T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/6067
Karar No : 2024/7972
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... mahallesi ... ada ... ve ... sayılı parseller ile bir kısım tescil dışı alana ilişkin ... tarih ve ... sayılı büyükşehir belediye meclisi kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı tadilatlarına karşı yapılan ... tarih ve ... sayılı itirazların zımnen reddine ilişkin işlemlerin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:...İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesinden; dava konusu taşınmazın park ve dinlenme alanından trafo alanına alınmasıyla yeşil alan bütünlüğünün bozularak yeşil alan miktarının azaltıldığı, imar planı notlarında park alanlarının altının otopark olarak kullanılabileceğinin düzenlendiği, trafo alanı kullanımıyla otopark sorununun da ortaya çıkacağı, deprem gibi acil durumlarda toplanma alanı niteliğinde olan park ve dinlenme alanının kaldırılmasıyla toplanma ve ilkyardım alanlarında azalma olacağı, bu sebeplerle planlamanın şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına aykırı olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince verilen kararda; ... Belediye Başkanlığının istinaf başvurusu yönünden; ... Belediye Başkanlığının plan yapım aşamasında herhangi bir dahili bulunmadığından hasım mevkiinden çıkarılarak yargılama giderlerinden muaf tutulmasına, ... Büyükşehir Belediye Başkanlığının istinaf başvurusu yönünden; istinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İmar planı değişikliklerinin TEİAŞ Genel Müdürlüğünün talebi ile ... Metro Hattı güzergahının ... İstasyonuna yakın bir lokasyonda raylı sistem hattı tesislerinin beslenebilmesi amacı ile kamu yararı gözetilerek yapıldığı, dava konusu işlemin şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uygun olduğu, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddialarıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelemesinden, ... İli, ... İlçesi, ... ada, ... ve ... sayılı parsellerin 23/05/2008 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile park ve dinlenme alanı olarak belirlendiği, daha sonra TEİAŞ Genel Müdürlüğünün... tarih ve E... sayılı , ... tarih ve E... sayılı yazılarıyla ... metro hattı güzergahında ... istasyonuna yakın bir lokasyonda raylı sistem hattı tesislerinin beslenebilmesi için dava konusu parsellerin trafo alanı olarak belirlenmesinin talep edilmesi nedeniyle 22/07/2016 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği ile anılan taşınmazların park ve dinlenme alanından trafo alanına alınmasına ilişkin plan değişikliği yapıldığı, davacı tarafından imar planı değişikliklerine yapılan itirazların zımnen reddi üzerine de bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle 5. maddesinde, nazım imar planı, varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanunun 18. maddesinin üçüncü fıkrasında (Değişik fıkra:4/7/2019-7181/9 md.) (Değişik birinci cümle:5/12/2024-7534/6 md.) "Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan yerler ile bölgenin ihtiyacı olan yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi/parkı, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol, Milli Eğitim Bakanlığına bağlı öğretime yönelik eğitim tesis alanları, kamuya ait kreş ve gündüz bakım evleri, pazar yeri, semt spor alanı, toplu taşıma istasyonları ve durakları, Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık tesis alanları, otoyol hariç erişme kontrolünün uygulandığı yol, su yolu, bölgenin geneline hizmet veren spor alanı, belediye hizmet alanı, sosyal ve kültürel tesis alanı, kamu hizmeti için planlanan teknik altyapı ve trafo alanları, özel tesis yapılmasına konu olmayan ağaçlandırılacak alan, rekreasyon alanı olarak ayrılan parseller ve mesire alanları, resmî kurum alanı, uygulama imar planı kararı ile getirilen diğer umumi ve kamu hizmet alanları, otogar alanından oluşur ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz." hükmüne yer verilmiştir.
İşlem tarihi itibarıyla yürürlükte olan şekliyle 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesinin 3. fıkrasında; Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumi hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz." hükmü yer almaktadır.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin 5. maddesinin birinci fıkrasınıın (i) alt bendinde: "Sosyal altyapı alanları: Birey ve toplumun kültürel, sosyal ve rekreatif ihtiyaçlarının karşılanması ve sağlıklı bir çevre ile yaşam kalitelerinin artırılmasına yönelik kamu veya özel sektör tarafından yapılan eğitim, sağlık, dini, kültürel ve idari tesisler, açık ve kapalı spor tesisleri ile park, çocuk bahçesi, oyun alanı, meydan, rekreasyon alanı gibi açık ve yeşil alanlara verilen genel isimdir." hükmüne, (k) alt bendinde; Teknik altyapı alanları: Kamu veya özel sektör tarafından yapılacak elektrik, petrol ve doğalgaz iletim hatları, içme ve kullanma suyu ile yer altı ve yer üstü her türlü arıtma, kanalizasyon, atık işleme tesisleri, trafo, her türlü enerji, ulaştırma, haberleşme gibi servislerin temini için yapılan tesisler ile açık veya kapalı otopark kullanışlarına verilen genel isimdir.
" hükmüne yer verilmiştir.
Aynı Yönetmeliğin "İmar planı değişiklikleri" başlıklı 26. maddesinde,
"(1) İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır.
(2) İmar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi esastır. Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamaz.
(3) İmar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça yapılmaz. Zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için:
a) İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşü alınır.
b) İmar planında yer alan yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesi ancak bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir. Eşdeğer alanın ayrılmasında yüzölçümü ve konum özellikleri korunur. Bu alanların yerinin değiştirilmesinde, mevcut plandaki hizmet etki alanına göre aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate alınması ve yeni tespit edilen alanın tesisin yapılmasına müsait olması zorunludur.
c) Düzenleme ortaklık payından elde edilen alanların yüzölçümleri toplamının altına düşülmemek kaydıyla, plan değişikliği ile kaldırılan yol alanlarının miktarları, düzenleme ortaklık payından oluşturulan park, çocuk bahçesi, meydan gibi açık ve yeşil alanlarda kullanılabilir. Ancak yol hariç düzenleme ortaklık payına tabi bir kullanımın kamu ortaklık payına tabi bir kullanıma dönüştürülmek istenilmesi halinde, düzenleme ortaklık payına tabi alanın hizmet edeceği etki alanında eşdeğer bir alan ayrılır." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda açıklanan mevzuat hükümleri uyarınca imar planlarında yer alan sosyal donatı ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması ancak zorunlu hallerde ilgili yatırımcı kuruluşun görüşünün alınması ve hizmet etki alanında eşdeğer alan ayrılması halinde mümkündür. Sosyal donatı ve teknik altyapı niteliğindeki taşınmazlarla ilgili plan değişikliklerine bir takım koşullar getirilmesindeki temel amaç bu yerlerin sağlıklı bir çevre oluşturulması için korunmalarını sağlamaktır. Planlamanın dinamik yapısı dikkate alındığında sosyal donatı ve teknik donatı alanlarının birbirine dönüştürülmesine ihtiyaç bulunduğu durumlar ortaya çıkabilmektedir. Bu durumlarda, bölgenin ihtiyaçları dikkate alınarak sosyal donatı ve/veya teknik altyapı alanlarının birbirine dönüştürülmesinde üstün kamu yararının bulunup bulunmadığı hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
İşbu dava dosyası ile Dairemizin E:... sayılı dosyasının birlikte incelenmesinden; kamulaştırma yoluyla elde edilen uyuşmazlık konusu taşınmazların hali hazırda davalı idare mülkiyetinde bulunduğu, TEİAŞ Genel Müdürlüğünün... tarih ve E... sayılı, ...tarih ve E... sayılı yazılarıyla ... metro hattı güzergahında ... istasyonuna yakın bir lokasyonda yer alan taşınmazların raylı sistem hattı tesislerinin beslenebilmesi için trafo alanı olarak belirlenmesinin talep edilmesi nedeniyle plan değişikliklerinin yapıldığı görüldüğünden metro hattının işletilmesinin devam edebilmesi adına ihtiyaç duyulan trafo alanının sağlanması amacıyla park ve dinlenme alanının kaldırılması yoluyla yapılan imar planı değişikliklerinde üstün kamu yararı bulunduğu sonucuna varılmaktadır.
Bu itibarla, dava konusu taşınmazların raylı sistem hattı tesislerinin beslenmesi ihtiyacına binaen park ve dinlenme alanından trafo alanına alınmasında üstün kamu yararı bulunduğu sonucuna ulaşıldığından davanın reddi gerekirken dava konusu imar planlarının iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmadığı sonucunu ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle davanın reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 23/12/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.