T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/2224
Karar No : 2025/2506
DAVACI : ...
DAVALI : ... Bakanlığı
DAVANIN KONUSU : Malatya ili, Battalgazi ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın Ekim 2024'te re'sen tapuda Hazine adına devredilmesine ilişkin işlem ile 6306 sayılı Kanun'da 7471 sayılı Kanun ile yapılan değişikliğin iptali istenilmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olmayan dava dilekçesinin, aynı Kanun'un 15. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca reddedilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dava dilekçesi 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari davaların açılması" başlıklı 3. maddesinde; 1. "İdari davalar, Danıştay, idare mahkemesi ve vergi mahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılır.
2. Dilekçelerde;
a) Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları veya unvanları ve adresleri ile gerçek kişilere ait Türkiye Cumhuriyeti kimlik numarası,
b) Davanın konu ve sebepleri ile dayandığı deliller,
c) Davaya konu olan idari işlemin yazılı bildirim tarihi,
d) Vergi, resim, harç, benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarına ilişkin davalarla tam yargı davalarında uyuşmazlık konusu miktar,
e) Vergi davalarında davanın ilgili bulunduğu verginin veya vergi cezasının nevi ve yılı, tebliğ edilen ihbarnamenin tarihi ve numarası ve varsa mükellef hesap numarası, gösterilir.
3. Dava konusu kararın ve belgelerin asılları veya örnekleri dava dilekçesine eklenir.
Dilekçeler ile bunlara ekli evrakın örnekleri karşı taraf sayısından bir fazla olur." kuralı yer almaktadır.
Aynı Kanun'un 7. maddesinin dördüncü fıkrasında "İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz." hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un 14. maddesinin üçüncü fıkrasında ise, dilekçelerin sırayla a) görev ve yetki, b) idari merci tecavüzü, c) ehliyet, d) idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı, e) süre aşımı, f) husumet, g) 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden inceleneceği belirtilmiş; 15. maddenin birinci fıkrasının (d) bendinde, dilekçelerde 14. maddenin 3/g bendine aykırılık görülmesi halinde otuz gün içinde 3 ve 5. maddelere uygun şekilde düzenlemek veya noksanları tamamlamak üzere dilekçenin reddine karar verileceği; beşinci fıkrasında ise, 1. fıkrasının (d) bendine göre dilekçenin reddedilmesi üzerine yeniden verilen dilekçelerde aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddedileceği hükme bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdari yargılama usulünde geçerli olan resen araştırma ve yazılılık ilkeleri gereği dava dilekçelerinin, 2577 sayılı Kanunda belirtilen şekil kurallarına uygun bir biçimde ve yargılamanın gerektirdiği bilgileri içerecek nitelikte düzenlenmesi gerekmektedir. Bunu sağlamak için, dava dilekçelerinde; dava konusu edilen işlemlerin ve dava sebeplerinin, başka bir ifadeyle, idari işlemin içerdiği iddia edilen hukuka aykırılığın dayandığı hukuk kurallarının açık ve net bir biçimde somut olarak belirtilmesi şarttır. Ayrıca birden fazla işlemin davaya konu edilmesi ya da bir işlemin birden fazla madde, fıkra veya bendinin iptalinin istenilmesi halinde söz konusu işlemler ve bu işlemlerin hangi madde veya fıkralarının iptalinin istenildiğinin tek tek sayılmak suretiyle belirtilmesi de yukarıda alıntısı yapılan düzenlemeler ile idari yargılama usulü ilkelerinin bir gereğidir.
İdari yargılama usulü ilkeleri uyarınca, idari yargı merciilerinin taleple bağlı olarak hukuka uygunluk denetimi yapmaları nedeniyle ilgililerce dava dilekçelerinde davanın konusunun hiçbir tereddüde mahal bırakmaksızın açık ve net olarak ortaya konulması gerekmektedir. Bununla birlikte, yargısal denetim amacıyla her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması koşuluna ihtiyaç olup, her olay ve davada, yargı merciine başvurarak dava açan kişinin menfaatinin, iptali istenen işlemle ne ölçüde ihlal edildiğinin takdiri yargı mercilerine bırakılmıştır.
Uyuşmazlıkta; davacı tarafından 20/11/2024 tarihinde kayda giren dava dilekçesi ile; Malatya ili, Battalgazi ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın tapu kaydına şerh edilmesi ve 15/12/2012 tarihli ve 28498 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği'nin ilgili maddelerinin iptali istemiyle açılan davada; Dairemizin 27/11/2024 tarih ve E:2024/3817, K:2024/6760 sayılı kararıyla davaya konu taşınmazdan kaynaklanan menfaat ilişkisini gösteren tapu, vb. belgelerin, henüz tapuda davacı adına tescil sağlanmamış ise mirasçı olan önceki malikin tapu kaydı ile davacının mirasçılık belgesinin dava dilekçesine eklenmesi, ayrıca taşınmaz hakkında yıkım kararının bulunup bulunmadığının açıklığa kavuşturulması ve 15/12/2012 tarihli ve 28498 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 6306 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği'nin muhtelif maddelerinde yer alan düzenlemelerden dava dilekçesi içeriğinde bahsedildiği görülmekle birlikte; söz konusu düzenleyici işlemin hangi madde veya maddelerinin iptalinin talep edildiğinin tereddüte mahal bırakmayacak biçimde belirtilmesi ve söz konusu düzenleyici işlemde yer alan hükümler ile varsa tesis edilen bireysel işlemler arasında bulunan maddi veya hukuki bağın ortaya konulması gerektiği, dolayısıyla 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olarak düzenlenecek dilekçe ile dava açılması gerektiği gerekçesiyle, dava dilekçesinin reddine karar verildiği; Dairemizin söz konusu "dilekçe ret" kararının davacıya tebliği üzerine, 27/01/2025 tarihinde kayda giren dava dilekçesinde ise; dava konusu taşınmazın intifa hakkının kendisinde bulunduğunu, uyuşmazlık konusu taşınmazın tapusunun rızası hilafına Hazine'ye devredildiğini, bu durumdan SMS ile haberdar olduğunu beyan ettiği ve Malatya ili, Battalgazi ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın Ekim 2024'te tapuda Hazine adına devredilmesine ilişkin işlem ile 6306 sayılı Kanun'un 2. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde 7471 sayılı Kanun ile yapılan değişikliğin iptalinin istenildiği; Dairemizin 04/02/2025 tarih ve E:2025/1095, K:2025/746 sayılı kararıyla, davaya konu taşınmazdan kaynaklanan menfaat ilişkisini gösteren ve anılan taşınmazda intifa hakkı sahibi olduğunu gösteren bilgi ve belgelerin dosyaya eklenmesi; tapunun Hazine adına devrine yönelik tesis edildiği belirtilen işlemin tarih ve sayısının belirtilmesi; ayrıca, görülmekte olan dava kapsamında düzenleyici işlemin iptali talep edilecekse, düzenleyici işlemin hangi madde veya maddelerinin iptalinin talep edildiğinin tereddüte mahal bırakmayacak biçimde belirtilmesi ve söz konusu düzenleyici işlemde yer alan hükümler ile varsa tesis edilen bireysel işlemler arasında bulunan maddi veya hukuki bağın ortaya konulması gerektiği, dolayısıyla, 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun olarak düzenlenecek dilekçe ile dava açılması gerektiğinden gerekçesiyle, dava dilekçesinin reddine karar verildiği görülmektedir.
Dairemizin 04/02/2025 tarih ve E:2025/1095, K:2025/746 sayılı kararının davacıya tebliği üzerine, 10/04/2025 tarihinde kayda giren dava dilekçesinin konu kısmında, "6306 sayılı Kanun'da 09/11/2023 tarihinde yapılan değişiklik ile anılan Kanun'un 6/A maddesinde kentsel dönüşüm uygulamasının %50 ve üzeri çoğunluk olmamasına ve binaları sağlam olamsına rağmen, re'sen haksız olarak el atılması imkanı tanıyan ibare"nin ve buna dayalı olarak Malatya ili, Battalgazi ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 21-22 Ekim 2024'te tapuda Hazine adına devredilmesine ilişkin işlemin talep edildiği; sonuç kısmında ise, "dava konusu taşınmazın tapusuna şerh edilmesi kararı alınması, rızası dışında inşaatına başlanan binaların yapımına engel olunması, 09/11/2023 tarihinde yapılan ve meskun mahal şartı değişikliğinin celp edilerek bu yasanın iptaline yönelik karar alınması için Anayasa Mahkemesine (somut norm denetimi yoluyla) gönderilmesi, 6306 sayılı Kanun'a 04/07/2019 tarihinde 6306 sayılı Kanun'un 6/A maddesinde yapılan değişiklik ile kentsel dönüşüm uygulamasının hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın re'sen yapılması imkanı getiren düzenlemenin iptalinin talep edildiği; öte yandan, anılan dilekçenin 2. sayfasında "iptali istenilen Yönetmelikteki ilgili maddelerin..." şeklindeki ibareye yer verildiği görülmektedir.
Bu durumda; tapunun Hazine adına devrine yönelik tesis edildiği belirtilen işlemin tarih ve sayısının belirtilmesi; ayrıca, görülmekte olan dava kapsamında düzenleyici işlemin iptali talep edilecekse, düzenleyici işlemin hangi madde veya maddelerinin iptalinin talep edildiğinin tereddüte mahal bırakmayacak biçimde belirtilmesi, söz konusu düzenleyici işlemde yer alan hükümler ile varsa tesis edilen bireysel işlemler arasında bulunan maddi veya hukuki bağın ortaya konulması; öte yandan, iptali istenilen düzenleyici işlem ile bireysel işlemin dava dilekçesinin hem konu, hem açıklamalar, hem de sonuç kısmında ve her üç kısım birbirleri ile tutarlı olacak şekilde belirtilerek ve iptali istenilen düzenleyici işlemin (tamamının ya da fıkralarının, cümlelerinin) her birinin ve iptali istenilen idari işlemin hangi yönlerden hukuka aykırı olduğu ve davacının menfaatini ne şekilde ihlal ettiğinin ayrı ayrı, açık ve anlaşılır bir biçimde ortaya konularak karşı taraf sayısından bir fazla düzenlenerek imzalanmış dilekçelerle yeniden dava açılması gerekmektedir.
Bu durumda; bu haliyle dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun düzenlenmediği anlaşılmıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca bu kararın tebliğ tarihinden itibaren otuz (30) gün içerisinde 3. maddeye uygun şekilde düzenlenmek ve yukarıda belirtilen hususlar dikkate alınmak suretiyle, harç yatırılmaksızın yeniden dava açmakta serbest olmak üzere DİLEKÇENİN REDDİNE,
2. Dava dilekçesinin bir örneğinin davacıya iadesine,
3. Aynı Kanun'un 15. maddesinin 5. fıkrası hükmüne göre, yeniden verilen dilekçede de aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde, davanın reddedileceğinin davacıya bildirilmesine,
4. Yenilenen dava dilekçesiyle dava açılmaması halinde, Dairemizin 27/11/2024 tarih ve E:2024/3817, K:2024/6760 sayılı kararıyla davacının adli yardım talebinin kabul edilmesi nedeniyle dava açıldığı esnada tahsil edilmeyen yargılama giderinin, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 339. maddesinin 1. fıkrası uyarınca davacıdan tahsili için ilgili vergi dairesine müzekkere yazılmasına, 22/04/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dairemizin 27/11/2024 tarih ve E:2024/3817, K:2024/6760 ve 04/02/2025 tarih ve E:2025/1095, K:2025/746 sayılı kararlarıyla, 20/11/2024 ve 27/01/2025 tarihli dava dilekçelerinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 3. maddesine uygun düzenlenmediği sonucuna varılarak, dava dilekçesinin reddine karar verilmiştir.
Dairemizin 04/02/2025 tarih ve E:2025/1095, K:2025/746 sayılı kararının tebliği üzerine, davacı tarafından yeniden verilen 10/04/2025 tarihli dava dilekçesinde, Dairemiz kararında belirtilen eksiklik ve yanlışlıkların giderilmediği görülmektedir.
Bu durumda yenilenen dilekçede aynı yanlışlıklar yapıldığından; yukarıda yer verilen Kanun'un 15. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca davanın reddine karar verilmesi gerektiği görüşüyle, dava dilekçesinin reddi yolunda verilen Dairemiz çoğunluk kararına katılmıyorum.