T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/5842
Karar No : 2024/6969
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Valiliği (... İl Müdürlüğü)
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Belediye Başkanlığı-...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İstanbul İli, Sancaktepe İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan 20/12/2017 onay tarihli 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:..., sayılı kararda; dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı tadilatının üst ölçekli 24.11.2009 tarihli, 1/5000 ölçekli Sancaktepe Nazım İmar Planına aykırı olduğu, değişikliğine dair kentsel teknik altyapı etki değerlendirmesi raporunun bulunmadığı, bu sebeplerle plan hiyerarşisine, planlama tekniklerine, şehircilik ilkelerine uygun olmadığı sonucuna varılan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; küçük bir alana getirilen park, zeminaltı otopark fonksiyonunun dayanak 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilmeyip alt ölçekli uygulama imar planında gösterilmesinin Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 24. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca planların kademeli birlikteliği ilkesine aykırılık teşkil etmediği ve dava konusu parsele getirilen işlevde kamu yararı, planlama esasları ve şehircilik ilkelerine aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından, davanın reddine karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Dava konusu imar planı değişikliğinin askıda 1 ay değil 30 gün tutulduğu, bu nedenle 16.05.2018 tarihli itirazlarının, idarece askı suresinin son gününün 15.05.2018 tarihi olduğu, itirazın askı süresi içinde yapılmadığı gerekçesiyle değerlendirilmediği, davalı Sancaktepe Belediyesince donatı alanı ihtiyaçlarının sadece hazine taşınmazlarından karşılandığı ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :
İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; Dava konusu imar planı değişikliğinin kamu yararı, çevredeki nüfusun ihtiyacı, mevcut ve gelecekteki durum gözetilerek yapıldığı savunulmaktadır.
Sancaktepe Belediye Başkanlığı tarafından; Temyiz dilekçesinde davacı tarafından atıfta bulunulan Plan Yapımına Ait Esaslara dair Yönetmeliğin yürürlükten kaldırıldığı, temyiz gerekçelerinini yerinde olmadığı, temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisinin bulunmadığı, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 10/07/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 101. maddesi uyarınca Hazine malları konusunda genel yetkili kuruluş Milli Emlak Genel Müdürlüğü olup anılan Genel Müdürlük aynı Kararnamenin 99. maddesinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığının hizmet birimleri arasında sayıldığından ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 1. maddesinin 19. fıkrası uyarınca, İstanbul Defterdarlığı yerine, İstanbul Valiliğinin (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü) davacı mevkiine alınması suretiyle, gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden; davaya konu taşınmazın 15.02.2010 onay tarihli, 1/1000 ölçekli Sancaktepe Uygulama İmar Planında konut alanında kalmakta iken ... tarihli, ... sayılı Sancaktepe Belediye Meclisi kararı ile belediye hizmet alanına alınmasına yönelik olarak yapılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin, ... tarih, ... sayılı İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile "Sancaktepe İlçesi ... Mahallesi ... ada ... parsele ilişkin 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı değişikliği teklifi incelenmiş olup 1 nolu plan notunun park ve zeminaltı katlı otopark alanıdır şeklinde düzeltilmesi ve park ve zeminaltı katlı otopark alanında İlçe Belediyesince onaylanacak avan projeye göre uygulama yapılacaktır şeklinde plan notunun ilavesi ile" tadilen uygun bulunulduğu ve Büyükşehir Belediye Başkanlığınca 20.12.2017 tarihinde onanarak 16.04.2018-15.05.2018 tarihleri arasında askıya çıkartıldığı, davacı tarafından yapılan 16.05.2018 tarihli itirazın ... tarihli, ... sayılı belediye meclisi kararı ile reddi üzerine 06.07.2018 tarihinde 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 Sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte olan şekliyle 5. maddesinde, "Nazım İmar Planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır. Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." şeklinde tanımlara yer verilmiştir.
Aynı Kanun'un 6. maddesinde, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, anılan Yasanın 8. maddesinde ise, planların tanımlaması yapılarak, planlar bölge planı, çevre düzeni planı, nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak kademelendirilmiş ve alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu getirilmiştir.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Uygulama imar planı" başlıklı 24. maddesinin 3. fıkrasında da "Uygulama imar planlarında, bölgenin ihtiyacına yönelik çocuk bahçesi, yeşil alan, otopark, cep otoparkı, yol boyu otopark, durak cebi, aile sağlık merkezi, mescit, karakol, muhtarlık, trafo gibi sosyal ve teknik altyapı alanlarını artırıcı küçük alan gerektiren fonksiyonlar ayrılabilir ve bu fonksiyonların konulması nazım imar planına aykırılık teşkil etmez." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Planlamanın en temel unsurlarından birisi olan, birbirini yönlendiren ve denetleyen farklı ölçeklerdeki planlar arasındaki "kademeli birliktelik" ilkesi uyarınca, alt ölçekli planlar, bir üst ölçekte belirlenen temel ilke, strateji ve plan kararlarına uygun olmak zorunda olup, bunun sonucu olarak, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile belirlenen kullanım kararlarının, üst kademede bulunan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile uyumlu olup olmadığı yönünden incelenmesi gerektiği açıktır. Başka bir deyimle hiyerarşik planlama ilişkisine göre, bir plan bir üst ölçekli plan tarafından yönlendirilmeli ve ona uyumu noktasında denetlenmelidir.
Bakılan uyuşmazlıkta, üst ölçekli 1/5000 nazım imar planında konut alanında kalan uyuşmazlık konusu taşınmaza dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile park alanı kullanımı getirildiği görülmüş olup, taşınmazın 479 metrekare olduğu dikkate alındığında, yukarıda yer verilen Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 24. maddesinin 3. fıkrası göz ardı edilmemekle birlikte planlanan alan çevresi ve plan genelinde, aynı/yakın büyüklükteki öncelikle park olmak üzere anılan fıkrada sayılan otopark, cep otoparkı, yol boyu otopark, durak cebi, aile sağlık merkezi, mescit, karakol, muhtarlık, trafo gibi sosyal ve teknik altyapı kullanımlarının üst ölçekli 1/5000 ölçekli nazım imar planında gösterilip-gösterilmediğinin değerlendirilmesi suretiyle yeniden karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabul edilerek kararın kaldırılmasına, davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 25/11/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.