T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/3210
Karar No : 2025/5294
TEMYİZ EDENLER : 1- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- MÜDAHİL (DAVALI YANINDA) ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi, ... parseldeki taşınmazda bulunan işyeri için verilen "içkili kafeterya" faaliyet konulu ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının, taşınmazın hissedarı olan davacının muvafakatinin alınmadığından bahisle iptal edilmesi talebiyle yapılan 18/12/2015 tarihli başvurunun zımmen reddine dair işlemin ve söz konusu içkili kafeterya için verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davanın reddi yolundaki kararına karşı istinaf başvurusunun reddine ilişkin kararın Danıştayca bozulması ve ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin bozmaya uyma suretiyle yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar vermesi sonrasında, dosyadaki bilgi ve belgelerle ... tarih ve E:...sayılı davanın ihbarı ve ara kararına verilen cevapların birlikte değerlendirilmesinden; Türk Medeni Kanunu'nun açık hükmü hilafına, 23/07/2001 tarihinden itibaren anılan taşınmazda 1/2 hissesi bulunan davacının muvafakati alınmaksızın ve dolayısıyla pay ve paydaş çoğunluğu sağlanmaksızın imzalanan kira sözleşmesi ile yapılan başvuruya istinaden davalı idarece düzenlenen ... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile anılan ruhsatın iptal edilmesi talebiyle yapılan 18/12/2015 tarihli başvurunun zımmen reddine dair işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davanın süresinde açılmadığı nitekim davacıya kesin ret cevabının 11/11/2025 tarihinde verilmesine karşın süresi içerisinde dava açmadığı, dava konusu işyerinin bulunduğu taşınmazda davacıyla müdahilin kiraya vereninin 1/2 hissedar olduğu ve yapıların diğer malikin muvafakatiyle yapıldığı gibi yapının tamamlanmasını müteakiben ... tarafından kiralanarak ilk işyeri açma ve çalışma ruhsatının alındığı, 10 yıl işletilmesini müteakiben, kiracının ölümü üzerine, bu kez müdahil ile yeni kira sözleşmesi yapılarak yeniden ruhsata bağlandığı; ayrıca davacının hissesine isabet eden kısımda da aynı fiili taksim ve muvafakatnameye dayalı yapılaşma bulunduğu, davacının kötü niyetli olduğu ve davanın reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı idare yanında müdahil tarafından ise, taşınmazın tapuda işyeri olarak kayıtlı olduğu ve ayrıca mevzuatta, işyeri açma ve çalışma ruhsatı düzenlenmesi için taşınmazın hissedarlarının muvafakatinin alınması şartı bulunmadığı ve davanın reddi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun, 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde iptal davaları, "İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan" davalar olarak tanımlandıktan sonra; "Dava Açma Süresi" başlıklı 7. maddesinde; dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gün olduğu; bu sürelerin idari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı hükmüne; "Sürelerle İlgili Genel Esaslar" başlıklı 8. maddesinde; sürelerin, tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı hükmüne; "İdari makamların sükutu" başlıklı 10. maddesinde; ilgililerin, haklarında, idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabileceği ve 60 gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılarak, bu altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilecekleri; "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinde; idari dava açmadan önce ilgililerin, idari işlemin kaldırılması, geri alınması değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasını üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde isteyebileceği ve bu başvurunun, işlemeye başlamış olan dava açma süresini durduracağı, 60 gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı ve isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde, dava açma süresinin yeniden işlemeye başlayacağı ve başvurma tarihine kadar geçmiş sürenin de hesaba katılacağı; 14. maddesinin 3. fıkrasının (c) ve (e) bendinde; dilekçelerin ehliyet ve süre aşımı yönünden inceleneceği, aynı maddenin 6. fıkrasında; 3. fıkrada belirtilen hususların ilk incelemeden sonra tespit edilmesi halinde de davanın her safhasında 15. madde hükmünün uygulanacağı, 15. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde ise; davada, süre aşımı bulunması halinde davanın reddine karar verileceği hükme bağlanmıştır.
İdari yargılama usulüne ilişkin aktarılan hükümler uyarınca; idari davalarda dava açma süresinin başlangıç tarihi; idari işlemin tebliğ, yayın veya ilan tarihidir. Ancak Kanunda öngörülen bu durumların söz konusu olmadığı hallerde, ilgililerin dava konusu işlemi öğrenme tarihinin iyiniyet kuralları çerçevesinde, olayın özelliği ve niteliği gözönünde tutulmak suretiyle yargı organınca belirleneceği kuşkusuzdur. İdari işlemin usulüne uygun tebliği ve bütün unsurlarıyla ilgililer tarafından öğrenilmesi; ilgililerin dava açma haklarını kullanmalarını ve açılan davanın da gereği gibi yargı mercileri önüne getirilebilmesini doğrudan etkiler. Bu anlamda; bir idari işlemin iptali istemiyle açılan davada usul ve esas yönünden hukuki denetim yapılabilmesi; işlemin içeriğinin tebliğe veya duyuruya ilişkin olarak düzenlenen belgeden kuşkuya yer vermeyecek şekilde açıkça anlaşılabilmesi halinde mümkündür.
Dosyasının incelenmesinden; ruhsata konu taşınmazın paylı mülkiyete tabi olduğu ve davacının, 23/07/2001 tarihinden itibaren anılan taşınmazda 1/2 hissedar olduğu; kalan 1/2 hissenin de dava dışı müteveffa ...'a ait olduğu; ... tarafından, 27/04/2000 tarihinde önceki hissedarla yapılan taksim sözleşmesi ve 12/12/2000 tarihli muvafakatname uyarınca taşınmazın kendisinin kullandığı kısımda bir yapı inşa edilerek, 02/04/2001 tarihli "pansiyon" kullanım amaçlı yapı ruhsatının alındığı ve devamla aynı amaçlı yapı kullanım izninin 19/04/2005'te düzenlenmesiyle pansiyonun; önce dava dışı ...'a kiraya verildiği, sonrasında ise, 26/05/2015 tarihinde "apart pansiyon, kafeterya" olarak kullanılmak üzere müdahil ...'a kiralanarak dava konusu ... tarih ve ... sayılı içkili kafeterya işyeri açma ve çalışma ruhsatının düzenlendiği; davacı tarafından, 02/10/2015 ve 13/10/2015 tarihlerinde idareye verdiği dilekçelerde, hissedarı olduğu taşınmazın pansiyon veya günübirlik tesis olarak çalışmasına muvafakatinin olmadığını belirterek, ruhsat düzenlenmemesi, düzenlenmiş ise de iptal edilmesini istediği; İdarece anılan dilekçelere ... tarih ve ... sayılı yazıyla cevap verilerek, "...işyeri açma ve çalışma ruhsat dosyasında yapılan incelemede herhangi bir mevzuata aykırılık bulunmamış olup ...ruhsatı verilmesi esnasında kanun ve yönetmelik esaslarına göre herhangi bir usulsüzlük olmadığı için işletmeci ile tarafınızdaki konu özel hukuk çerçevesinde çözümlenebileceğinden işyeri açma ve çalışma ruhsatı ile ilgili herhangi bir işlem" yapılmadığının bildirildiği, davacının, anılan yazıyı ilgi tutarak 18/12/2015 tarihinde idareye yeniden başvuru yaparak, hissedar olarak muvafakatinin bulunmadığını belirterek pansiyon ve içkili kafeterya ruhsatlarının iptalini istediği, anılan başvurusuna cevap verilmemesi üzerine ise 15/04/2016 tarihinde ... tarih ve ... sayılı "içkili kafeterya" ruhsatının iptali istemiyle bakılmakta olan davayı açtığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlık konusu işyerinin, davacının hissedarı olduğu taşınmazda ve davacıya ait apartın ve aynı zamanda adres kayıt sistemi verilerine göre ikametgahının bitişiğinde olması, öte yandan İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik'in 11. maddesi gereği işyeri açma ve çalışma ruhsatlarının işyerinde herkesin görebileceği şekilde asılması zorunluluğu karşısında, hayatın olağan akışı gereği davaya konu işyeri açma ve çalışma ruhsatının verildiği tarih olan 13/07/2015 tarihinden itibaren altmış altmış (60) gün içerisinde ya doğrudan doğruya dava açılması veya aynı süre içerisinde 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca, ruhsatın iptali istemiyle davalı idareye başvurularak, talebin reddi üzerine de kalan süre içerisinde talebin reddi işlemine karşı dava açılması gerekirken, 15/04/2016 tarihinde açılan iş bu davanın süresinde olmadığı, bu sebeple davanın süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği sonucuna varıldığından, temyize konu İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. Temyiz isteminin kabulüne,
2. Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Üye... ve Üye ...ın karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 15/10/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava, ... parseldeki taşınmazda bulunan işyeri için verilen "içkili kafeterya" faaliyet konulu... tarih ve ... sayılı işyeri açma ve çalışma ruhsatının, taşınmazın hissedarı olan davacının muvafakatinin alınmadığından bahisle iptal edilmesi talebiyle yapılan 18/12/2015 tarihli başvurunun zımmen reddine dair işlemin ve söz konusu içkili kafeterya için verilen işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali iptali istemiyle açılmıştır.
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesinde, ilgililerin, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilecekleri, altmış gün içinde cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, ilgililerin altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabileceği hükme bağlanmıştır.
İlgililerin 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanun'un 4. maddesinde belirtilen insan sağlığına zarar vermemek, çevre kirliliğine yol açmamak, yangın, patlama, genel güvenlik, iş güvenliği, işçi sağlığı, trafik ve karayolları, imar, kat mülkiyeti ve doğanın korunması ile ilgili düzenlemelere aykırı davranmamak koşullarının sağlanması halinde 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesi uyarınca menfaatleriyle ilgili olarak her zaman işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali isteminde bulunabilecekleri ve istemlerinin reddi üzerine dava açma süresi içinde bu istemlerinin reddine ilişkin işlem ile birlikte işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istemiyle dava açabilecekleri açıktır.
Uyuşmazlıkta, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesi kapsamında, davacı tarafından, hissedarı bulunduğu taşınmazın "işyeri" olarak kullanılmasına ve ruhsatlandırılmasına muvafakatinin bulunmadığından bahisle işyeri açma ve çalışma ruhsatının iptali istenilmiştir.
Bu durumda, mevzuat hükümlerine aykırılık iddiaları İYUK 10. madde kapsamında her zaman ileri sürülebileceğinden, davanın esası hakkında inceleme yapılarak bir karar verilmesi gerektiği oyuyla aksi yöndeki Daire kararına katılmıyoruz.