzim edilen tutanak ve yapının mühürlendiğini belirten belge, bir kroki ile birlikte derhal Boğaziçi İmar Müdürlüğüne gönderilir. Mal sahibi veya müteahhit inşaat ruhsatı ve eklerini denetlemeye hazır bir şekilde inşaat mahallinde bulundurmakla yükümlüdürler ... " hükmü getirilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 46. maddesinde ise; "Bu Kanunla 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 6 ncı maddesine göre kurulan organlar kaldırılmıştır. Bu kuruluşların görev ve sorumlulukları aşağıda belirtilen çerçeve dahilinde İstanbul Büyük Şehir ve ilgili İlçe Belediye Başkanlıklarınca yürütülür. Şöyle ki: 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 2 nci maddesinde belirlenen ve 22/7/1983 onay tarihli plana göre Boğaziçi alanında gösterilen "Boğaziçi Sahil Şeridi" ve "Öngörünüm" bölgelerindeki uygulamalar İstanbul Büyük Şehir Belediye Başkanlığınca, "gerigörünüm" ve "etkilenme" bölgelerindeki uygulamalar da ilgili İlçe Belediye Başkanlıklarınca yapılır. " hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın, Dairemizin 2025/842 ve 2025/889 esasına kayıtlı dosyalarla birlikte incelenmesinden; davalı idare elemanları tarafından 24/08/2022 tarihinde "İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsel"de yapılan denetimde, 7338 m2 inşai faaliyet tespit edilmesinin üzerine yapılacak yasal işlemlere esas teşkil etmesi için ... sıra ve ... cilt no'lu yapı tatil tutanağı düzenlendiği ve bakılan davanın anılan yapı tatil tutanağının iptali istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu işlemin tesis edilmesine kadar geçen idari süreç kronolojik olarak irdelendiğinde; dava konusu yerin de içinde bulunduğu alana ilişkin 1/5000 ve 1/1000 ölçekli planların yargı kararlarıyla iptal edilerek, iptal kararlarının Danıştay Altıncı Dairesinin 28/06/2021 tarih ve E:2019/21784, K:2021/8492 sayılı kararıyla onanması suretiyle kesinleşmesi üzerine dava konusu yere ilişkin verilmiş olan ... tarih ve ... nolu iksa ruhsatı ile ... tarih ve ..., ..., ... sayılı yapı ruhsatlarının iptal edildiği, bu arada dava konusu yerin mülkiyetinin 06/12/2021 tarihinde davacı şirkete geçmesi üzerine, davacı şirket tarafından malik ve müteahhit değişikliği sebebiyle İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'ndan yeniden ruhsat verilmesi talebinde bulunulduğu, bu talebe ilişkin olarak İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın... tarih ve ... sayılı yazısıyla, " Başkanlığımız mülkiyetinde olmayan söz konusu parselin yapı denetime ait fenni mesuliyetinin bir kamu kuruluşuna ait mimar ve mühendislerce üstlenilmesi mümkün olmadığından 3194 sayılı İmar Kanununun 26. maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği ve Başkanlığımızca avan projeye göre yapı ruhsatı düzenlenmesinin mümkün olmadığı, yapı ruhsatıyla ilgili işlemlerin söz konusu alanı kapsayan 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarının onaylanarak yürürlüğe girmesi sonrasında 3194 sayılı İmar Kanununun 21. maddesi kapsamında Beşiktaş Belediye Başkanlığınca yürütülmesi gerektiği, can ve mal güvenliğini tehdit oluşturduğu iddia edilen mevcut iksa yapısıyla ilgili ... tarih E... sayılı 'Kazı Güvenliği ve Alınacak Önlemler' konulu Bakanlık genelgesi ve eki 'Kazı Çukurlarının Desteklenmesi ile İlgili Uyulacak Esaslar' doğrultusunda ivedilikle gerekli güvenlik önlemlerinin ilgilisince alınması gerektiği, ilgilisince kazı çukurunun stabilitesi, iksa sisteminin performansı ve kazı güvenliğini tehdit eden hususlara karşı alınması gereken önlemlerle ilgili konunun uzmanı kurum ve kuruluşlara (teknik üniversite vb.) teknik rapor hazırlatılarak ilgili kurumlara sunulması ve bu önlemlerin imar planlarının yapılması ve yeni yapı ruhsatı düzenlenmesi beklenilmeden ivedilikle uygulanması" içerikli cevabın verildiği ve yazının davalı idareye de gönderildiği, akabinde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı teknik ekiplerince dava konusu yere ilişkin 15/08/2022 tarihli arazi çalışması tespit formu düzenlendiği, formda, "Yerinde yapılan incelemede, iksa imalatı devam eden, kısmi hafriyat, temel ve bodrum kat seviyesinde inşai faaliyetin devam ettiğinin görüldüğü"nün tespit edildiği, bunun üzerine İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısıyla, yukarıda içeriğine yer verilmiş olan ... tarih ve ... sayılı yazı ve 15/08/2022 tarihli arazi çalışması tespit formu ilgi alınarak, "Söz konusu yerde, can ve mal güvenliğine ilişkin tedbirlerin alınması bunun dışında inşai faaliyete izin verilmemesi ve 3194 sayılı İmar Kanununa istinaden ruhsatsız duruma düşen yapı hakkında gerekli yasal işlemlerin yapılarak sonucundan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına bilgi verilmesi" içerikli yazını davalı idareye gönderilmesi üzerine, davalı idare tarafından, İstabul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısı üzerine mahallinde yapılan denetim üzerine, dava konusu yapı tatil tutanağının düzenlendiği görülmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde davaya konu yapı tatil tutanağı incelendiğinde, yapı tatil tutanağının, dava konusu yerle ilgili 1/5000 ve 1/1000 ölçekli planların iptali nedeniyle iksa ruhsatı ve yapı ruhsatlarının da iptali nedeniyle ruhsatsız kalan inşaat alanına ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının ...... tarih ve ... sayılı yazısı üzerine yapılan denetim neticesinde iki teknik eleman ve bir zabıta memuru tarafından düzenlendiği,yapıya asılmakla tebliğ edildiği, tutanakta kesit ve kroki çizimleri ile inşai faaliyetlerin nereleri kapsadığının ölçümlerine yer verilmek suretiyle gösterildiği, bu itibarla yapının tespit anındaki durumunun somut olarak ortaya konulduğu, dolayısıyla yıkım ve para cezası verilmesine ilişkin işlemleri tesis etmeye yeterli olduğu, usul ve hukuka uygun olarak düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Öte yandan UYAP üzerinden yapılan incelemede ... tarih ve ... nolu iksa ruhsatı ile ... tarih ve ..., ..., ... sayılı yapı ruhsatlarının iptali işlemlerine karşı açılan davaya da rastlanılmamıştır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Başkan ... ile Üye ...'in karşı oyları ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 27/10/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, davalının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının aynen onanması gerektiği oyu ile Daire kararına katılmıyoruz.