T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/2319
Karar No : 2025/2854
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir ili, Tire ilçesi, ... Mahallesinde yapılması planlanan "R:... (ER:...) numaralı mermer ocağı kapasite artışı projesi için verilen ... tarihli "Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir" kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: İdare Mahkemesince verilen kararda; dava dosyasındaki bilgi, belge ve yaptırılan keşif sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunun bir bütün halinde değerlendirilmesinden, Proje Tanıtım Dosyası içinde açık ocak şev geometrisi, imalat ve termin planının
olmaması, pasa sahasının planlaması ve stabilitesine dair teknik bir bilgi içermemesi ve proje sorumlusunca yapıldığı iddia edilen jeolojik, jeofizik ve hidrojeolojik etütlerin, sondaj çalışmalarının teknik verilerinin Proje Tanıtım Dosyasında paylaşılmaması nedeniyle Proje Tanıtım Dosyasının eksik ve yetersiz olduğu; proje alanı çevresinde bulunan diğer maden ocağı ve hassas alıcı noktaların varlığı,
emisyonların çevresel etkilerinin mevcut dağılım modeli ile sağlıklı bir şekilde değerlendirilemediği, bu durumun tarım alanı gibi hassas alıcıların etkilenme düzeyinde belirsizliklere neden olduğu, Proje Tanıtım Dosyasındaki mevcut hesaplamaların çevredeki alıcı noktaların etkilenme düzeyini tam olarak yansıtmadığı, kaç adet ağacın kesileceği veya kaldırılacağının öngörülmediği, kesilecek ağaçların ve kaldırılacak orman örtüsünün kızılçam ve meşe florasından oluşan orman ekosistemine olası etkilerinin göz ardı edildiği, ekolojik ve biyolojik denge için rezerv ağaçların bırakılması hususunun öngörülmediği, Orman Yangınlarıyla Mücadelede etkin bir planlama söz konusu olmaması nedenleriyle projenin orman alanlarına olumsuz etkisi olacağı, fıstıkçamı dikim alanlarının olası toz baskısından kaynaklı gelişiminin olumsuz etkileneceği, bitkisel toprak sıyrılması ve depolanması işleminin usulünde rüzgar ve su erozyonu riski için öngörülen tedbirlerin yeterli olmadığı, dava konusu alan ve çevresinin bitkisel biyolojik çeşitliliğinin Proje Tanıtım Dosyasında yeterli bir biçimde ortaya konulmadığı, sadece belli hayvan gruplarına dair olumsuz etkiler için önlemler alınması nedeniyle Proje Tanıtım Dosyasında fauna kısmının ve alınan önlemlerin fauna ve hayvan ekolojisi açısından uygun olmadığı, proje alanı çevresindeki 3 km mesafe içinde kapama şeklinde zeytinlik alanlar ile daha az yoğunlukta deliceye aşılı zeytinlik alanların olması, madenin işletilmesi, pasa depolanması ve taşıması sırasındaki toz oluşumunun devamlı olması nedeniyle dava konusu yapılması planlanan mermer ocağının işletilmesinden kaynaklanacak olan toz etkisinin tarımsal açıdan çevredeki 3 km uzaklık içinde bulunan zeytinlik alanlardaki zeytin ağaçlarının vejetatif ve generatif gelişimini olumsuz olarak etkileyeceği anlaşıldığından, proje sahasının yakın çevresindeki zeytinlik alanlara, dikili tarım alanlarına, çevre, toprak ve su rejimine olumsuz etki edecek olması ve projede yer alan eksiklikler nedeniyle dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Projeye ilişkin kamu kurumlarından olumlu görüş alındığı, keşif alanında yarım saat gezilmesiyle yapılan bilirkişi yorumunun, kamulaştırma tecrübesine sahip bu kurumların görüşünden üstün olamayacağı, PTD'de eksikliği belirtilen hususların proje dosyasında bulunması gerektiğine ilişkin hiçbir mevzuat hükmü bulunmadığı, mahkemelerce yerindelik denetimi yapılamayacağı, Orman Genel Müdürlüğünün projenin ormana ve ormancılık faaliyetlerine olumsuz etkisinin olmayacağı yönünde görüş bildirdiği, mermerin tel kesme yöntemi ile elde edilmesi ile ilgili olumsuz bir bilimsel veri bulunmadığı, o bölgede zaten halihazırda yapılan madencilik faaliyetinin zeytinciliğe zarar verdiğine dair veri bulunmadığı, projenin taşların kesilip taşınması faaliyetinden ibaret olduğu, çevresel etki bakımından herhangi bir kimyasal etkiden söz edilemeyeceği, sulu tel kesme metodunun yoğun kirleticiliğinin olmadığı, çıkan mermer tozunun hayvan yemi katkısı olarak kullanılabildiği, toksik bir etkisinin olmadığı, ziraat maksatlı kullanılabildiği, davaya konu işlemde yasal isabetsizlik bulunmadığından kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin reddine,
2. Temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Üye ...'in karşı oyu ve oyçokluğuyla ONANMASINA,
3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,
4. Dosyanın anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine,
5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A-2-(i) maddesi uyarınca, kesin olarak, 05/05/2025 tarihinde karar verildi.
(X) KARŞI OY :
İzmir ili, Tire ilçesi, ... Mahallesinde yapılması planlanan R:... (ER:...) numaralı mermer ocağı kapasite artışı projesi için hazırlanan ve 08/08/2023 tarihinde e-ÇED sistemi üzerinden davalı kuruma sunulan proje tanıtım dosyasının incelendiği, ilgili kurumların uygun görüşleri üzerine gerçekleştirilmek istenen Mermer Ocağı Kapasite Artışı Projesi hakkında davalı idarenin 06/05/2024 tarihli “Çevresel Etki Değerlendirmesi Gerekli Değildir” kararının tesisi üzerine anılan işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta; her ne kadar İdare Mahkemesince, bilirkişi raporunun ve dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesi sonucunda, projenin orman alanlarına olumsuz etkilerinin bulunduğu ifade edilmişse de, Orman Genel Müdürlüğünün görüş yazısında; ÇED ALANI POLİGON-1 içinde yer alan 19.932,447 metrekarelik alan için projenin uygun görülmediği; kalan kısımlar için faaliyetin ormanlar ve ormancılık çalışmalarına olumsuz etkisinin bulunmadığının belirtildiği; öte yandan yine İdare Mahkemesince, bilirkişi raporuna istinaden, "proje alanı çevresindeki 3 km mesafe içinde kapama şeklinde zeytinlik alanlar ile daha
az yoğunlukta deliceye aşılı zeytinlik alanların olması, madenin işletilmesi, pasa depolanması ve taşıması sırasındaki toz oluşumunun devamlı olması nedeniyle dava konusu yapılması planlanan mermer ocağının işletilmesinden kaynaklanacak olan toz etkisinin tarımsal açıdan çevredeki 3 km uzaklık içinde bulunan zeytinlik alanlardaki zeytin ağaçlarının vejetatif ve generatif gelişimini olumsuz olarak etkileyeceği" gerekçesine yer verilmişse de, İl Tarım ve Orman Müdürlüğünün görüş yazısında projenin 3 km etrafında "zeytinlik" alanların bulunmadığının belirtildiği; dava konusu ÇED Gerekli Değildir kararına esas projenin tel kesme yöntemi ile halen faaliyet gösteren mermer ocağı işletmesine ilişkin kapasite artışına ilişkin olduğu, mevcut işletmeden kaynaklı olarak çevreye mevzuatın öngördüğünün ötesinde zarar verildiğine ilişkin bilirkişi raporunda bir tespitin bulunmadığı bilirkişi raporunda yer verilen tespitlerin ilk defa ÇED Gerekli Değildir kararına karşı dava açılmış gibi değerlendirildiği dolayısıyla mahkemece projede yer alan eksiklikler nedeniyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de projenin çevresel etkilerinin Proje Tanıtım Dosyasında yeterince irdelendiği uyuşmazlık konusu "ÇED Gerekli Değildir" kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığından, temyiz istemi kabul edilerek İdare Mahkemesi kararının bozulması ve davanın reddine karar verilmesi gerektiği oyuyla, aksi yöndeki Dairemiz kararına katılmıyorum.