T.C.
D A N I Ş T A Y
DÖRDÜNCÜ DAİRE
Esas No : 2025/842
Karar No : 2025/5599
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av....
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU:... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... (eski ... ve ...) sayılı parseldeki iksa çukuruyla ilgili yürütülen inşai faaliyetlerin mühürlenmesine ilişkin 2960 sayılı Boğaziçi Kanunu uyarınca düzenlenmiş 24/08/2022 tarih ve 42/001 cilt/sıra sayılı yapı tatil tutanağı dayanak alınarak 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a), (c) ve (ç) bentleri ile 3. fıkrası uyarınca toplam 90.175.835,19-TL para cezası verilmesine ilişkin ...tarih ve .../... sayılı Beşiktaş Belediye Encümeni kararı ile bu karara dayalı olarak tesis edilen 87.333.548,00-TL para cezası uygulanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı tahakkuk fişi ve 2.842.287,19-TL para cezası uygulanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı tahakkuk fişinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K...sayılı kararda; dava konusu işleme dayanak yapı tatil tutanağının Mahkemelerinin ... tarih ve E:... K:2023/1531 sayılı kararı ile iptal edildiğinden bahisle dava konusu encümen kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının usul ve hukuka uygun olduğu ve davalı tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu para cezasının dayanağı olan yapı tatil tutanağının usul ve hukuka uygun düzenlenerek yapı yerine asılmakla tebliğ edildiğini, İstanbul Büyükşehir Belediyesinin ... tarih ve E... sayılı yazısı eki krokide gösterilen yerde 7338 m² inşai faaliyetin yapıldığının tespit edildiği, 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarının Mahkemece iptal edilmesi üzerine ... tarih ve ... sayılı iksa ruhsatının ve ... tarih ve ..., ..., ... sayılı yapı ruhsatlarının iptal edildiği, 15/08/2022 tarihinde yapılan kontrolde kısmi iksa imalatı, hafriyat, temel ve bodrum kat seviyesinde inşai faaliyetinin tespit edildiğine ilişkin arazi çalışma formunun düzenlendiği, inşai faaliyete izin verilmemesi ve ruhsatsız duruma düşen yapı hakkında gerekli işlemlerin yapılması gerektiğinin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığınca idarelerine bildirilmesi üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği, iksa ve yapı ruhsatları iptal edilmiş olan dava konusu alanda ruhsatsız faaliyet gösterilmesinin hukuken mümkün olmadığı hususlarına değinilerek temyize konu İdare Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.
TETKİK HÂKİMİ:...
DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile temyize konu İdare Dava Dairesi kararının aynen onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE :
2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 1. maddesinde; "Bu Kanunun amacı; İstanbul Boğaziçi Alanının kültürel ve tarihi değerlerini ve doğal güzelliklerini kamu yararı gözetilerek korumak ve geliştirmek ve bu alandaki nüfus yoğunluğunu artıracak yapılanmayı sınırlamak için uygulanacak imar mevzuatını belirlemek ve düzenlemektir" hükmü, 11. maddesinde; "Boğaziçi Alanındaki yapılar, kazı izni verildiği günden itibaren Boğaziçi İmar Müdürlüğünce inşaat ruhsatına ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen esaslara göre denetlenir. Boğaziçi İmar Müdürlüğü, denetleme sırasında inşaat ruhsatı ve eklerine ve bu Kanunla belirlenen imar mevzuatına aykırılıkları bir tutanakla tespit eder. Tutanak tanziminde mal sahibi veya müteahhit veya fenni mesulün bulunması esastır. Bunların bulunmamaları halinde inşaatta çalışan herhangi bir kişinin bulunması da yeterlidir. Terkedilmiş bir inşaatta tutanak, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce görevlendirilecek asgari üç görevli tarafından tanzim edilir. İnşaat ruhsatı ve eklerine ve imar mevzuatına aykırılığı tespit edilen yapılar için, tutanak tanzimi ile birlikte inşaat mühürlenir. Yapının mühürlendiğini belirten belge ve levhalar yapının muhtelif cephelerine asılır. Bu suretle durum mal sahibine veya müteahhide veya fenni mesule tebliğ edilmiş sayılır..." hükmü; aynı Kanunun 12. maddesinde; "Kullanma izni verilen yapıların, Boğaziçi İmar Müdürlüğünce tespit edilecek önceliklere göre ve bir program dahilinde, projelerine ve imar mevzuatına uygunluğu denetlenir. Denetleme sırasında tespit edilen aykırılıklar bu Kanunun 11. maddesinde belirtilen esaslara göre tespit edilir ve derhal Boğaziçi İmar Müdürlüğüne bildirilir. Tutanak tanziminde mal sahibi veya yönetici veya kiracının bulunması esastır. Terkedilmiş yapılarda tutanak Boğaziçi İmar Müdürlüğünce görevlendirilecek asgari üç görevli tarafından tanzim edilir. Yapıda imar mevzuatına aykırı olarak yapılan değişiklikler ve eklentiler, bu kanunun 13. maddesinde belirtilen esaslara göre Boğaziçi İmar Müdürlüğünce yıkılır ve yıktırılır..." hükmü yer almaktadır.3194 sayılı İmar Kanununun 4. maddesinde; bu Kanunun ilgili maddelerine uyulmak kaydı ile 2960 sayılı İstanbul Boğaziçi Kanunu ile belirlenen veya belirlenecek olan yerlerde, bu Kanunun özel kanunlara aykırı olmayan hükümlerinin uygulanacağı, 42. maddesinde para cezasıyla ilgili düzenlemelere yer verilmiş, söz konusu maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerinde belirtilen artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiş olup, (ç) bendinde ise; bu fıkra uyarınca idari para cezası verilmesini gerektiren aykırılığa konu alan ile bu alanın bulunduğu arsa veya arazinin emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin çarpımı ile bulunan bedel kadar idari para cezası yukarıdaki bentlere göre aykırılıktan sorumlu olan yapı sahibine ve yapı müteahhidine verilen para cezalarına ayrıca ilave edileceği, bu fıkraya göre verilen idari para cezasının ilgilisine tebliğinden itibaren bir ay içinde aykırılığın giderilmesi ve yapının mevzuata uygun hale getirilmesi halinde bu bent uyarınca ilave edilen para cezasının tahsil edilmeyeceği düzenlenmiş, 46. maddesinde ise; "Bu Kanunla 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 6 ncı maddesine göre kurulan organlar kaldırılmıştır. Bu kuruluşların görev ve sorumlulukları aşağıda belirtilen çerçeve dahilinde İstanbul Büyük Şehir ve ilgili İlçe Belediye Başkanlıklarınca yürütülür. Şöyle ki: 2960 sayılı Boğaziçi Kanununun 2 nci maddesinde belirlenen ve 22/7/1983 onay tarihli plana göre Boğaziçi alanında gösterilen "Boğaziçi Sahil Şeridi" ve "Öngörünüm" bölgelerindeki uygulamalar İstanbul Büyük Şehir Belediye Başkanlığınca, "gerigörünüm" ve "etkilenme" bölgelerindeki uygulamalar da ilgili İlçe Belediye Başkanlıklarınca yapılır. " hükmüne yer verilmiştir.
Dosyanın, Dairemizin 2025/889 ve 2025/1265 esasına kayıtlı dosyalarla birlikte incelenmesinden; davalı idare elemanları tarafından 24/08/2022 tarihinde "İstanbul ili, Beşiktaş ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parsel"de yapılan denetimde, 7338 m2 inşai faaliyet tespit edilmesinin üzerine yapılacak yasal işlemlere esas teşkil etmesi için ... sıra ve ... cilt no'lu yapı tatil tutanağı düzenlendiği, Beşiktaş Belediye Encümeni tarafından anılan yapı tatil tutanağında tespit edilen hususlar yönünden 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a), (c) ve (ç) bentleri ile 3. fıkrası uyarınca toplam 90.175.835,19-TL para cezası verilmesi üzerine , anılan para cezası ile para cezasına ilişkin düzenlenen tahakkuk fişlerinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Dava konusu işlemin tesis edilmesine kadar geçen idari süreç kronolojik olarak irdelendiğinde; dava konusu yerin de içinde bulunduğu alana ilişkin 1/5000 ve 1/1000 ölçekli planların yargı kararlarıyla iptal edilerek, iptal kararlarının Danıştay Altıncı Dairesinin 28/06/2021 tarih ve E:2019/21784, K:2021/8492 sayılı kararıyla onanması suretiyle kesinleşmesi üzerine dava konusu yere ilişkin verilmiş olan ... tarih ve ... nolu iksa ruhsatı ile ... tarih ve ..., ..., ... sayılı yapı ruhsatlarının iptal edildiği, bu arada dava konusu yerin mülkiyetinin 06/12/2021 tarihinde davacı şirkete geçmesi üzerine, davacı şirket tarafından malik ve müteahhit değişikliği sebebiyle İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'ndan yeniden ruhsat verilmesi talebinde bulunulduğu, bu talebe ilişkin olarak İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısıyla, " Başkanlığımız mülkiyetinde olmayan söz konusu parselin yapı denetime ait fenni mesuliyetinin bir kamu kuruluşuna ait mimar ve mühendislerce üstlenilmesi mümkün olmadığından 3194 sayılı İmar Kanununun 26. maddesi kapsamında değerlendirilemeyeceği ve Başkanlığımızca avan projeye göre yapı ruhsatı düzenlenmesinin mümkün olmadığı, yapı ruhsatıyla ilgili işlemlerin söz konusu alanı kapsayan 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarının onaylanarak yürürlüğe girmesi sonrasında 3194 sayılı İmar Kanununun 21. maddesi kapsamında Beşiktaş Belediye Başkanlığınca yürütülmesi gerektiği, can ve mal güvenliğini tehdit oluşturduğu iddia edilen mevcut iksa yapısıyla ilgili... tarih E... sayılı 'Kazı Güvenliği ve Alınacak Önlemler' konulu Bakanlık genelgesi ve eki 'Kazı Çukurlarının Desteklenmesi ile İlgili Uyulacak Esaslar' doğrultusunda ivedilikle gerekli güvenlik önlemlerinin ilgilisince alınması gerektiği, ilgilisince kazı çukurunun stabilitesi, iksa sisteminin performansı ve kazı güvenliğini tehdit eden hususlara karşı alınması gereken önlemlerle ilgili konunun uzmanı kurum ve kuruluşlara (teknik üniversite vb.) teknik rapor hazırlatılarak ilgili kurumlara sunulması ve bu önlemlerin imar planlarının yapılması ve yeni yapı ruhsatı düzenlenmesi beklenilmeden ivedilikle uygulanması" içerikli cevabın verildiği ve yazının davalı idareye de gönderildiği, akabinde İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı teknik ekiplerince dava konusu yere ilişkin 15/08/2022 tarihli arazi çalışması tespit formu düzenlendiği, formda, "Yerinde yapılan incelemede, iksa imalatı devam eden, kısmi hafriyat, temel ve bodrum kat seviyesinde inşai faaliyetin devam ettiğinin görüldüğü"nün tespit edildiği, bunun üzerine İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısıyla, yukarıda içeriğine yer verilmiş olan ... tarih ve ... sayılı yazı ve 15/08/2022 tarihli arazi çalışması tespit formu ilgi alınarak, "Söz konusu yerde, can ve mal güvenliğine ilişkin tedbirlerin alınması bunun dışında inşai faaliyete izin verilmemesi ve 3194 sayılı İmar Kanununa istinaden ruhsatsız duruma düşen yapı hakkında gerekli yasal işlemlerin yapılarak sonucundan İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığına bilgi verilmesi" içerikli yazını davalı idareye gönderilmesi üzerine, davalı idare tarafından, İstabul Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı yazısı üzerine mahallinde yapılan denetim üzerine, ... tarih ve ... cilt/sıra sayılı yapı tatil tutanağının düzenlendiği, anılan yapı tatil tutanağı dayanak alınmak suretiyle de dava konusu encümen kararının alındığı görülmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri çerçevesinde davaya konu işlemin dayanağı olan yapı tatil tutanağı incelendiğinde, yapı tatil tutanağının, dava konusu yerle ilgili 1/5000 ve 1/1000 ölçekli planların iptali nedeniyle iksa ruhsatı ve yapı ruhsatlarının da iptali nedeniyle ruhsatsız kalan inşaat alanına ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığının... tarih ve ... sayılı yazısı üzerine yapılan denetim neticesinde iki teknik eleman ve bir zabıta memuru tarafından düzenlendiği, yapıya asılmakla tebliğ edildiği, tutanakta kesit ve kroki çizimleri ile inşai faaliyetlerin nereleri kapsadığının ölçümlerine yer verilmek suretiyle gösterildiği, bu itibarla yapının tespit anındaki durumunun somut olarak ortaya konulduğu, bu haliyle yapı tatil tutanağının para cezası verilebilmesi yönünden yeterli tespitler içerdiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda İdare Dava Dairesince gerekli görüldüğü takdirde bilirkişi incelemesi de yaptırılmak suretiyle, dava konusu para cezasının mevzuata uygun uygulanıp uygulanmadığı hususu da incelenmek suretiyle yeniden bir karar verileceği açıktır.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki İdare Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1.Temyiz isteminin kabulüne,
2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının Başkan... ile Üye ...'in karşı oyu ve oyçokluğuyla BOZULMASINA,
3.Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 27/10/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, davalının temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi kararının aynen onanması gerektiği oyu ile Daire kararına katılmıyoruz.