T.C.
D A N I Ş T A Y
BEŞİNCİ DAİRE
Esas No : 2024/17254
Karar No : 2024/17450
Temyiz İsteminde Bulunan (Davacı): ...
Vekili : Av. ...
Karşı Taraf (Davalı) : ...Bakanlığı /...
Vekili : Av....
İstemin Özeti : 679 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki listede ismine yer verilmek suretiyle kamu görevinden çıkarılan davacı tarafından, göreve iade talebiyle OHAL İşlemleri İnceleme Komisyonuna yaptığı başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve... sayılı işlemin iptaline karar verilmesi istemiyle açılan davanın reddi yolunda verilen... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
Temyiz İsteminde Bulunan Davacının İddialarının Özeti: FETÖ/PDY terör örgütü ile hiçbir irtibat ve iltisakının bulunmadığı, olağanüstü hal döneminde çıkarılan kanun hükmünde kararname eki listede ismini yer verilerek savunma hakkı tanınmadan kamu görevinden çıkarılmasının Anayasa'ya aykırı olduğu, hakkında yürütülen adli soruşturma sonucunda kovuşturma yapılmasına yer olmadığına karar verildiği, bu hususun da herhangi bir terör örgütü ile bağlantısının bulunmadığının göstergesi niteliğinde olduğu, 2004 yılında evli olması ve ailesine bakmakla yükümlü olması nedeniyle örgüte müzahir eğitim kurumunda öğretmen olarak çalışmaya başladığı, herhangi bir örgütsek faaliyete katılmadığı, çalıştığı kurumun maaşları ... üzerinden yatırması nedeniyle bu bankada hesap açtığı, fatura ödemesi gibi olağan bankacılık faaliyetleri gerçekleştirdiği, örgüt liderinin talimatı doğrultusunda para yatırmasının söz konusu olmadığı, kapatılan dernek üyesi olduğundan haberdar olmadığı, buna karşın söz konusu durumun yine de aleyhine değerlendirilmemesi gerektiği, ... adlı gizli tanıktan elde edilen fişleme/kodlama listelerine göre dahi kodlamasının örgüt dışında bir kodlama olarak lehine değerlendirilmesi gerektiği, dava konusu işlemin sebep unsuru yönünden de sakat olduğu, adil yargılanma hakkının, masumiyet karinesinin, suç ve cezaların kanuniliği ve ölçülülük ilkelerinin ihlal edildiği iddia edilmektedir.
Davalı İdarenin Savunmasının Özeti: Savunma verilmemiştir.
Danıştay Tetkik Hakimi : ...
Düşüncesi : İdare Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Beşinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
Bölge idare mahkemesi idare dava daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup, bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın ONANMASINA, temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, adli yardım talebinin daha önce kabul edilmiş olması nedeniyle temyiz aşamasında tahsil edilmeyen yargılama giderinin tahsili için Mahkemesince müzekkere yazılmasına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 11/11/2024 tarihinde, oyçokluğuyla, kesin olarak karar verildi.
KARŞI OY :
... Cumhuriyet Başsavcılığı Anayasal Düzene Karşı İşlenen Suçlar Soruşturma Bürosunun ... sayılı soruşturması kapsamında gizli tanık ...'dan elde edilen dijital materyal içeriğinde, FETÖ/PDY terör örgütünün, Emniyet Teşkilatında kadrolaşma ve mahrem yapılanma faaliyetleri ile örgütün emniyet mensuplarını kodlamasına ilişkin bilgi ve belgelere ulaşılmıştır.
Kişinin kodlanmasının, bu kişinin örgüt tarafından söz konusu kodlama için tanımlanan faaliyet aşamalarından geçirilmek anlamına geldiği gözetildiğinde, hakkında kodlama verisi bulunan bir kişinin örgüt ile iltisak ve irtibatının bulunup bulunmadığına karar verilebilmesi için, hakkındaki kodlamanın karşılığı olarak hangi faaliyetlerin tanımlandığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
Bu çerçevede, “alan-içi” kapsamında kodlanan kişilerin kodlama tanımlarına bakıldığında, örgütle irtibat ve iltisaklı olduklarında herhangi bir tereddüt bulunmamakla birlikte, örgütün kodlama sisteminde "alan dışı" kapsamında "AD", "AİHL", "AÜL", "DC", "DD", "E", "EBL", "AL", "ED", "EDL", "G", "İHL", "MENFİ", "MNL" olarak kodlanmış kişilerin durumunun ayrıca tartışılması gerekmektedir.
Söz konusu kodlama sistemi incelendiğinde, emniyet teşkilatında görevli bulunduğu süre zarfında örgüt ile bağlantısı olmayanların "alan dışı" sınıfı içerisinde kodlandığını anlaşılmaktadır. Öte yandan, örgütün kodladığı kişilere yönelik değerlendirmelerini periyodik aralıklarla gözden geçirmek suretiyle kodlandırmayı tekrarladığı anlaşılmaktadır.
... Cumhuriyet Başsavcılığının ... sayılı soruşturma kapsamında ifadesi alınan gizli tanık ...un beyanlarında "alan dışı" kodlamalara ilişkin olarak "ALAN DIŞI; Emniyet Teşkilatında görevli bulunduğu süre zarfında örgüt ile bağlantısı olmayanlar olarak nitelendirilebilir. Özellikle Alan Dışı kısmında yer alan personelin kodlamaları, birlikte çalıştığı alan içinde yer alan örgüt mensubu emniyet teşkilatı personellerinden (EA, SAY, A4, A5, B4, B5 vb. kodlamasına sahip kişiler) alınan bilgiler neticesinde verilmiştir… Ayrıca ilgili personelin hayata bakış açısı, yaşam tarzı, aile yapısı, mezhebi ve inancına ilişkin ayrıntılı araştırmalar yapılarak kodlama/fişleme yapılmıştır. ... OFİS; Kodlamalarda, FETÖ mensuplarından bekar veya yeni mezunların cemaat evlerinde kalıp kalmama durumlarını gösteren “Ofis” sütunu bulunmaktadır. FETÖ’de bekar veya yeni mezun memurlar için oluşturulan örgüt evleri bulunmaktadır. Bu evlerde kalanlar için genel olarak “EVET“, kalmayanlar için “HAYIR” tabiri kullanılır...; KURS TAKSİDİ; Kodlamalarda, FETÖ mensubu şahsın örgüte aylık olarak verdiği TL cinsinden himmeti gösteren “Kurs Taksidi" sütunu bulunmaktadır. Burada fişleme/kodlaması yapılan personelin kodlaması ile ters orantıda himmet kayıtları görülebilir. Örneğin, “SAYV” pozisyonunda olan birinin himmet kaydının bulunmaması şahsın hiçbir zaman himmet vermediği anlamına gelmez, şahıs listenin düzenlendiği tarihte çeşitli ekonomik gerekçelerle ev alma, araba alma, borçlu olma, hastalık vb. durumlarda mahrem sorumlusunu bilgilendirerek himmet vermeyebilir. Yine, CA veya SCB kodlaması bulunan kişinin himmet kaydının bulunması ise şahsın bilhassa 17/25 Aralık süreci sonrasında hem mahrem sorumlu ile arayı iyi tutmak, bağı koparmamak adına himmet miktarını verirken, diğer bir taraftan da birlikte görünmemek ve görüşmek istememesi hususları ile alakalı olabilir. Bu sebep ile örgütten ayrıldığı yönünde kodlaması olan şahısların da kurs taksiti verdiği görülebilir...; ETÜT; FETÖ mensuplarının haftalık ders programlarının dışında, bekar memur evleri ya da özel olarak bu iş için tutulmuş evlerde veya evi müsait olan personelin evinde, bazen yatılı olmayı da içeren yoğunlaştırılmış ders programı (manevi tören) sayısı örgüt mensubu açısından fişleme/kodlama listelerine kayıt edilir. Bu listelerde karşılaşılan buçuklu ifadeler, yarım günü ifade eder. Normalde her FETÖ mensubunun yılda 15 günlük bir programı tamamlaması hedeflenir ancak yoğun mesaide çalışan kişilerin manevi törene katılma sıklığı eksik olsa da mazur görülür. Burada ana amaç ETÜT’e katılan örgüt mensuplarına dini bilgilerin yanı sıra örgüt ideolojisini benimsetmektir. ETÜT örgüt içerisinde rutin hale gelen sohbet adı altındaki haftalık veya aylık toplantılarla karıştırılmamalıdır. Burada örgüt mensubundan yıllık izninin belirli kısmını örgüt tarafından belirlenecek adreste geçirmesi beklenir...” şeklinde beyanda bulunduğu görülmektedir.
"Alan Dışı" kategorisi altında yer alan kodlamalar:
"AD/ ALAN DIŞI/DIŞ Emniyet içindeki örgüt yapılanmasının etki alanı dışındaki kişilerdir.
AİHL Nur Cemaatlerine müntesip kişiler için kullanılan kodlama türüdür.
AÜL/AÖL AÜL ve AÖL Ülkücü kişiler için kullanılan kodlama türüdür.
DC Örgütün etki alanı dışındaki kişiler hakkında kullanılan bir koddur.
DD Örgütün etki alanı dışındaki kişiler hakkında kullanılan bir koddur.
DEĞİL Kolon adı ile birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Veriler içerisinde kolon
adında yazan ALAN MI sorusunun cevabı olarak yazılmış ise örgütün etki alanı dışındaki kişiler hakkında bir koddur.
E/E? Örgütün etki alanı dışındaki, işini iyi yapan Amir sınıfı personel için ehli dünya olarak kullanılırdı. İlgili kodun arka kısmına konulan “?” ibaresi ise kodunun yeniden değerlendirilmesi gerektiğini göstermek için kullanılırdı.
EBL / ALEVİ / AL/ E.B./ E.BYT / EBYT/EHL Bu harf kodlamalarının tamamı Alevî mezhebine mensup olan kişiler için kullanılmıştır.
ED/EDL Ehli Dünya bir yaşam süren kişiler için kullanılmıştır.
F/ F1/SF1/XF1/ F2/SF2/ F3/SF3/ F4/SF4/F5/F6 F,F1,F2, F3, F4, F5, F6; hayatının hiçbir safhasında örgüt ile bağlantısı olmamış, örgüte menfi bakan zümreyi teşkil eder. Kodlamaların ön kısmında yer alan S ve X harfleri kodlamanın tekrar değerlendirilmesi gerektiğini göstermek için kullanılmıştır.
G/SG Herhangi bir örgütle veya cemaatle bağlantısı olmayan ancak dini vecibelerini yerine getiren güzel insan anlamında kullanılmıştır. Kodlamanın ön kısmında yer alan S harfi kodlamanın tekrar değerlendirilmesi gerektiğini göstermek için kullanılmıştır.
GA/SGA “GA” Gambazcı anlamında yani örgüt mensuplarını üstlerine bildiren kişiler için kullanılan kodlama türüdür. Kodlamanın ön kısmında yer alan S harfi kodlamanın tekrar değerlendirilmesi gerektiğini göstermek için kullanılmıştır.
İHL Diğer cemaatlere müntesip kişiler için kullanılmıştır ayrıca İmam Hatip Lisesi mezunu kişiler için de kullanıldığı olmuştur.
M Rütbeli Personel için farklı cemaatlere müntesip kişiler için kullanılan kod türüdür.
MENFİ / MENFİ DIŞ/ MNF/MML MENFİ ibaresi ile örgüt mensubu olmayan ve örgüte zarar verme potansiyeli olan kişiler için kullanılan kodlama türüdür.
MNL Alan dışında kullanılan kodlamalardandır.
MNML Polis Memurları için diğer cemaatlere müntesip kişiler için kullanılan kodlama türüdür.
OLUMSUZ Örgütün etki alanının dışındaki personeli ifade eder ancak rutinde kullanılan bir kodlama değildir. Kelime anlamı ile verinin yazıldığı tarihte Alan dışı veya Ümit/Serhat kodlamasına sahip kişiler için de kullanılmış olabilir.
ÖL Geçmiş dönemlerde kullanılan bir kod türüdür. Tam olarak ne anlama geldiğini hatırlamıyorum.
SLM/SML Polis Memurlarından örgüt mensubu olmayan ancak ilgilenilebilecek kişiler için kullanılan kodlama türüdür.
YOK Hakkında bilgi olmayan, ikincil değerlendirilmesi yapılmayan veya gerçek anlamıyla kodlaması/fişlemesi yapılan personelin ilgili ilde fiili olarak bulunmadığını ifade edebilir. Kullanım yerine bakılması gerekir.
Z / ZML/ ZARARLI/ZR/ZRR/ZARARLl ibaresi Menfi kodlaması/fişlemesi ile aynı anlamı taşır.
TEKVANDO Bu kodlamayı hatırlamıyorum ancak tarafıma göstermiş olduğunuz, teslim etmiş olduğum dijital veriler içerisinden çıkan “C KATI ESKİ BİLGİLER” excelinin ACKLMALAR sayfasında yer alan bilgilerde “ULKUCU” olarak açıklama yapılmış ise bu doğrudur. Yani bu kişi ülkücü olarak gözüken kişidir.
SU TOPU Bu kodlamayı hatırlamıyorum ancak tarafıma göstermiş olduğunuz, teslim etmiş olduğum dijital veriler içerisinden çıkan “C KATI ESKİ BİLGİLER” excelinin ACKLMALAR sayfasında yer alan bilgilerde “SOL GORUSLU” olarak açıklama yapılmış ise bu doğrudur. Yani bu kişi Sol Görüşlü olarak gözüken kişidir.
ATICI Bu kodlamayı hatırlamıyorum ancak tarafıma göstermiş olduğunuz, teslim etmiş olduğum dijital veriler içerisinden çıkan “C KATI ESKİ BİLGİLER” excelinin ACKLMALAR sayfasında yer alan bilgilerde “MUNTESIP” olarak açıklama yapılmış ise bu doğrudur. Yani bu kişi başka cemaate mensup kişidir.
ATLETIZM Bu kodlamayı hatırlamıyorum ancak tarafıma göstermiş olduğunuz, teslim etmiş olduğum dijital veriler içerisinden çıkan “C KATI ESKİ BİLGİLER” excelinin ACKLMALAR sayfasında yer alan bilgilerde “ALEVI” olarak açıklama yapılmış ise bu doğrudur. Yani bu kişi Alevi mezhebine ait kişidir.
TENIS Bu kodlamayı hatırlamıyorum ancak tarafıma göstermiş olduğunuz, teslim etmiş olduğum dijital veriler içerisinden çıkan “C KATI ESKİ BİLGİLER” excelinin ACKLMALAR sayfasında yer alan bilgilerde “ORTADA ZARARSIZ ALAKASIZ” olarak açıklama yapılmış ise bu doğrudur. Yani bu kişi örgüt ile bağlantısı bulunmayan ancak zararı da olmayan kişidir.
MASA TENISI Bu kodlamayı hatırlamıyorum ancak tarafıma göstermiş olduğunuz, teslim etmiş olduğum dijital veriler içerisinden çıkan “C KATI ESKİ BİLGİLER” excelinin ACKLMALAR sayfasında yer alan bilgilerde “YAŞANTI OLARAK EHLI DUNYA” olarak açıklama yapılmış ise bu doğrudur. Yani bu kişi Ehli Dünya yaşam süren kişidir.
EML Bu kodlamayı hatırlamıyorum ancak tarafıma göstermiş olduğunuz, teslim etmiş olduğum dijital veriler içerisinden çıkan ANKARA SEMİNER excelinin 4-İNT sayfasında “ERGENEKON- ULUSALCI” olarak açıklama yapılmış ise bu doğrudur. Bu kişi alan dışındadır.
TM/TML Bu kodlamayı hatırlamıyorum ancak tarafıma göstermiş olduğunuz, teslim etmiş olduğum dijital veriler içerisinden çıkan ANKARA SEMİNER excelinin 4-İNT sayfasında “TÜM TERÖR GRUPLARI” olarak açıklama yapılmış ise bu doğrudur. Bu kişi alan dışındadır." şeklinde tanımlanmıştır.
"Alan-dışı" kategorisinde "AD", "AİHL", "AÜL", "DC", "DD", "E", "EBL", "AL", "ED", "EDL", "G", "İHL", "MENFİ", "MNL" olarak kişinin örgütün etki alanı dışında olduğu ve mevcut durumundaki ayrıntıyı ifade eder şekilde kodlandığı anlaşılmaktadır. Temas kurulup etki alanına alınamayan ya da örgütün kodlama dönemlerinin herhangi bir evresinde bağını koparmış, etki alanı dışına çıkmış, örgütün kazanılmak için faaliyette bulunmadığı kişilerin kodlandığı "alan-dışı" kategorisinde örgütün etki alanı dışında bulunan, kazanılıp kazanılamayacağına ilişkin herhangi bir bilgiyi barındırmayan, örgüte zararlı olup olmadığına dair kodlama türlerini içeren kodlamaların bulunduğu görülmektedir.
Gizli tanık ...’un yukarıda yer verilen beyanlarına yansıdığı üzere, temas kurulup etki alanına alınamayan ya da örgütle bağını koparmış, etki alanı dışına çıkmış, örgütün kazanılmak için faaliyette bulunmadığı kişilerin kodlandığı "alan-dışı" kategorisinde ise örgütün etki alanı dışında bulunan, kazanılıp kazanılamayacağına ilişkin herhangi bir bilgiyi barındırmayan, örgüte zararlı olup olmadığına dair kodlama türlerini içeren kodlamaların bulunduğu anlaşılmaktadır.
Emniyet Genel Müdürlüğü personeli iken FETÖ/PDY terör örgütü ile iltisaklı veya irtibatlı olduğu değerlendirilerek kamu görevinden çıkarılan kişilerin, aynı sebeple diğer kamu kuruluşlarındaki görevlerinden çıkarılan kişilerden farklılık arz eden yönü, emniyet personeli hakkında bizzat örgüt tarafından personelin süreç içinde örgütle ilişkisini ortaya koyan kodlama verilerinin bulunmasıdır.
Dairemizce, gizli tanık ...'dan elde edilen kodlama verilerinin emniyet personelinin FETÖ/PDY terör örgütü ile irtibat ve iltisakının değerlendirilmesinde dikkate alınabilecek, hukuka uygun veri niteliğinde olduğu oybirliğiyle kabul edilmiştir. Dolayısıyla hukuka uygun kabul edilen verilerin bir parçası olan, kişinin örgütten ayrılmasını ifade eden kodlama verilerinin de geçerli ve güçlü bir delil olarak kabulü gerekmektedir.
İltisak ve irtibat kavramları yargı yerince yorumlanırken, dava konusu işleme dayanak teşkil eden KHK'nın amacının anayasal düzene yönelik açık ve yakın tehlike arz edebilecek kişilerin kamu görevinden çıkartılması olduğunun göz önünde bulundurulması gerekir. Örgütle olan iltisak ve irtibatını kesmeksizin örgütsel faaliyetlere katılan kişiler anayasal düzene açık ve yakın tehlike oluşturmakta iken, hayatının belirli bir döneminde örgütle teması olmakla birlikte, daha sonra bağını kesen ve kimi zaman bağını kestikten sonra örgüte karşı tavır alan kişilerin anayasal düzene karşı açık ve yakın tehlike arz ettiğinden söz edilemez.
Yukarıdaki değerlendirmelerin aksinin kabulü, örgütün etki alanı içerisinde olduğu anlamına gelen “alan-içi” kategoride kodlandığı tespit edilen ve son kodlaması da “alan-içi” olan kişilerle; gerek kendi gözlem ve tespitlerine dayalı olarak gerekse gizli tanık ...'un ifadesinde "...17/25 Aralık sürecinden sonra bilhassa polis memuru rütbesindeki personelde ... yoğun şekilde ayrılmalar söz konusu oldu..." şeklinde belirtildiği üzere özellikle 17-25 Aralık 2013 tarihi sonrası kamu otoritesinin uyarılarını dikkate alarak, kendisini dini bir oluşum gibi takdim eden bu yapının farklı bir gündeminin olduğunun ayrımına varan ve kendi iradesiyle örgütten ayrılan, ayrıldıktan sonra da örgütün ısrarlı şekilde takip ve baskılarına rağmen bir daha örgütle teması olmadığı örgüt tarafından yapılan kodlama verisiyle doğrulanan ve gerek hakkındaki veri inceleme raporunun kurs taksidi, ofis, etüt kısımlarında ek veri olmayan, gerekse bakılmakta olan dosya kapsamında örgüt ile iltisaklı veya irtibatlı olduğunu gösterir nitelikte başka bilgi, belge veya tespit bulunmayan kişilerin, aynı muameleye tabi tutulmaları anlamına gelir ki, bu durum hem eşitlik, ölçülülük ve hakkaniyet ilkelerine, hem de anılan KHK'nın amacına aykırı olacaktır.
Davalı idare tarafından dosyaya sunulan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; davacı hakkında düzenlenen veri inceleme raporunun "ALAN" ve "2015 MART ALAN" kısımlarında davacının örgütün etki alanı dışında bulunduğunu ifade eden "AD" olarak kodlandığı bilgisine yer verilmiş olması, öte yandan gerek veri inceleme raporunun kurs taksidi, ofis, etüt başlıkları altında, gerekse dosya kapsamında, davacı hakkındaki "AD" kodlamasının aksini ortaya koyan esasa etkili bilgi, belge veya tespit sunulmaması karşısında, davacının örgüt ile irtibat ve iltisakının bulunduğuna yönelik yeterli düzeyde somut bir bulgunun bulunmadığı anlaşılmaktadır.
Nitekim, davacının FETÖ/PDY silahlı terör örgütüne üye olmak suçundan yürütülen soruşturma neticesinde ... Cumhuriyet Başsavcılığının ... tarih ve Soruşturma No:..., Karar No:... sayılı kovuşturma yapılmasına yer olmadığına dair verilen kararda yer alan tespitler de göz önünde alındığında, davacının örgüt ile irtibat ve iltisakının bulunduğuna yönelik yeterli ve somut nitelikte bulgular olmadığı ve bu nedenle dava konusu işlemin iptali gerektiği sonucuna varılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, davacının temyiz isteminin kabulüyle, davanın reddi yönünde verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki Bölge İdare Mahkemesi kararının yukarıdaki gerekçeyle bozulması gerektiği oyuyla, çoğunluk kararına katılmıyorum.