T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/744
Karar No : 2025/5600
TEMYİZ EDEN TARAFLAR: 1- (DAVACI) ...
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVACI) ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taraflarca aleyhlerine olan kısımlarının bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İstanbul ili, Beykoz İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselde yer alan taşınmaz üzerindeki ... kapı numaralı yerde ruhsatsız imalatlar yapıldığının ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağı ile tespit edilmesi üzerine, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca ruhsatsız imalatların yıkımı ile davacıya 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a), (c) ve (ç) bentleri uyarınca 192.573,85-TL idari para cezası verilmesine ilişkin Beykoz Belediyesi Encümeninin... tarih ve... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda, dosyadaki bilgi belgeler ve bilirkişi raporunun değerlendirilmesinden, dava konusu encümen kararının; yıkıma ilişkin kısmında, "Yapı tatil tutanağında belirtilen hususlar ile mevcut durumun aynı olduğu, davaya konu taşınmazda yapılan imalatların 'esaslı tadilat' ve 'yapılarda taşıyıcı unsuru etkileyen ve ruhsat eki projelerini değiştiren işlemler' niteliğinde olduğu, yapılan işlemlerin yapı ruhsatı gerektirdiği, ancak yapılan imalatların mer’i imar planı ve imar mevzuatı çerçevesinde ruhsata bağlanmasının mümkün olmaması" nedeniyle hukuka aykırılık bulunmadığı, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca temel para cezası ile bu cezaya (c) bendinin 1., 4., 7., 8. ve 12. alt bentler uyarınca artırım uygulanması kısmının, "Bilirkişi tarafından dava konusu yapının 3.sınıf B grubu sınıfında olduğu ve aykırılığın 482,62-m2 alanı kapsadığının tespit edildiği, yapı tatil tutanağında ise 3. sınıf A grubu sınıfında olduğu ve aykırılığın 477,00-m2 alanı kapsadığının belirtildiği, hesaplamanın davacının lehine olacak şekilde yapı tatil tutanağında belirtildiği haliyle yapılması gerektiğinden bahisle, temel cezanın idarece doğru bir şekilde hesaplanmış olması ve 1., 4., 7., 8.ve 12. alt bentler uyarınca uygulanan artırım unsurlarının mevcut yapıda gerçekleşmiş olması" nedeniyle hukuka uygun olduğu, para cezasının 2. ve 13. alt bentler uyarınca artırım uygulanan kısmının, "Bu artırımların uygulanmasına ilişkin hususların gerçekleştiğine dair bir bilginin bulunmaması" nedeniyle hukuka uygun olmadığı, (ç) bendi uyarınca ilave para cezası uygulanması kısmının ise, "Encümen kararının davacıya tebliğinden itibaren bir ay içinde yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde söz konusu ceza miktarının tahsil edilmeyeceğine karar metninde yer verilmediğinden bahisle, gerekli bilgilendirme ve ihtaratların dava konusu işlemde yer almaması" nedeniyle hukuka uygun olmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu encümen kararının; yıkım ile para cezasının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi, (c) bendinin 1., 4., 7., 8. ve 12. alt bentlerine ilişkin kısmı yönünden davanın reddine, (c) bendinin 2. ve 13. alt bentleri ile (ç) bendine ilişkin kısmının iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve taraflarca ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDEN DAVACININ İDDİALARI:Dava konusu tutanak ile tespit edilen yapının kendisi tarafından yapılmadığı cezaların şahsiliği ilkesi uyarınca tarafına ceza verilemeyeceği, yıkım yönünden de işlemin usul ve hukuka uygun tesis edilmediğinden bahisle İdare Dava Dairesi kararının aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
TEMYİZ EDEN DAVALININ İDDİALARI : Dava konusu işlemin tamamının usul ve hukuka uygun tesis edildiğinden bahisle İdare Dava Dairesi kararının aleyhlerine olan kısımlarının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVACININ SAVUNMASI : Cevap verilmemiştir.
DAVALININ SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
Davacının temyiz istemi yönünden yapılan incelemede;
Bölge İdare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın davanın reddine yönelik kısımları usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın davanın reddine ilişkin kısmının bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Davalının temyiz istemi yönünden yapılan incelemede;
3194 sayılı İmar Kanununun
4. maddesinde; bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağı, 42. maddesinde para cezasıyla ilgili düzenlemelere yer verilmiş, söz konusu maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup, söz konusu (c) bendinin 2. alt bendinde; kamuya veya başkasına ait bir parselde yapılmış ise cezanın % 40'ı oranında artırılacağı, 13. alt bendinde, çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet veriyor ise cezanın % 20’si oranında artırılacağı, (ç) bendinde, "Bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere göre verilen para cezalarına ayrıca ilave edilir. Bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezası tahsil edilmez." hükmüne, 46. maddesinde ise; 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 6. maddesiyle oluşturulan kurulların kaldırılarak, görev ve sorumlulukların 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 2. maddesinde belirlenen ve 22/07/1983 onay tarihli plana göre Boğaziçi alanında gösterilen "Boğaziçi Sahil Şeridi" ve "Öngörünüm" bölgelerindeki uygulamalar İstanbul Büyük Şehir Belediye Başkanlığınca, "Gerigörünüm" ve "Etkilenme" bölgelerindeki uygulamaların da ilgili İlçe Belediye Başkanlıklarınca yerine getirileceği, hükümlerine yer verilmiştir.
Dosyanın incelenmesinden, davalı idare elemanları tarafından, "İstanbul ili, Beykoz İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parselde yer alan taşınmaz üzerindeki ... kapı numaralı yerde" yapılan denetimde, "...ne zaman yapıldığı bilinmeyen mevcut bodrum kat, zemin kat, 1., 2. katlar ve çatı katından oluşan binada zemin kat seviyesinde taşıyıcı sistemde betonarme güçlendirme yapıldığının" tespit edilerek "inşai faaliyetin mühürlenerek faaliyetinin durdurulduğu"na ilişkin ... tarih ve ... sayılı yapı tatil tutanağının düzenlenmesi üzerine, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca ruhsatsız yapılan yapının yıkımına ve davacıya 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42.maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanana temel para cezasına, (c) bendinin 1., 2., 4., 7., 8., 12. ve 13. alt bentleri uyarınca artırım uygulanması ile (ç) bendi uyarınca verilen ilave para cezasıyla birlikte toplam 192.573,85-TL idari para cezası verilmesine ilişkin encümen kararı alınmasının üzerine bakılan davanın açıldığı görülmektedir.
Temyize konu kararın 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 2 numaralı alt bendine ilişkin kısmı yönünden;
3194 sayılı Kanunun yukarıda yer verilen 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 2. alt bendinin, ruhsatsız veya ruhsata aykırı olarak yapıldığı tespit edilen yapının kamuya ya da başkasına ait bir parselde yapılması durumunda uygulanabileceği açıktır. Davalı idare tarafından sunulan ve 07/09/2022 tarihinde Mahkeme kayıtlarına giren ve bilirkişi raporuna itiraz içerikli dilekçesinin ekinde sunmuş olduğu dava konusu taşınmazla ilgili mülkiyet bilgilerine ilişkin webtapu kayıtları incelendiğinde, davacı veya murisinin adının bu kayıtlarda olmadığı görüldüğünden, gerekirse İdare Dava Dairesince bu durum bir kez daha araştırıldıktan sonra konunun açıklığa kavuşturulmasıyla, 2. alt bent uyarınca uygulanan artırımın hukuka uygun olup olmadığının yeniden değerlendirmesi gerekmektedir.
Temyize konu kararın 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 13 numaralı alt bendine ilişkin kısmı yönünden;
3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrasının ruhsatsız yapılara verilecek para cezaları (c) bendinde belirtilen artırım nedenleri de dikkate alınarak hesaplanırken ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıların çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verildiğinin ön kabul olarak değerlendirilmesi mümkün olmayıp, ruhsatsız imalatların çevre ve görüntü kirliliği oluşturduğuna dair idarece bir bilgi ve belge sunulması, somut bir tespitin bulunması gerekmektedir. Davalı idare tarafından savunma ekinde sunulan işlem dosyasında yer alan evrak içinde, inşaat mühendisi olan iki teknik elemanı tarafından düzenlenmiş olan, '08/12/2021 tarihinde dava konusu yerdeki yapının tetkik edildiği..., yapının çevre ve görüntü kirliliğine sebebiyet verdiğinin tespit edildiği yönünde' bila tarihli raporun yer aldığı görülmektedir. Bu durumda, İdare Dava Dairesince, anılan raporun değerlendirilmesi neticesinde bu kısım hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Temyize konu kararın 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendine ilişkin kısmı yönünden;
3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (ç) bendi hükmü ile, imar mevzuatına aykırılıkların yapı sahipleri tarafından giderilmesinin ve mevzuata uygun hale getirilmesinin amaçlandığı dikkate alındığı, anılan "ç" bendi uyarınca verilen para cezasının, dava konusu işlemde ya da bunun tebliğine ilişkin işlemde Yasa kuralı belirtilmek suretiyle, idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi durumunda (ç) bendi uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği yönündeki uyarının ilgisine bildirilmesi, dolayısıyla ilgililere hem yapısını mevzuata uygun hale getirme, hem de anılan "ç" bendi uyarınca ilave edilen para cezasından kurtulma imkanı tanınması gerekmektedir. Anılan "ç" bendi uyarınca para cezasına muhatap olan kişinin, bir aylık sürede ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapısında aykırılığı mevzuata uygun hale getirmesi halinde, söz konusu para cezasını ödemeyeceğini, aksi halde, para cezasının ödenmesinden sorumlu olacağını bilmesi gerekmektedir.
Olayda, dava konusu encümen kararının içinde açıkça yazmamakla birlikte, dava konusu işlemin davacıya tebliğine ilişkin... tarih, ... sayılı yazıda; söz konusu imara aykırılıkların tebliğ tarihinden itibaren 1 ay içerisinde giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde, imar para cezasının mezkur 3194 sayılı Kanununun 42. maddesinin (ç) bendi gereği hesaplanan kısmının ilgilisinden tahsil edilmeyeceği hususunun, davacıya ihtar edildiği görüldüğünden, temyize konu kararın bu kısmında hukuki isabet görülmemiştir.
Bu itibarla, yukarıda belirtilen gerekçelerle temyize konu İdare Dava Dairesi kararının, dava konusu encümen kararının, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (c) bendinin 2. ve 13. alt bentleri ile (ç) bendine ilişkin kısmında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Davacının temyiz isteminin reddine, davalı idarenin temyiz isteminin kısmen reddine, kısmen kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K... sayılı kararının, dava konusu encümen kararının; yıkım ile para cezasının 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi, (c) bendinin 1., 4., 7., 8. ve 12. alt bentlerine ilişkin kısmının ONANMASINA,
3. Anılan İdari Dava Dairesi kararının dava konusu encümen kararının, para cezasının (c) bendinin 2. ve 13. alt bentleri ile (ç) bendine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
4. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 27/10/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.