T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/826
Karar No : 2025/5385
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Derneği
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İstanbul ili, Beykoz ilçesi, ... Mahallesi, ... ... Sokak, no:... ... pafta, ... ada, ... sayılı parselde yer alan taşınmaz üzerindeki yapıda... tarihli ... sıra numaralı yapı tatil tutanağı ile tespit edilen ruhsatsız imalatların, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 13. maddesi uyarınca yıktırılmasına ilişkin... tarih ve ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K... sayılı kararda; yapı tatil tutanağının yıkım kararları ile idari para cezalarının dayanağını oluşturduğu, Kanunda belirtilen usule uygun düzenlenmiş, somut, ayrıntılı ve gerekçeli tespitler içeren bir yapı tatil tutanağı düzenlenmeden yıkım ve para cezası verilemeyeceği, bu işlemlere karşı açılan davalarda ayrıca dava konusu edilmemiş ve hukuka aykırılık iddiasında bulunulmamış olsa dahi yapı tatil tutanağının usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediğinin yargı yerlerince öncelikle incelenmesi gerektiği ve bu inceleme ile varılacak sonucun yapı tatil tutanağının doğurduğu tüm hukuki sonuçları ortadan kaldırabilecek niteliğe sahip olduğu hususları gözetildiğinde, yıkım kararları ve idari para cezalarına karşı açılan davalarda yargısal denetimin öncelikli olarak yapı tatil tutanağına yönelik hukuki inceleme yapılmasını zorunlu kıldığından bahisle, dava konusu işlemin dayanağı olan... tarihli, ... sıra numaralı yapı tatil tutanağında, davaya konu yapının zemin kat ve 1. normal katında kapsamlı tadilat ve güçlendirme çalışmaları yapıldığı tespitine yer verildiği ancak, zemin katta yapılan tadilatların ne olduğunun belirtilmediği, güçlendirmenin ne şekilde yapıldığı, tüm yapıya yönelik olup olmadığı hususunun açıklanmadığı belirtilerek, somut, ayrıntılı ve gerekçeli tespitler içermeyen yapı tatil tutanağı dayanak alınarak tespit edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davaya konu taşınmazın; Boğaziçi Sit Sahasında, 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planı içinde kaldığı ve üzerinde yer alan binanın yasallığına ilişkin imar işlem dosyasında herhangi bir belgenin bulunmadığı, işlemin usul ve hukuka uygun tesis edildiği belirtilerek İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemin dayanağı olan yapı tatil tutanağının usul ve hukuka uygun düzenlenerek yapı yerine asılmakla tebliğ edildiği, yeterli ve ayrıntılı somut tespitleri içerdiği, imara aykırı kısımların açık bir şekilde krokilendirilmek ve ölçülerinin yazılması suretiyle tespit edildiği, dolayısıyla yıkıma konu olabilecek yeterlilikte olduğu, öte yandan dava konusu taşınmazın hem Boğaziçi Sit Alanında, hem de 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planı içinde kalıyor olması nedeniyle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesinin getirmiş olduğu imkandan faydalanamayacağı dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. maddesinde; "Boğaziçi Alanındaki yapılar, kazı izni verildiği günden itibaren Boğaziçi İmar Müdürlüğünce inşaat ruhsatına ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen esaslara göre denetlenir. Boğaziçi İmar Müdürlüğü, denetleme sırasında inşaat ruhsatı ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen imar mevzuatına aykırılıkları bir tutanakla tespit eder. Tutanak tanziminde mal sahibi veya müteahhit veya fenni mesulün bulunması esastır. Bunların bulunmamaları halinde inşaatta çalışan herhangi bir kişinin bulunması da yeterlidir. Terkedilmiş bir inşaatta tutanak, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce görevlendirilecek asgari üç görevli tarafından tanzim edilir. İnşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırılığı tespit edilen yapılar için, tutanak tanzimi ile birlikte inşaat mühürlenir. Yapının mühürlendiğini belirten belge ve levhalar yapının muhtelif cephelerine asılır. Bu suretle durum mal sahibine veya müteahhide veya fenni mesule tebliğ edilmiş sayılır..." hükmüne; aynı Kanunun "Yıkım işleri" başlıklı 13. maddesinde, "Yıkım işleri: Aşağıda belirtilen yapılar Boğaziçi İmar İdare Heyetinin kararı ve Boğaziçi İmar Müdürünün yazılı emri ile yıkılır veya yıktırılır.
a) İnşaat ruhsatı olmayan yapılar,
b) Yapının, inşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırı yapılmış bölümleri,
c) Boğaziçi İmar Müdürlüğünce mühürlenerek yapımı durdurulmuş yapıların mühürlendikten sonra yapılan ilaveleri,
d) Yapılarda kullanma izni verildikten sonra imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentileri.
Bu Kanun hükümlerine göre yıkılması gereken yapılar tespit edildiğinde Boğaziçi İmar Müdürlüğünce derhal valiliğe bildirilir. Vali, Boğaziçi İmar İdare Heyetini en geç yedi gün içinde toplayarak konunun karara bağlanmasını sağlar ve kararı Boğaziçi İmar Müdürlüğüne gönderir.
Yıkım emri 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine bağlı kalınmaksızın güvenlik kuvvetleri veya belediye zabıta kuvvetleri tarafından mal sahibine veya müteahhide tebliğ edilir. Bu tebligat onbeş gün içinde tamamlanır. Tebligatın bu şekilde yapılması mümkün olmadığı takdirde, yıkım emri yapı mahallinde görülebilecek bir yere onbeş gün müddetle asılır ve bu işlem bir tutanakla belirlenir. Bu suretle durum mal sahibi veya müteahhide tebliğ edilmiş sayılır.
Tebligatın tamamlanmasından itibaren onbeş gün içinde yapı, mal sahibi veya müteahhit tarafından yıkılmadığında, yıkım işlemi Boğaziçi İmar Müdürlüğünce yerine getirilir ve yıkım masrafları % 20 fazlası ile mal sahibi veya müteahitten tahsil edilir." hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanununun Geçici 16. maddesinin onbirinci fıkrasında, "Bu madde hükümleri, 18/11/1983 tarihli ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununda tanımlanan Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesi içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alan ile İstanbul tarihi yarımada içinde ekli kroki ile listede sınır ve koordinatları gösterilen alanlarda ve ayrıca 19/6/2014 tarihli ve 6546 sayılı Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı Kurulması Hakkında Kanunun 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde belirlenmiş Tarihi Alanda uygulanmaz." hükmü getirilmiştir.
Dosyanın, Dairemizin 2025/828 esasına kayıtlı dosyasıyla birlikte incelenmesinden, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca düzenlenmiş olan13/10/2022 tarihli 1862 sıra numaralı yapı tatil tutanağı ile "İstanbul ili, Beykoz ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, no:... ... pafta, ... ada, ...sayılı parsel"de yer alan taşınmaz üzerinde yer alan yapıya ilişkin olarak, "30/06/2019 tarihli ve ... belge nolu Yapı Kayıt Belgesi bulunan mevcut ZK + 1NK + 2NK + 3NK + 4NK’tan oluşan yapının zemin kat ve 1. normal katında kapsamlı tadilat ve güçlendirme çalışmaları yapıldığının" tespit edildiği, bunun üzerine davalı idare tarafından, anılan taşınmazın 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planı'nda "Yeşil alan"da kaldığı, bu kullanımlara ayrılan parsellerde korunması gereken kültür varlığı dışında hiçbir yapı yapılamayacağı,... tarihli ... sıra numaralı yapı tatil tutanağı ile tespit edilen aykırılıkların, mer'i plan, plan hükümleri ve mevzuat gereği ruhsata bağlanmayacağı gerekçesiyle yıkımına karar verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince, dava konusu işlemin dayanağı olan... tarihli ... sıra numaralı yapı tatil tutanağının somut ve ayrıntılı tespitler içermediği gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmişse de, dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dayanak işlem olan ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 11. maddesine uygun olarak yapıya asılmakla tebliğ edilen ... tarihli ... sıra numaralı yapı tatil tutanağında, kesit ve kroki çizimleri ile de anılan inşai faaliyetlerin nereleri kapsadığının ölçümlerine yer verilmek suretiyle gösterildiği, bu itibarla yapının tespit anındaki durumunun somut olarak ortaya konulduğu, bu haliyle yapı tatil tutanağının yıkım işlemi yönünden yeterli tespit içerdiği ve yıkıma yönelik encümen kararı yönünden dayanak teşkil edebileceği, öte yandan davaya konu binanın üzerinde yer aldığı taşınmazın 22/07/1983 onaylı 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planında "Yeşil Alanda" kaldığı, anılan yapı tatil tutanağı ile tespit edilen tadilatların ruhsata bağlanmasının mümkün olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
Bu durumda, yıkım işleminin yapıya ilişkin ve yapıyı esas alan nitelikte olduğu dikkate alındığında, usulüne uygun olarak düzenlenen yapı tatil tutanağına dayalı olarak tesis edilen yıkıma ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, işlemin iptali yolunda verilen mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu İdare Dava Dairesi kararında ise, hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K... sayılı kararının Üye...'nin karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 20/10/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, davalının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının aynen onanması gerektiği oyu ile Daire kararına katılmıyorum.