T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2020/8392
Karar No : 2024/6631
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Odası Başkanlığı ... Şubesi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1-... Bakanlığı-ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, Atatürk Orman Çifliği, ... ve ... sayılı parsellere yönelik Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... tarihli ve ... sayılı kararıyla onaylanan "Göksu - Kardelen Mahallesi Bağlantı Yolu" 1/10.000 koruma amaçlı nazım imar planı değişikliği ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelenmesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyada yer alan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, "Göksu - Kardelen Mahallesi Bağlantı Yolu"na ilişkin imar planlarının Etimesgut İlçesi, Göksu Mahallesinin (Eryaman) İstanbul Yoluyla birleştiği kavşak ile Yenimahalle İlçesi, Kardelen Mahallesinde Konut (Eryaman), Konut (Batıkent, Yuva yeni yerleşim bölgesi), Konut-Küçük Sanayi ve Konut-Rekreasyon (Göksu, Harikalar Diyarı) işlevsel ulaşım bağlantıları sağlanarak İstanbul Yolu üzerindeki trafik yükünün azaltılmasını amaçladığı, Tarım ve Köyişleri Bakanlığının ... tarihli ve ... sayılı, Ankara Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarihli ve ... sayılı kararlarıyla uygun görülen 1/10.000 ölçekli Atatürk Orman Çiftliği Alanları Nazım İmar Planı ve I. Derece Doğal ve Tarihi Sit Alanı Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı, 1/10.000 ölçekli ulaşım şeması ve 1/1000 ölçekli Ulaşım (Yol-Kavşak vs) Uygulama Projesinin iptali yolunda verilen Mahkemenin ... tarihli ve E:..., K:... sayılı kararının temyiz aşamasında bozulup karar düzeltme isteminin de reddedilmesinden sonra, ilgili kurum görüşleri alınmak suretiyle Atatürk Orman Çiftliği ... ve ... sayılı parsellerden geçen yolun 40 metre genişliğinde düzenlenmesi yolundaki uyuşmazlığa konu edilen imar planlarının hazırlandığı, ayrıca anılan bozma kararına uyularak Mahkemenin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği, dava konusu imar planlarının üst kademe planlara ve koruma amaçlı nazım imar planlarına aykırı olmadığı, planlar arasında hiyerarşinin sağlandığı, işlevsel ulaşım bağlantılarının sağlamayacağı, şehircilik ilkeleri, planlama esasları, kamu yararı ve imar mevzuatına uygun olduğu, hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI :
Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından; temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından; savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: "Göksu - Kardelen Mahallesi Bağlantı Yolu"na ilişkin dava konusu işlemine konu imar planının, planlama ilkeleri, şehircilik esasları ve kamu yararına uygunluğunun tespiti bakımından özellikle trafik ve ulaşım konusunda uzman bilirkişilerin teknik ve bilimsel görüşüne ihtiyaç bulunduğu açık olup idare mahkemesince şehir plancıları ve harita mühendisinin katılımıyla yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasında isabet görülmemiştir.
Bu durumda yukarıda belirtilen eksiklikler giderilerek trafik ve ulaşım konusunda uzman bir bilirkişi heyetinin katılımıyla yerinde yaptırılacak keşif sonucunda düzenlenecek rapor doğrultusunda uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Tarım ve Köyişleri Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı, Ankara Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla uygun görülen 1/10000 ölçekli Atatürk Orman Çiftliği Alanları Nazım İmar Planı ve I. Derece Doğal ve Tarihi Sit Alanı Koruma Amaçlı Nazım İmar Planı, 1/10000 ölçekli ulaşım şeması ve 1/1000 ölçekli Ulaşım (Yol-kavşak vs) Uygulama Projesinin daha önce dava konusu edilmesi üzerine Mahkemenin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararı ile sonuçlanan davada, davacı Ankara Barosu Başkanlığı açısından ehliyet yönünden reddine, dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, kararın temyiz aşamasında Ankara Barosu Başkanlığı açısından ehliyet yönünden reddine ilişkin kısmın onanmasına, esas açısından ise bozulmasına karar verilmesi ve karar düzeltme aşamasından sonra davalı idarelerden Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından iletilen ve ilgili Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu ile Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonu kararları ile uygun görülen 1/10.000 koruma amaçlı nazım imar plan değişikliği ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı teklifinde 40 m'lik yol güzergahının Kardelen Mahallesi kısmında kaydırılması ve kaldırılan 25 m'lik yol bağlantılarının plan onama sınırına dahil edilmesi suretiyle oluşturulan Atatürk Orman Çiftliği ... ve ... sayıl parsellere ilişkin Göksu-Kardelen Mahallesi Bağlantı Yolu 1/10.000 koruma amaçlı nazım imar plan değişikliği ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanması üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde nazım imar planı, varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak; uygulama imar planı ise, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Mahkemece kararında atıf yapılan ... İdare Mahkemesinin ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Danıştay Altıncı Dairesinin 20.12.2018 tarihli, E:2018/8850, K:2018/10185 sayılı kararıyla anılan kararın onanmasına, kararı düzeltme isteminin ise anılan Dairenin 23/06/2022 tarihli, E:2019/12307 K:2022/7417 sayılı kararı ile karar düzeltme isteminin reddine karar verilmiştir.
Uyuşmazlıkta, dava konusu imar planlarının Ankara ili, Yenimahalle ilçesi, Atatürk Orman Çifliği, ... ve ... sayılı parsellere yönelik Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... tarihli ve ... sayılı kararıyla onaylanan "Göksu - Kardelen Mahallesi Bağlantı Yolu" 1/10.000 koruma amaçlı nazım imar planı değişikliği ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı olduğu, anılan imar planlarına yönelik idare mahkemesince yerinde keşif ve bilirkişi incelenmesi yaptırılıp bilirkişi raporu alındığı, rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesinden, Ankara İlinin ulaşıma yönelik ihtiyaçları nedeniyle dava konusu imar planlarının şehircilik ilkeleri, planlama esasları, kamu yararı ve imar mevzuatına uygun olduğu anlaşılarak planlarda bu yönüyle hukuka aykırılık bulunmamıştır.
Temyiz istemine konu İdare Mahkemesi kararına dayanak alınan 13.01.2017 onay tarihli 1/100.000 ölçekli 2038 Ankara Çevre Düzeni Planının tümüne karşı TMMOB Peyzaj Mimarları Odası, TMMOB Mimarlar Odası (Ankara Şubesi) ve TMMOB Şehir Plancıları Odası (Ankara Şubesi) tarafından açılan davada, dava konusu işlemin iptali yolunda ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın istinaf yoluna başvurulmadan kesinleştiği görülmektedir.
3194 sayılı Kanun'un 5. maddesinin dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan halinde nazım imar planlarının, varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak hazırlanması gerektiği hüküm altına alındığından, üst ölçekli çevre düzeni planının bulunmamasının veya yargı kararı ile iptaline karar verilmiş olmasının tek başına nazım imar planını kusurlandırmayacağının kabulü gerekmektedir.
Buna karşılık, planların yargısal denetiminin sadece üst ölçekli plan kararlarıyla uyumlu olup olmadığı ile sınırlı şekilde yapılamayacağı, yanı sıra, getirilen kullanım kararlarının, planlama ile elde edilmek istenilen amaca uygun olup olmadığının, yakın çevredeki onaylı planlarla irtibatlandırılmak suretiyle bölgenin dokusuyla uyumlu, mevzuata, şehircilik ilkelerine, planlama tekniklerine ve kamu yararına uygun plan kararları üretilip üretilmediğinin de bütüncül şekilde değerlendirilmesi gerektiği açıktır.
3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinde nazım imar planı, arazi parçalarının "ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek" olarak tanımlandığından, Atatürk Orman Çiftliği 1. Derece Doğal ve Tarihi Sit Alanı içerisinde düzenlenen yol güzergahlarının, 1/25.000 ölçekli 2023 Başkent Ankara Nazım İmar Planı plan paftasında gösterilmesi gerekmekte olup 1/1000 ölçekli koruma amaçlı imar planı ile 1/10000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planında yer alan Ankara ilinin ana ulaşım akslarını belirleyen dava konusu yol güzergahlarının yürürlükte olan güncel 1/25000 ölçekli nazım imar planı plan paftasında gösterilip gösterilmediğinin tespit edilerek uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin idare mahkemesine yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 18/11/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.