T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/828
Karar No : 2025/5386
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) :... Derneği
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İstanbul ili, Beykoz ilçesi, ... Mahallesi,... Sokak, no:... ... pafta, ... ada, ... sayılı parselde yer alan taşınmaz üzerindeki yapıda 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu uyarınca düzenlenmiş olan ... tarihli ... sıra numaralı yapı tatil tutanağı ile tespit edilen ruhsatsız imalatlar nedeniyle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42.maddesinin 2. fıkrasının (a), (c) ve (ç) bentleri uyarınca 928.072,32-TL para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ...-... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Encümeni Kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yapı tatil tutanağının yıkım kararları ile idari para cezalarının dayanağını oluşturduğu, Kanunda belirtilen usule uygun düzenlenmiş, somut, ayrıntılı ve gerekçeli tespitler içeren bir yapı tatil tutanağı düzenlenmeden yıkım ve para cezası verilemeyeceği, bu işlemlere karşı açılan davalarda ayrıca dava konusu edilmemiş ve hukuka aykırılık iddiasında bulunulmamış olsa dahi yapı tatil tutanağının usulüne uygun düzenlenip düzenlenmediğinin yargı yerlerince öncelikle incelenmesi gerektiği ve bu inceleme ile varılacak sonucun yapı tatil tutanağının doğurduğu tüm hukuki sonuçları ortadan kaldırabilecek niteliğe sahip olduğu hususları gözetildiğinde, yıkım kararları ve idari para cezalarına karşı açılan davalarda yargısal denetimin öncelikli olarak yapı tatil tutanağına yönelik hukuki inceleme yapılmasını zorunlu kıldığından bahisle, dava konusu işlemin dayanağı olan ... tarihli, ... sıra numaralı yapı tatil tutanağında, davaya konu yapının zemin kat ve 1. normal katında kapsamlı tadilat ve güçlendirme çalışmaları yapıldığı tespitine yer verildiği ancak, zemin katta yapılan tadilatların ne olduğunun belirtilmediği, güçlendirmenin ne şekilde yapıldığı, tüm yapıya yönelik olup olmadığı hususunun açıklanmadığı, aykırı alan ve aykırılıktan etkilenen alan hesabının yer almadığı, aykırılığa konu ilavelerin niteliğinin gösterilmediğinden bahisle anılan yapı tatil tutanağına dayalı tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davaya konu taşınmazın; Boğaziçi Sit Sahasında, 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planı içinde kaldığı ve üzerinde yer alan binanın yasallığına ilişkin imar işlem dosyasında herhangi bir belgenin bulunmadığı, işlemin usul ve hukuka uygun tesis edildiği belirtilerek İdare Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Cevap verilmemiştir.
TETKİK HÂKİMİ: ...
DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemin dayanağı olan yapı tatil tutanağının usul ve hukuka uygun düzenlenerek yapı yerine asılmakla tebliğ edildiği, yeterli ve ayrıntılı somut tespitleri içerdiği, imara aykırı kısımların açık bir şekilde krokilendirilmek ve ölçülerinin yazılması suretiyle tespit edildiği, dolayısıyla para cezası verilmesine konu olabilecek yeterlilikte olduğu, öte yandan dava konusu taşınmazın hem Boğaziçi Sit Alanında, hem de 1/1000 ölçekli Boğaziçi Sahil Şeridi ve Öngörünüm Bölgesi Uygulama İmar Planı içinde kalıyor olması nedeniyle, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesinin getirmiş olduğu imkandan faydalanamayacağı dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı; İstanbul Boğaziçi Alanının kültürel ve tarihi değerlerini ve doğal güzelliklerini kamu yararı gözetilerek korumak ve geliştirmek ve bu alandaki nüfus yoğunluğunu artıracak yapılanmayı sınırlamak için uygulanacak imar mevzuatını belirlemek ve düzenlemektir" hükmü, 11. maddesinde; "Boğaziçi Alanındaki yapılar, kazı izni verildiği günden itibaren Boğaziçi İmar Müdürlüğünce inşaat ruhsatına ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen esaslara göre denetlenir. Boğaziçi İmar Müdürlüğü, denetleme sırasında inşaat ruhsatı ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen imar mevzuatına aykırılıkları bir tutanakla tespit eder. Tutanak tanziminde mal sahibi veya müteahhit veya fenni mesulün bulunması esastır. Bunların bulunmamaları halinde inşaatta çalışan herhangi bir kişinin bulunması da yeterlidir. Terkedilmiş bir inşaatta tutanak, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce görevlendirilecek asgari üç görevli tarafından tanzim edilir. İnşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırılığı tespit edilen yapılar için, tutanak tanzimi ile birlikte inşaat mühürlenir. Yapının mühürlendiğini belirten belge ve levhalar yapının muhtelif cephelerine asılır. Bu suretle durum mal sahibine veya müteahhide veya fenni mesule tebliğ edilmiş sayılır..." hükmü; aynı Kanunun 12. maddesinde; "Kullanma izni verilen yapıların, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce tespit edilecek önceliklere göre ve bir program dahilinde, projelerine ve imar mevzuatına uygunluğu denetlenir. Denetleme sırasında tespit edilen aykırılıklar bu Kanunun 11. maddesinde belirtilen esaslara göre tespit edilir ve derhal Boğaziçi İmar Müdürlüğüne bildirilir. Tutanak tanziminde mal sahibi veya yönetici veya kiracının bulunması esastır. Terkedilmiş yapılarda tutanak Boğaziçi İmar Müdürlüğünce görevlendirilecek asgari üç görevli tarafından tanzim edilir. Yapıda imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentiler, bu kanunun 13. maddesinde belirtilen esaslara göre Boğaziçi İmar Müdürlüğünce yıkılır ve yıktırılır..." hükmü yer almaktadır.
3194 sayılı İmar Kanununun 4. maddesinde; bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağı, 42. maddesinde para cezasıyla ilgili düzenlemelere yer verilmiş, söz konusu maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup, (ç) bendinde ise; bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği, bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği düzenlenmiştir.
Dosyanın, Dairemizin 2025/826 esasına kayıtlı dosyasıyla birlikte incelenmesinden, 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu'nun 11. maddesi uyarınca düzenlenmiş olan13/10/2022 tarihli 1862 sıra numaralı yapı tatil tutanağı ile "İstanbul ili, Beykoz ilçesi, ... Mahallesi, ... Sokak, no:... ... pafta, ... ada, ... sayılı parsel"de yer alan taşınmaz üzerinde yer alan yapıya ilişkin olarak, "... tarihli ve ... belge nolu Yapı Kayıt Belgesi bulunan mevcut ZK + 1NK + 2NK + 3NK + 4NK’tan oluşan yapının zemin kat ve 1. normal katında kapsamlı tadilat ve güçlendirme çalışmaları yapıldığının" tespit edildiği, bunun üzerine davalı idare tarafından, yapı sahibi sıfatıyla davacıya 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42.maddesinin 2. fıkrasının (a), (c) ve (ç) bentleri uyarınca 928.072,32-TL para cezası verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İdare Mahkemesince, dava konusu işlemin dayanağı olan... tarihli ... sıra numaralı yapı tatil tutanağının somut ve ayrıntılı tespitler içermediği gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmişse de, dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dayanak işlem olan ve 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 11. maddesine uygun olarak yapıya asılmakla tebliğ edilen 13/10/2022 tarihli 1862 sıra numaralı yapı tatil tutanağında, kesit ve kroki çizimleri ile de anılan inşai faaliyetlerin nereleri kapsadığının ölçümlerine yer verilmek suretiyle gösterildiği, bu itibarla yapının tespit anındaki durumunun somut olarak ortaya konulduğu, anılan tutanağın 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 11. maddesine uygun olarak düzenlendiği ve yapıya asılmakla tebliğ edildiği anlaşılmaktadır.
Bu itibarla, İdare Dava Dairesince, dosyada mevcut belgeler değerlendirilmek suretiyle, gerekirse keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılarak işin esası hakkında karar verilmesi gerektiğinden, dava konusu işlemin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Üye ...'nin karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 20/10/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, davalının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının aynen onanması gerektiği oyu ile Daire kararına katılmıyorum.