T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/722
Karar No : 2025/5389
TEMYİZ EDEN TARAFLAR: 1- (DAVACI) ...
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İstanbul ili, Beykoz ilçesi, ... Mahallesi, ... ... No:..., ... ada,... parsel sayılı taşınmaz üzerindeki yapıda izinsiz ve ruhsatsız yapı yapıldığı yapı tatil tutanağı ile tespit edildiğinden bahisle 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca ruhsata bağlanma imkanının bulunmaması hususu da gözönünde bulundurularak belirlenen aykırılıkların yıkılması ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi hükümleri uyarınca davacıya 116.746,54-TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ...-... sayılı Beykoz Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:......, K:... sayılı kararda; encümen kararının; 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca aykırılıkların yıkımına ilişkin kısmı yönünden; uyuşmazlıkta, hiçbir şüpheye yol açmayacak şekilde somut olarak ortaya konulan aykırılıkların 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 20. maddesi kapsamında ruhsata bağlanması imkanının da bulunmaması nedeniyle bu yönüyle yapılan değerlendirme neticesinde, Encümen kararının bu kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı; encümen kararının; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca uygulanan temel para cezası ile (c) bendinin 1., 5., 7. ve 8. numaralı alt bentleri uyarınca uygulanan para cezasına ilişkin kısmı yönünden; olayda; 3/A yapı sınıf ve grubunda belirlenen aykırılıklar esas alınarak hesaplanan temel para cezası miktarı ile yine yapının hisseli parselde diğer maliklerin muvafakati alınmaksızın, Uygulama İmar Planı bulunan ve özel kanunlar ile belirlenmiş rejime tabi bir alanda ve ruhsatsız şekilde gerçekleştirilmesi gözönünde bulundurularak 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 1., 5., 7., ve 8. numaralı alt bentlerinde öngörülen arttırımların uygulanmasında hukuka aykırılık bulunmadığı; encümen kararının; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının 4. ve 13. numaralı alt bentleri uyarınca uygulanan para cezasına ilişkin kısmı yönünden; yapının mevcut haliyle veya öngörülen bir afet tehlikesi karşısında can ve mal emniyetini tehdit ettiği ve çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verdiğinin açık ve kesin olarak ortaya koyan herhangi bir tespitte bulunulmaksızın 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 4 ve 13 numaralı alt bentleri uyarınca arttırım uygulanmasında ise hukuka uyarlılık bulunmadığı; encümen kararının; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 3194 sayılı Kanun'un 42. maddesinin 2.fıkrasının (ç) bendi uyarınca uygulanan para cezasına ilişkin kısmı yönünden; 3194 sayılı Kanun'un 42. maddenin 2. fıkrasının (ç) bendi hükmü uyarınca ilave edilen idari para cezası tutarının, ilgili idarelerce tahsil edilebilmesi için aykırılığın 1 (bir) ay içerisinde ilgilisince mevzuata uygun hale getirilmemiş olması ancak öncesinde de bu yükümlülüğün açık bir şekilde bildirilmesi ve nihayetinde cezaya esas alınan alanın yüzölçümünün ve arsaya ait asgari metre kare birim değerinin dava konusu işlemde açıkça yer verilmesi gerektiği halde encümen kararının içeriğinde, toplam idari para cezası tutarına dahil (ç) bendi uyarınca hesaplanan tutara yönelik bir açıklamaya yer verilmediği gibi para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içerisinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceğinin öncesinde davacıya bildirilmediği belirlendiğinden bu haliyle Encümen kararının bu kısmında da hukuka uyarlılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu Encümen Kararı'nın, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi hükmü uyarınca aykırılıkların yıkımı ve 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca uygulanan temel para cezası ile (c) bendinin 1., 5., 7. ve 8. numaralı alt bentleri uyarınca uygulanan para cezasına ilişkin kısımları yönünden davanın reddi, aynı Kanun'un 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi ile 4. ve 13. numaralı alt bentleri uyarınca uygulanan para cezasına ilişkin kısmının ise iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; davanın devamı sırasında, yıkım işleminin davalı idarece gerçekleştirilmiş olması nedeniyle dava konusu encümen kararının yıkıma ilişkin kısmının konusuz kalması nedeniyle bu kısım hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken, davanın reddi yolunda verilen kararda hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle, davacının istinaf isteminin kısmen kabulü ile, İdare Mahkemesi kararının 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi hükmü uyarınca aykırılıkların yıkımına ilişkin kısmı yönünden davanın reddine dair kısmının kaldırılmasına, bu kısım hakkında karar verilmesine yer olmadığına, diğer kısımlar yönünden hukuki dayanağı olmadığından tarafların istinaf istemlerinin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI: Taşınmazda yapılan imalatların ısı yalıtımı, ve boya işlemleri niteliğinde basit tadilatlar olduğu, davalı idarenin para cezası verme yetkisi olmadığı halde hem encümen kararı alarak hem de davacının dava hakkını kullanması engellenerek yapının 43. günde yıkıldığı, tutanakta etkilenen alana ve para cezasına uygulanan artırım nedenlerine ilişkin somut bir tespit bulunmaksızın, tüm yapı alanı üzerinden artırım uygulanarak davacıya para cezası verilmesinin usul ve hukuka aykırı olduğu, istinaf başvurusunun kabulü dışında kalan, istinaf başvurusunun reddine dair kısmın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Dava konusu işlemin usul ve mevzuata uygun olduğu, iptal edilen artırım nedenlerinden (c) bendinin 4.ve 13. alt bendi ile (ç) bendi uyarınca verilen para cezası yönünden herhangi bir hukuka aykırılık bulunmadığı, dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısımları yönünden temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
DAVALININ SAVUNMASI : Davacının temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Davacı temyiz isteminin reddi, davalı temyiz isteminin kısmen kabulü, kısmen reddi ile, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının, para cezasına 3194 sayılı Kanun'un 42. maddenin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca ilave edilen para cezası yönünden işlemin iptaline dair kısmı yönünden bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Temyize konu kararın; 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca uygulanan temel para cezası ile (c) bendinin 1., 5., 7. ve 8. numaralı alt bentleri uyarınca uygulanan artırım nedenlerine ilişkin kısımları yönünden davanın reddine, temel para cezasına 4 ve 13 numaralı alt bentleri uyarınca uygulanan artırım nedenlerine ilişkin kısmının iptaline dair kısmı yönünden:
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın, yukarıda belirtilen kısmı usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın anılan kısmının kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize konu kararın, para cezasına 3194 sayılı Kanun'un 42. maddenin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca ilave edilen para cezası yönünden işlemin iptaline ilişkin kısmına gelince:
3194 sayılı İmar Kanununun 4. maddesinde; bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağı, 42. maddesinde para cezasıyla ilgili düzenlemelere yer verilmiş, söz konusu maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup, 2. fıkranın (ç) bendinde ise; bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği, bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği hüküm altına alınmıştır.
Dosyanın incelenmesinden, İstanbul İli, Beykoz İlçesi, ... Mahallesi, ... No:..., imarın ... ada,... parsel sayılı taşınmazda ytong isimli malzeme ve çelik profil ile iki katlı yapı inşa edildiğinin ...... tarih ve ... sayılı Yapı Tatil Tutanağı ile tespit edilmesi üzerine... tarih ve ... sayılı Encümen Kararı ile 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca aykırılıkların ruhsata bağlanması imkanının bulunmaması nedeniyle tamamının yıkımına karar verilerek davacıya 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca 116.746,54-TL para cezası verildiği ve anılan encümen kararının Beykoz Belediye Başkanlığı imar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarih, .../... sayılı yazısı ekinde davacıya tebliği üzerine bakılan davanın açıldığı, İdare Mahkemesince, 3194 sayılı Kanun'un 42. maddenin 2. fıkrasının (ç) bendi hükmü uyarınca ilave edilen idari para cezası tutarının, ilgili idarelerce tahsil edilebilmesi için aykırılığın 1 (bir) ay içerisinde ilgilisince mevzuata uygun hale getirilmemiş olması ancak öncesinde de bu yükümlülüğün açık bir şekilde bildirilmesi ve nihayetinde cezaya esas alınan alanın yüzölçümünün ve arsaya ait asgari metre kare birim değerinin dava konusu işlemde açıkça yer verilmesi gerektiği halde, Encümen Kararı'nın içeriğinde, toplam idari para cezası tutarına dahil (ç) bendi uyarınca hesaplanan tutara yönelik bir açıklamaya yer verilmediği gibi para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içerisinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceğinin öncesinde davacıya bildirilmediğinin belirlendiği gerekçesiyle, dava konusu işlemin anılan kısmının iptaline karar verildiği görülmektedir.
3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi hükmü ile, imar mevzuatına aykırılıkların yapı sahipleri tarafından giderilmesinin ve mevzuata uygun hale getirilmesinin amaçlandığı dikkate alındığı, anılan "ç" bendi uyarınca verilen para cezasının, dava konusu işlemde ya da bunun tebliğine ilişkin işlemde Yasa kuralı belirtilmek suretiyle, idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi durumunda (ç) bendi uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği yönündeki uyarının ilgisine bildirilmesi, dolayısıyla ilgililere hem yapısını mevzuata uygun hale getirme, hem de anılan "ç" bendi uyarınca ilave edilen para cezasından kurtulma imkanı tanınması gerekmektedir. Anılan "ç" bendi uyarınca para cezasına muhatap olan kişinin, bir aylık sürede ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapısında, aykırılığı mevzuata uygun hale getirmesi halinde, söz konusu para cezasını ödemeyeceğini, aksi halde, para cezasının ödenmesinden sorumlu olacağını bilmesi gerekmektedir.
Uyuşmazlıkta, dava konusu encümen kararının davacıya tebliğine ilişkin Beykoz Belediye Başkanlığı İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarih, .../... sayılı yazısında, söz konusu imara aykırılıkların tebliğ tarihinden itibaren 1 ay içerisinde giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde, imar para cezasının mezkur 3194 sayılı Kanununun 42. maddesinin (ç) bendi gereği hesaplanan kısmının ilgilisinden tahsil edilmeyeceği hususunun, davacıya açıkça ihtar edildiği görüldüğünden, dava konusu işlemin bu kısmında hukuka aykırılık, temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının anılan kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca uygulanan temel para cezası ile (c) bendinin 1., 5., 7. ve 8. numaralı alt bentleri uyarınca uygulanan artırım nedenlerine ilişkin kısımları yönünden davanın reddine, temel para cezasına 4. ve 13. numaralı alt bentleri uyarınca uygulanan artırım nedenlerine ilişkin kısmı yönünden işlemin iptaline dair kısmının ONANMASINA,
3. Anılan İdare Dava Dairesi kararının, para cezasına 3194 sayılı Kanun'un 42. maddenin 2. fıkrasının (ç) bendi uyarınca ilave edilen para cezası yönünden işlemin iptaline ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 20/10/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.