T.C.
D A N I Ş T A Y
BEŞİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/18756
Karar No : 2025/9490
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi... İdare Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davalı idare bünyesinde görev yapmakta iken 677 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yapılan başvurunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının iadesi, parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi ve 50.000,00-TL manevi tazminata hütmedilmesi istenilmektedir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararında; Davacı hakkında, personel bilgi dosyasında, en son görev yaptığı kurum tarafından FETÖ/PDY terör örgütü ile bağlantısı-ilişkisi olduğu, darbe girişiminin tiyatro olduğu şeklinde söylemlerde bulunduğu, FETÖ/PDY terör örgütü mahrem hizmetler örgütlenmesi içerisinde faaliyet gösteren şahısla 2015-2016 yılları arasında iltisakının olduğu yönünde bilgilere yer verildiği, çocuğunu örgüte müzahir eğitim kurumuna gönderdiği ve buna ilişkin ödemeleri Bank Asya hesabından yapıldığının görüldüğü, söz konusu tespitleri mesnetsiz bırakacak somut herhangi bir bilgi ve belgenin sunulmadığı, bu durumda dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: Davacı tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu, kararın kaldırılmasını gerektirecek bir neden bulunmadığı belirtilerek, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Osman Gazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi İşletme Bölümünden 2001 yılında mezun olduğu, özel sektörde muhasebe ve sigortacılık alanında çalıştığı, 2007 yılında KPSS yerleştirmesi ile kamu görevine atandığı, herhangi bir idari soruşturma ve disiplin soruşturması geçirmediği, etkili başvuru yolları ve dava hakkı kullandırılmadığı, "darbe girişiminin tiyatro olduğu" şeklindeki söylemlerinin asılsız olduğu, darbe girişimi için "tiyatro" ibaresi kullanmadığı, 2015-2016 yılları arasında FETÖ/PDY silahlı terör örgütü mahrem hizmetler örgütlenmesi içerisinde faaliyet gösteren şahısla irtibatlı olduğu iddiasının gerçek dışı olduğu, 2014-2015 yılları arasında kızını KHK ile kapatılan okula evine çok yakın olması sebebiyle gönderdiği, Bank Asya'da bulunan hesabını okul taksit ödemesi için açtırdığı, 2014 yılından itibaren kızı için farklı bir okul arayışına girdiği, 2015 yılında da okulunu değiştirdiği, kızının yeni okuluna başlayacağı 2016 yılında teslim edilecek bir projede halen ikamet ettiği evi aldığı, OHAL döneminde alınan tedbirlerin ölçülü olması gerektiği, masumiyet karinesinin ihlal edildiği iddia edilmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının eksik inceleme nedeniyle bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, işin gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY ve İLGİLİ MEVZUAT:
Türkiye'de 15 Temmuz 2016 gecesi, kendilerini “Yurtta Sulh Konseyi” olarak isimlendiren bir grup Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) mensubu tarafından, demokratik biçimde halk tarafından göreve getirilen Türkiye Büyük Millet Meclisini (TBMM), Türkiye Cumhuriyeti Hükûmetini ve Cumhurbaşkanı'nı devirmek ve anayasal düzeni ortadan kaldırmak amacıyla darbe teşebbüsünde bulunulmuş, yüzlerce asker, polis ve sivil vatandaşın şehit, binlercesinin de yaralanarak gazi olmasına neden olan bu hain darbe teşebbüsü Türk Milleti tarafından akamete uğratılmıştır.
Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu 20/07/2016 tarihinde, ülke genelinde 21/07/2016 Perşembe günü saat 01.00'den itibaren geçerli olmak üzere doksan gün süreyle olağanüstü hâl ilan edilmesine karar vermiştir. Anılan karar 21/07/2016 tarih ve 29777 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş ve aynı gün TBMM tarafından onaylanmıştır. Olağanüstü hâl, daha sonrasında üçer aylık dönemler hâlinde Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu tarafından uzatılmış ve 18/07/2018 tarihinde sona ermiştir.
Türkiye Cumhuriyeti Devletinin demokratik hukuk düzenini ortadan kaldırmayı amaçlayan ve bu amacı gerçekleştirmek üzere, özellikle Devletin Mülkiye, Adliye, Emniyet Teşkilatı ve Türk Silahlı Kuvvetlerinde kadrolaşmaya giden FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kamu görevlilerinin "kamu görevinde çıkarılmasına ilişkin tedbirler" kapsamında olağanüstü hal döneminde birçok kanun hükmünde kararname yürürlüğe konulmuştur.
22/11/2016 tarih ve 29896 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 677 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin "Kamu personeline ilişkin tedbirler" başlıklı 1. maddesinde, "(1)Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya (Anayasa Mahkemesinin 13/10/2022 tarih ve E:2018/78, K:2022/114 sayılı kararıyla, 7083 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname'nin Kabul Edilmesine Dair Kanun'un 1. maddesinin 1. fıkrasının birinci cümlesinde yer alan "... üyeliği, mensubiyeti veya ..." ibaresinin iptaline karar verilmiştir.) iltisakı yahut bunlarla irtibatı olan; ... c) Ekli (3) sayılı listede yer alan kişiler kamu görevinden, başka hiçbir işleme gerek kalmaksızın çıkarılmıştır. Bu kişilere ayrıca herhangi bir tebligat yapılmaz. Haklarında ayrıca özel kanun hükümlerine göre işlem tesis edilir." hükmüne yer verilmiştir.
Davacı, davalı idarede veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak görev yapmakta iken, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 677 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Kamu Personeline İlişkin Alınan Tedbirlere Dair Kanun Hükmünde Kararname eki listesinde ismine yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılmıştır. Göreve iade talebiyle OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yaptığı başvuru, Komisyonun ... tarih ve... sayılı sayılı işlemi ile reddedilmiştir.
Bunun üzerine, anılan işlemin iptali ile bu işlem nedeniyle yoksun kaldığı özlük haklarının iadesi, parasal haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi ve 50.000,00-TL manevi tazminata hükmedilmesi istemiyle temyizen incelenen dava açılmıştır.
Öte yandan, UYAP kayıtlarının incelenmesinden, Dairemizin karar tarihi itibariyle davacı hakkında silahlı terör örgütüne üye olma suçundan herhangi bir cezai soruşturma ve kovuşturma olmadığı görülmüştür.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
677 sayılı Kanun Hükmünde Kararname uyarınca terör örgütlerine veya MGK'ca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kamu görevlilerinin, “meslekten veya kamu görevinden çıkarılmasına" ilişkin kararlar, adli suç veya disiplin suçu işlenmesi karşılığında uygulanan yaptırımlardan farklı olarak terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapıların kamu kurum ve kuruluşlarındaki varlığını ortadan kaldırmayı amaçlayan “olağanüstü tedbir" niteliğindedir.
AİHM "demokratik bir devletin, memurlarından Anayasal prensiplere sadakat göstermesini isteme hakkı bulunduğunu" belirtmektedir (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 52; Volkmer/Almanya (k.k.), B. No: 39799/98, 22/11/2001; Petersen/Almanya, B. No: 39793/98, 22/11/2001). AİHM'e göre "kamu çalışanlarının devlete sadık kalmaları genel yararı korumakla ve güvence altına almakla yükümlü devlet otoriteleri ile çalışmalarının doğasında bulunan bir şarttır." (Sidabras ve Džiautas/Litvanya, B. No: 55480/00 ve 59330/00, 27/07/2004, § 57; Žičkus/Litvanya, B. No: 26652/02, 07/04/2009, § 28).
Terör örgütleri ile millî güvenliğe karşı faaliyette bulunduğu kabul edilen yapılara üyelik, mensubiyet, iltisak veya bunlarla irtibat, kamu görevlilerinin devlete sadakat yükümlülüğünün yitirildiğini ortaya koyan ve bahse konu olağanüstü tedbirin uygulanmasını gerektiren hâllerdir. Yukarıda yer verilen yapılara üyelik ve mensubiyet olmasa da bu yapılara iltisaklı veya bunlarla irtibatlı bulunulması hâli de anılan tedbirin uygulanabilmesi için yeterlidir.
Anayasa Mahkemesi 14/11/2019 tarih ve E:2018/89, K:2019/84 sayılı kararında iltisaklı kavramını ''kavuşan, bitişen, birleşen'', irtibatlı kavramını ise ''bağlantılı'' olarak tanımlamıştır. Bu kavramlar ile kişilerin cezai sorumluluğunu gerektiren örgüte üyelik ve mensubiyet kavramlarına nazaran terör örgütleri ile daha az yoğun ve atipik bir bağlantının vurgulandığı açıktır. Bu kapsamda kişilerin terör örgütleri ile irtibat ve iltisaklarının ortaya konulabilmesi için, örgütün amaçlarının gerçekleştirilmesi ya da örgütten yarar sağlamak maksadıyla gerek örgütten gelen talimatlar doğrultusunda gerekse inisiyatif alarak bulundukları hal ve hareketler neticesinde örgüte veya kendilerine yarar sağladıkları ya da örgüt ile amaç birliği veya sosyal birliktelik görünümü içinde oldukları yönünde kanaat oluşması yeterli olacaktır.
Temyize konu İdare Mahkemesi kararında, kurumu tarafından Olağanüstü Hal İnceleme Komisyona intikal ettirilen personel bilgi dosyasında; en son görev yaptığı kurum tarafından FETÖ/PDY terör örgütü ile bağlantısı - ilişkisi olduğu, darbe girişiminin tiyatro olduğu şeklinde söylemlerde bulunduğu, FETÖ/PDY terör örgütü mahrem hizmet örgütlenmesi içerisinde faaliyet gösteren şahısla 2015-2016 yılları arasında iltisakının olduğu tespitine yer verilmiştir.
Davacı tarafından, darbe girişiminin tiyatro olduğu şeklinde söylemde bulunduğu iddiasının asılsız ve gerçek dışı olduğu, bu konuda herhangi bir idari ve adli soruşturma açılmadığı, kaldı ki Yargıtay ...Ceza Dairesinin E:...sayılı dosyasında benzer söylemin eleştiri niteliğinde olduğunun belirtildiği, üst düzey bir yetkili ile iltisaklı olduğu iddiasının ciddi bir itham olduğu ve somutlaştırılması gerektiği, 2014-2015 yılları arasında kızını KHK ile kapatılan okula evine çok yakın olması sebebiyle gönderdiği, Bank Asya'da bulunan hesabını sadece okul taksit ödemesi için açtırdığı ve kullandığı ileri sürülerek bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Bununla birlikte, Bölge İdare Mahkemesi İdare Dava Dairesi tarafından, davacının örgütle irtibat ve iltisakına ilişkin tespitlerin yer alabileceği ilgili kurum ve kuruluşlardan ara kararlar yapılmak suretiyle bilgi belge istenildiği, ara kararlara cevaben sunulan bilgi ve belgelerden davacı hakkında FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile irtibatı veya iltisakı bulunup bulunmadığına ilişkin yapılan araştırmalar neticesinde anılan terör örgütü ile irtibat ve iltisakı olduğu yönünde hukuken kabul edilebilir herhangi bir bilgi, belge, tanık ifadesi veya başkaca bir tespitin bulunmadığı anlaşılmıştır.
Yukarıda yer verilen tespitler ile davacının beyanları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının FETÖ-PDY silahlı terör örgütüyle irtibat ve iltisakına yönelik değerlendirmeyi kişi, yer ve zaman yönünden somutlaştıracak herhangi bir tespit ve tanık beyanını bulunmadığı gibi davacının en son görev yaptığı kurum tarafından somut herhangi bir bilgi ve belgeninde dosyaya sunulmadığı görüldüğünden, belirtilen hususun davacının örgütle iltisakı ve irtibatını ortaya koyan bir delil olarak değerlendirilmesi hukuken mümkün görülmemiştir.
Öte yandan, dava konusu Komisyon kararında yer almamakla birlikte temyize konu İdare Mahkemesi kararında, kurumu tarafından Mahkemesine gönderilen personel bilgi dosyasında davacının; çocuğunu örgüte müzahir eğitim kurumuna gönderdiği ve buna ilişkin ödemeleri Bank Asya hesabından yaptığı tespitine yer verilmiş ise de; davacının çocuğunun FETÖ/PDY terör örgütüyle irtibatlı ve iltisaklı olduğundan bahisle kapatılan okullarda öğrenim görmesinin ve çocuğunu bu okullara gönderirken eğitim saikiyle değil örgütsel saikle hareket ettiğini ortaya koyabilecek somut bir tespit, tanık beyanı ya da başkaca bir bilgi ve belgenin dava dosyasında yer almadığı ayrıca davacı tarafından Bank Asya'da bulunan hesabının 09/09/2014 tarihinde açıldığı, aktif bir şekilde kullanılmadığı, sadece çocuğunun kreş taksidinin ödendiği, bakiye artırımında bulunulmadığı görüldüğünden belirtilen hususların FETÖ/PDY ile irtibat ve iltisakını ortaya koyan delil olarak değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, dava konusu işlemde yer verilen tespitlerin, davacının FETÖ/PDY silahlı terör örgütü ile iltisak veya irtibatını gösterecek yeterlilikte olmadığı ve davacının örgütle iltisak veya irtibatını gösterecek başkaca herhangi bir bilgi veya belgenin de dosyaya sunulmadığı anlaşıldığından, davanın reddi yönünde verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne;
2. Davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesine gönderilmesine, 23/09/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.