T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/712
Karar No : 2025/5388
TEMYİZ EDEN TARAFLAR: 1- (DAVACI) ...
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU:... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İstanbul ili, Beykoz ilçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parselde bulunan ruhsatsız yapının içerisinde tadilat; ön, arka ve yan cephesinde ilave yapılmış olduğu, toplam ruhsatsız inşaat alanının 384,22 m² olduğundan bahisle düzenlenen ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağına istinaden 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 13. maddesi uyarınca söz konusu ruhsatsız olarak yapının yıkımına ve 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca yapı sahibi sıfatıyla davacıya 116.108,91.-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve .../... sayılı Beykoz Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih, E:..., K:... sayılı kararda; yıkım yönünden; mahkemelerince yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporu ve dava dosyasında bulunan belgelerin birlikte incelenmesinden; dava konusu yer için düzenlenmiş 3 ayrı yapı kayıt belgesinin bulunduğu, Kasım 2017 ve Mart 2018 tarihi itibariyle taşınmazın yan cephesinde henüz eklentinin yapılmadığı, arka cephesinde ise saha betonunun dökülerek alanın otopark olarak kullanıldığı, dava konusu eklenti ve aykırılıkların 31/12/2017 tarihi itibariyle mevcut olmadığı, dolayısıyla söz konusu aykırılıkların imar barışı kapsamına girmediği, dava konusu imalatların ruhsat gerektirecek nitelikte olduğu ve mevcut imar planınına göre ruhsata bağlanamayacağı, aykırılıktan etkilenen alanın 389,60 m2 olarak hesaplandığı sonucuna varıldığından, ruhsatsız yapıldığı sabit olan dava konusu ilave imalatların 2960 Sayılı Kanunun 13. maddesi uyarınca yıkımına yönelik encümen kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı, para cezası yönünden; uyuşmazlık konusu olayda imara aykırı yapı imalatı eyleminin sabit olduğu, aykırılıktan etkilenen alanın, yapı grubu ve sınıfının doğru belirlendiği ve dayanak yapı tatil tutanağında yukarıda aktarıldığı üzere usul yönünden sakatlığa sebebiyet verecek bir eksikliğin bulunmadığı anlaşıldığından, davacıya idari para cezası verilmesinde ve hesaplanan temel para cezası ile anılan maddenin (c) bendinin (1), (5), (7) ve (8) maddeleri uyarınca uygulanan artırımlara ilişkin toplam 67.879,03-TL'lik kısmında hukuka aykırılık, 42. maddenin (c) bendinin (3), (4), (6), (11) ve (13) alt bentleri uyarınca verilen toplam 48.229,83-TL'lik kısmında ise hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, yıkıma ilişkin kısmı ile 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca davacıya verilen para cezasının 67.879,03-TL'lik kısmı yönünden davanın reddine, 48.229,83-TL'lik kısmı yönünden ise dava konusu encümen kararının iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI: 31.12.2017 tarihinden önce yapıldığı sabit olan kısımları kapsar şekilde yıkım ve para cezası kararı alınmasının hukuka aykırı olduğu, yapı tatil tutanağının somut tespit içermediği, bilirkişi raporunun aksine zemin katın tamamının yıkımına karar verildiği, para cezası hesabına binanın ilk yapıldığı tarihten beri mevcut olan kısımların da eklenmesinin cezaların şahsiliği ilkesine aykırı olduğu, davanın reddine ilişkin kısmın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Dava konusu işleme sebebiyet veren davacının hukuka aykırı eylemleri olduğu, temel para cezasında ve para cezasına uygulanan artırım nedenlerinde herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı, ruhsatsız yapının can ve mal emniyetini tehdit ettiği ve çevresel, estetik değerler açısından olumsuz sonuçlara yol açtığı, çevre kirliliğine yol açtığının ortada olduğu, dava konusu işlemin iptale ilişkin kısmının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
DAVALININ SAVUNMASI : Davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ :...
DÜŞÜNCESİ :Davacının temyiz isteminin reddi, davalının temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi ile; temyize konu kararın, temel para cezasına (c) bendinin 11. alt bendi uyarınca uygulanan artırım nedenine ilişkin kısmı yönünden bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Temyize konu İdare Dava Dairesi kararının; dava konusu işlemin yıkıma, 3194 sayılı İmar Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca verilen temel para cezasına ve (c) bendinin 5, 7, 8. alt bentleri uyarınca uygulanan artırım nedenleri yönünden davanın reddi ile (c) bendinin 3, 4, 6, 13. alt bentleri uyarınca uygulanan artırım nedenlerinin iptaline ilişkin kısımları yönünden:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, yukarıda belirtilen kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçelerde ileri sürülen temyiz nedenleri kararın anılan kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize konu İdare Dava Dairesi kararının; dava konusu işlemin, 3194 sayılı İmar Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca verilen temel para cezasına (c) bendinin 11 numaralı alt bendi uyarınca uygulanan artırım nedeni yönünden iptaline ilişkin kısmına gelince:
Dosyanın incelenmesinden; İstanbul ili, Beykoz ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ...parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan yapının ... no'lu bağımsız bölümünün kiracısı olan davacının söz konusu yerde ... fırın ismiyle faaliyet göstermekte olduğu, davalı idareye yapılan şikayet başvurusu üzerine mahallinde yapılan inceleme sonucu düzenlenen ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağı ile; "...nüfus ve eşya ile işgalli mevcut ruhsatsız yapının içerisinde tadilat; ön, arka ve yan cephesinde ilave yapılmış olduğu, toplam ruhsatsız inşaat alanının 384,22 m² olduğu.." tespit edilmesi üzerine, söz konusu ruhsatsız yapının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca yıkılmasına ve yapı ilgilisi davacıya 3194 sayılı İmar Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacıya 116.108,91-TL imar para cezası verilmesine ilişkin Beykoz Belediye Encümeni'nin 27/03/2019 tarih, 2019/69 sayılı kararının alındığı, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca 3. Sınıf B grubu 384,22 m² alan üzerinden hesaplanan temel para cezasına (c) bendinin 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 11 ve 13. alt bentleri uyarınca artırım uygulanarak toplam para cezası miktarının belirlendiği anlaşılmaktadır.
3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinde para cezasıyla ilgili düzenlemelere yer verilmiş, söz konusu maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup, (c) bendinin 11. alt bendinde inşai faaliyetler tamamlanmış ve kullanılmıyor ise cezanın % 10’u oranında para cezasına arttırım uygulanacağı, 12. alt bendinde; inşai faaliyetler tamamlanmış ve kullanılıyor ise cezanın ise %20 oranında artırılarak hesaplanacağı hüküm altına alınmıştır.
Yukarıda yer verilen hükümlerin değerlendirilmesinden, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 11. alt bendi uyarınca artırım uygulanması için yapının inşai faaliyetlerinin tamamlanmış, ancak henüz kullanılmıyor olmasının, 12. alt bendi uyarınca artırım uygulanması için ise, yapının inşai faaliyetlerinin tamamlanmış ve kullanılıyor durumda olması gerektiği anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlıkta, dava konusu işleme dayanak davalı idare elemanları tarafından mahallinde düzenlenen 18/03/2019 tarihli yapı tatil tutanağındaki tespitler ve tutanak ekinde yer alan fotoğraflar ile 24/06/2021 tarihinde yaptırılan keşif esnasında çekilen fotoğraflar ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunun incelenmesinden; yapı tatil tutanağının düzenlendiği tarihte, mevcut yapının ön, arka ve yan cephesinde ruhsatsız olarak yapılan ilave kısımların inşai faaliyetlerin tamamlandığı ancak, ilave kısımların kullanımına ilişkin bir somut bilgi bulunmadığı, dükkan işyeri niteliğindeki yapının faaliyetine devam ettiği anlaşılmakla, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının(c) bendinin 11. alt bendi uyarınca artırım uygulanması koşulu oluştuğu sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu durumda, dava konusu işlemin, temel para cezasına yukarıda anılan bent uyarınca artırım uygulanmasına ilişkin kısmında hukuka aykırılık, işlemin iptali yolunda idare mahkemesince verilen karara karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının anılan kısmında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının temyiz isteminin reddine, davalının idarenin temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu işlemin yıkıma, 3194 sayılı İmar Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca verilen temel para cezasına ve (c) bendinin 5, 7, 8. alt bentleri uyarınca uygulanan artırım nedenleri yönünden davanın reddi ile (c) bendinin 3, 4, 6, 13. alt bentleri uyarınca uygulanan artırım nedenleri yönünden iptaline ilişkin kısımları yönünden ONANMASINA,
3. Anılan İdare Dava Dairesi kararının dava konusu işlemin temel para cezasına (c) bendinin 11 numaralı alt bendi uyarınca uygulanan artırım nedeni yönünden iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 20/10/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.