T.C.
D A N I Ş T A Y
BEŞİNCİ DAİRE
Esas No : 2021/10520
Karar No : 2024/19495
Temyiz İsteminde Bulunan (Davacı): ...'e vesayeten ...
Karşı Taraf (Davalı) : ... Bakanlığı / ANKARA
Vekili : Av. ...
İstemin Özeti : Davacı tarafından, 667 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararname'nin 4/1-a. Maddesi uyarınca kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin olarak tesis edilen ... tarih ve ... sayılı davalı idare işleminin iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davanın reddi yolunda verilen ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
Temyiz İsteminde Bulunan Davacının İddialarının Özeti: Savunma hakkı tanınmadan, geçerli bir sebebe ve somut delile dayanmadan tesis edilen kamu görevine son verilmesine ilişkin işlemin hukuka, Anayasa'ya ve İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi'ne aykırı olduğu, adil yargılanma, çalışma, gerekçeli karar ve mahkemeye erişim haklarının, hukuki belirlilik ile suç ve cezaların kanuniliği ve geçmişe yürümezliği ilkeleri ile masumiyet karinesinin ihlal edildiği, dava konusu işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırı olduğu, hakkında verilen mahkumiyet hükmünün kesinleşmediği, FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisaklı ya da irtibatlı olduğuna ilişkin somut bir delilin bulunmadığı, isnat olunan suçlamaların gerçeği yansıtmadığı iddia edilmektedir.
Davalı İdarenin Savunmasının Özeti: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
Danıştay Tetkik Hakimi : ...
Düşüncesi : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla ...'in (T.C:...) davacıya vasi olarak atandığı görüldüğünden davaya vasi yoluyla devam edilmesine karar verildi, gereği görüşüldü:
Bölge idare mahkemesi idare dava daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin varlığı halinde mümkün olup, davacı tarafından ileri sürülen hususlar bunlardan hiçbirine uymamaktadır.
Dava dosyasında yer alan belgeler ve UYAP kayıtlarının incelenmesinden; "Anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme" suçunu işlediği gerekçesiyle davacı hakkında mahkumiyet kararı verildiği ve anılan cezanın Yargıtayca onanarak kesinleştiği anlaşılmaktadır.
Bununla birlikte, davacı hakkında yürütülen ceza yargılaması neticesinde, ... Ağır Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında yer alan; "...Olay gecesi 14. Mekanize Tugayı Batı Kışla Destek Taburunun Tabur komutan vekili olan Binbaşı F.D'nin Tugay Komutanı A.A ile Tugay Karargahında toplantı yaptıkları, bu toplantıda A.A’nın sıkı yönetim ilan edildiğini sözlü olarak tebliğ ettiği, toplantıdan sonra kendisine verilen emirler (belediye başkanını alıp belediye binasından anonsta bulunmak - Paşaçayır yolunu emniyete almak - Kazım Karabekir kışla ve lojmanlarını muhafaza altına almak) doğrultusunda saat 23.00 - 23.30 sıralarında birlik komutanlarını kendi odasında toplantıya çağırdığı, Toplantıya Üsteğmen M.Ş.Ü (dosya dışı), MEBS Bölük Komutanı Yüzbaşı S.Ç, Hava Savunma Füze Bölük Komutanı Üsteğmen S.D, İstihkam Bölük Komutanı ve TOW Bölük Komutan vekili Üsteğmen ..., Keşif Bölük Komutanı Yüzbaşı S.K, MEBS Bölüğünde Takım Komutanı Üsteğmen Z.A, MEBS Bölüğünden Teğmen E.K'nin katıldığı, bu toplantıda Binbaşı F.D'nin “Genelkurmaydan gelen emirle sıkıyönetim ilan edildi” dediği, yine İstihkam, Keşif ve TOW Bölüğünden 6 araç hazırlanması, içlerinde 5-6 personelin bulunması ve bu araçların AMK (Acil Müdahale Kuvveti) Binasının bulunduğu yere gelmesi yönünde emir verdiği, verilen emir üzerine sanık ...'in Bölük Bölgesine giderek Teğmen G.M, Teğmen F.Ş ve Uzman Çavuş E.A’ya İstihkam ve TOW Bölüğünden 2 şer araç (ZPT) hazırlayarak AMK Binası önüne getirmeleri yönünde ve geri kalan askerleri de Tabur Binası önüne gitmeleri yönünde emir verdiği, F.D'nin kendisine “sizin araçlar İl Jandarma Komutanlığının altındaki yolun emniyetini alacak, ” dediği, bunun üzerine sanığın (davacının) Teğmen G.M'nin hazırladığı İstihkam Bölüğüne ait 2 adet ve TOW bölüğüne ait 2 adet olmak üzere toplam 4 ZPT'yi verilen emir doğrultusunda Jandarma bölgesine gönderdiği, -İstihkam Bölüğüne ait ... plakalı 1. ZPT'de araç komutanı olarak Teğmen F.Ş, sürücü Er O.M ile birlikte Erler H.A, S.A ve G.Ş'nin bulunduğu, 361197 plakalı 2. ZPT'de araç komutanı olarak Uzman Çavuş Y.Ş , sürücü Er M.Y ile birlikte Uzman Çavuş A.A.K, Onbaşı S.B, Erler Ö.F. Ş, H.A ve Ö.D'nin
bulunduğu, söz konusu ZPT'lerin Jandarma kavşağına saat 01.30 sıralarında geldikleri, araçları yolu kapatacak şekilde park ettikleri, yol üzerinde bekleyerek 01.34'te gelen beyaz renkli doblo tipi bir aracı durdurarak geri çevirdikleri, 01.37 sıralarında TOW bölüğüne ait 2 ZPT'nin daha geldiği, 01:39 sıralarında gelen 2 aracı daha geri çevirdikleri (E.Ç ve O.D'nin beyanları ile Mahkememizin 2017/23 Esas sayılı dosyasında Adli Emanetin ... sırasına kayıtlı ... 2TB hard disk içerisindeki "MOBESE" klasöründeki görüntülerden anlaşılmıştır.), TOW Bölüğüne ait ... plakalı 2. ZPT'de araç komutanı olarak Uzman Çavuş E.C, sürücü Er N.A ile birlikte Uzman Çavuşlar A.Ç ve S.B, Onbaşı M.D ve Er R.B'nin bulunduğu, ... plakalı 2. ZPT'de araç komutanı olarak Uzman Çavuş E.A, sürücü Uzman Çavuş M.Ç ile birlikte Uzman Çavuş A.Y, Erler O.D, Y.K ve Y.E.T'nin bulunduğu- sanık ...'in Teğmen F.Ş ile Uzman çavuşlar A.A.K ve Y.Ş’ye kışladan çıkmadan önce hiçbir sivil aracın geçişine izin verilmeyeceği, sadece askeri araçların geçişine izin verileceği, sivil araçla gelen askeri personelin kimlik kontrolünden sonra geçişine izin verileceği kimliği olmayanın birlik komutanı ile görüştükten sonra geçişie izin verileceği emrini verdiği, saat 01:00 - 01:30 sıralarında cep telefonundan İstanbul Boğazının askeri araçlarla trafiğe kapatıldığını öğrendiği, akabinde binbaşı F.D'nin talimatı üzerine G.M'den 2 araç daha hazırlamasını istediği, daha sonra Teğmen E.K'nin sanık ...'i arayarak “Komutanım sizden araç alacakmışız, araçlar hazır mı” dediği, kendisinin de “o iş öyle kolay değil, bekleyeceksin” şeklinde cevap verdiği, sonrasında Teğmen G.M'yi arayarak araç hazırlama işini yavaşlatma ve emri dışında hiçbir araç ve personelin bir yere gitmemesi emrini verdiği, akabinde G.M'nin yanına geldiğinde “bu işin içinde bir iş var, siz burada bekleyin, ben biraz sonra gelecem” dediği ve yanından ayrıldığı, akabinde Teğmen F.Ş’yi arayarak durumun ne olduğunu sorduğu, F.Ş'nin de yol güvenliği alarak beklediklerini, Binbaşı F.D'nin gelerek 2 aracı yanlarından alarak götürdüğünü söylediği, sanık ...'in de kendisine "ne olursa olsun sivillere müdahale etmeyin hiçbir münakaşaya girmeyin gerekirse ZPT nin içerisine bütün askerlerini sok ve bekle" dediği, akabinde Uzman Çavuş E.A’yı arayarak nerede olduklarını ve durumun ne olduğunu sorduğu, onun da kendisine belediyenin orada halkla karşı karşıya olduklarını söylediği, kendisine halka kesinlikle bir zarar vermemeleri yönünde telkinde bulunduğu, saat 02:30 sıralarında F.Ş sanık ...'i arayarak araçları yoldan çekeceğini ve kışlaya döneceğini söylediği, sanık ...'in de "tamam çekin" dediği, sanık ...'in F.Ş ile görüştükten sonra geri çağırmak için E.A'yı aradığı, ancak kendisine ulaşamadığı, ardından Uzman Çavuş A.Ç'nin sanığı (davacıyı) aradığı, sanığın (davacının) kendisine direk “ Kışlaya dönün” dediği, 5 dakika sonra A.Ç Uzmanı arayarak E.A ile birlikte olup olmadıklarını sorduğu, saat 03:00 sıralarında Teğmen F.Ş emrindeki 2 ZPT ve Uzman Çavuş A.Ç’nin emrindeki olan 1 aracın kışlaya döndükleri, saat 04:00 sıralarında MEBS bölük komutanı Yüzbaşı S.Ç'nin sanığı (davacıyı) cep telefonundan aradığı, kendisine araçların geri dönmesi için emir verdiğini söylediği, onun da tafics'ten (TSK muhabere sistemi) görüşelim dediği, Teğmen G.M ile birlikte tafics'in bulunduğu yere gittiklerinde Yüzbaşı S.Ç’yi tafics'ten aradığı, yapmış olduğukları görüşmede S.Ç'nin kendisine “yanlış bilgilendirme var, faaliyet devam ediyor, araçlarınızı ve personelinizi her an çıkartacak şekilde hazırlayın, Erzurum’a gidilebilir” dediği, bu konuşmayı yanında bulunan G.M'nin da duyduğu, ancak kendisinin bu saatten sonra verilen emre uymayarak kışlaya geri dönen araçlarını tekrardan kışla dışına çıkarmadığı anlaşılmıştır. Sanık ... her ne kadar darbe girişiminden haberdar olmadığını, terörle mücadele zannıyla ve görev bilinciyle hareket ettiğini savunmuş ise de; Binbaşı F.D'nin saat 23:00 - 23:30 sıralarında sanığın (davacının) da aralarında bulunduğu birlik komutanlarıyla yapmış olduğu toplantıda “Genelkurmaydan gelen emirle sıkıyönetim ilan edildi” (ordunun yönetime el koyduğunun ifade edilmek istendiği anlaşılmıştır), şeklindeki sözlerini duyduğunun ve akabinde darbenin icrasına yönelik emirleri (Belediye başkanının alınması gibi) duyduğunun sabit olması, saat 01:00 - 01:30 sıralarında İstanbul Boğaz köprüsünün darbeci askerler tarafından kapatıldığını öğrenmesi, sanığın (davacının) eylemini gerçekleştirdiği yer ve zaman ile sahip olduğu iletişim imkanları, rütbesi, eğitimi, mesleki tecrübesi ve dış dünyaya yansıyan davranışları nazara alındığında olayın gerçek mahiyetini bilmemesinin mümkün olmaması, verilen emirlerin hizmete müteallik olup olmadığını bilebilecek ve sorgulayabilecek durumda olması karşısında, sanığın (davacının) suçtan kurtulmaya yönelik savunmalarına itibar edilmemiş, eylemlerini bir suç işleme kararının icrası kapsamında iradi ve kasti olarak gerçekleştirdiği... "Darbe girişimi kapsamında ilan edilen sözde sıkıyönetim ve sokağa çıkma yasağını hayata geçirmek maksadıyla kendisine verilen emirler doğrultusunda zırhlı araçları personelleriyle birlikte teçhizatlı bir şekilde hazırlatıp 4 tanesini Jandarma kavşağına sevk etmesi, söz konusu araçlarla giden astlarına yol kapatma ve sivil araç geçişine izin vermeme ve kimlik kontrolü yapmak gibi görevlerinin gereği olmayan emirler vermesi, astlarının da bu emirler doğrultusunda yolu trafiğe kapatıp araç geçişine engel olmaları, sivil halkla karşılaşan astlarına geri dönüş emrini geç vermesi (sanığın (davacının) sıkıyönetim ile darbe arasındaki farkı bilmediği varsayılsa bile saat 01:00 - 01:30'da Boğaz köprüsünün askerler tarafından kapatıldığını görmesine rağmen saat 02:30'dan sonra geri dönüş emri verdiği ve 01:30'dan sonra dahi araç hazırlama emri verdiği anlaşılmaktadır)" şeklindeki icra hareketlerini gerçekleştiren, suçun icrasında üstlendiği rol ile suçun icrasına ilişkin etkin ve fonksiyonel katkısı göz önünde bulundurulduğunda ... Sanığın (davacının) eyleminin bir bütün olarak Anayasal Düzeni Ortadan Kaldırmaya Teşebbüs Etme suçunu oluşturduğu..." tespitleri, bakılmakta olan dava dosyasında yer alan diğer tespitler ile birlikte değerlendirildiğinde, davacının, FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile iltisak ve irtibatının bulunduğu sonucuna varılmıştır.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın yukarıda belirtilen gerekçenin eklenmesi suretiyle ONANMASINA, temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 26/11/2024 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.