T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/1599
Karar No : 2025/2507
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR) :
1- ... Derneği
2- A...
...
9- ...
10- ...
VEKİLLERİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Manisa ili, Turgutlu ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde ... Metal Döküm Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından yapılması planlanan "Kalay Kazanım ve Akü Kutup Başı Üretim Tesisi" projesiyle ilgili Manisa Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğünce 25/12/2014 tarih ve 29186 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan mülga Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'nin 17. maddesi uyarınca verilen ... tarihli, ... sayılı "Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Gerekli Değildir" kararının iptali istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Davanın süre aşımı yönünden reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının, Dairemizin 30/11/2023 tarih ve E:2023/12688, K:2023/6705 sayılı kararıyla davacılardan ... Derneği'ne ilişkin kısmının onanması, diğer davacılara ilişkin kısmının ise bozulması üzerine, İdare Mahkemesince bozma kararına uyularak verilen kararda; dava dosyasında bulunan bilgi ve belgeler ile yaptırılan keşif sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu projeyle ilgili olarak hazırlanan proje tanıtım dosyasında, jeolojik ve hidrojeolojik değerlendirmelerin proje ekibinde jeoloji veya hidrojeoloji mühendisi olmaması nedeniyle yetkisiz mühendisliklerce yapılmış olduğu, söz konusu projeyle yüzey ve yer altı sularıyla tarımsal ürünlerin ve toprakların olumsuz etkilenme potansiyelinin olduğu, projede kamu yararı bulunmadığı, proje sahasının Çepnidere Mahallesi'ne ve sanayi bölgesinde insanların 8 saat boyunca çalıştıkları alana olan yakınlığı dikkate alındığında; sağlık üzerine önemli etkileri olabilen hava kirleticilerin yayımlanabileceği tesiste uygulanacak teknolojinin ve alınacak önlemlerin denetime açık biçimde açıklanmamış olmasının önemli bir eksiklik olduğu, proje alanında bulunan omurgasız hayvanlar ile yarasa türlerinin tespit edilmemesi, alan ve çevresinin biyolojik çeşitliliğinin tam olarak ortaya konmaması, alan ve çevresi ile ilgili ekolojik bir değerlendirme yapılmaması, fauna için gerekli koruma önlemlerinin alınmaması, varsa kritik tür veya türlerin belirlenmesi gerektiğinden fauna ve hayvan ekolojisi açısından ‘ÇED Gerekli Değildir’
kararının eksik inceleme neticesinde alındığı, dava konusu etkinlikle tarım topraklarının ve tarımsal ürünlerin olumsuz etkilenme potansiyelinin olması, proje tanıtım dosyasında risklerin ve alınabilecek önlemlerin yeterli düzeyde irdelenmemiş olması, kalay kazanım ünitesinde külçe kurşunların talaş ve kükürt ile işleme sokulması sonucunda içerisinde bulunan arsenik ve bakırın ergimiş metalden uzaklaştırılacağı, A grubu kanserojen olarak sınıflandırılmış arseniğin kalay kurşun potalarında alaşımın ergitilmesi sırasında hızla yüksek sıcaklıklara çıkıldığında hemen katı formdan sıvılaşmadan kolayca
gaz formuna geçebileceği ve daha sonra havadaki gaz formunda bulunan arsenik soğutulduğunda kristalleşerek katı hale döneceği, bu yüzden arsenikli gazların atmosfere verilmesi, yakalanması ve sistemden uzaklaştırılmasına dair alınacak önlemlerin belirtilmediği, toz filtre torbalarında toplanan kurşun tozlarının depolanma veya taşınması sırasında çevreye tekrar uçuşmasının nasıl engelleneceği, filtrasyon sistemindeki olası arıza, torba yırtılması gibi durumlarda alınacak önlemlerin eksik olduğu, ayrıca bu saflaştırma işlemleri sırasında ortaya çıkacak antimon ve diğer tehlikeli kimyasallarla ilgili yeterli açıklamaların bulunmadığı ve bu konuda eksiklikler olduğu, arıza veya tehlikeli atıkların depolama alanında meydana gelecek sızma ve kaçaklarda bu maddelerin çevreye yayılmaması için gerekli emniyet tedbirlerinin detaylı olarak açıklanmadığı, tesisin çevre ve toplum sağlığına yapacağı zararlı etkiler ve kirletici unsurlar dikkate alınarak belirlenen ve içerisinde mesken veya insan ikametine
mahsus yapılaşmanın yasak olduğu ve dış ortama verilebilecek veya dış ortamdan gelebilecek olumsuz etkileri önlemek amacıyla ayrılan bölgeyi veya mesafeyi ifade eden sağlık koruma bandının detaylı olarak belirlenmediği, proje tanıtım dosyasında bu konu hakkında yeterli açıklayıcı bilgi olmadığı
hususları dikkate alındığında, dava konusu işlemde hukuka ve mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararının ruhsat niteliği taşımadığı, planlanan proje hakkında yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde, Çevresel Etki Değerlendirmesi Yönetmeliği'ne uygun olarak alınmış kurumlarının görüşünü içerdiği, bilirkişi raporuna yapılan itirazların dikkate alınmadığı, proje alanı ile ilgili olarak tarım mevzuatı ile yer altı ve yer üstü su kaynaklarının kullanılması ve korunmasına ilişkin mevzuat kapsamında, ilgili idarelerden görüşlerin alındığı, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılardan ... Derneği tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuş; diğer davacılar tarafından cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 22/04/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.