T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/10929
Karar No : 2025/5240
TEMYİZ EDENLER : I-(DAVALI) ... Belediye Başkanlığı - ...
VEKİLİ : Av. ...
II-(DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...- Av. ...
KARŞI TARAF : (DAVACI) ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 02/12/2020 tarih ve E:2016/7891, K:2020/11947 sayılı bozma kararına uyularak verilen ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Denizli İli, Merkezefendi İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda 3194 sayılı İmar Kanununun 18.maddesi uyarınca ... tarih ... sayılı Merkezefendi Belediye Encümeni kararı ile onaylanan parselasyon işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; imar planlarında değişiklik yapılabilmesi için öncelikle imar planı değişikliğini zorunlu kılan bilimsel, nesnel ve teknik gerekçelerin bulunması gerektiği açık olup, uyuşmazlıkta her ne kadar ilk parselasyon işlemi sonrası yapılan bir imar planı değişikliği var ise de yapılan bu imar planı değişikliğinin yapılaşma şartları ile imar hatları aynen korunarak ve herhangi bir değişiklik yapılmaksızın gerçekleştirildiği esasen yalnızca ikinci defa parselasyon işlemi yapabilmek adına alınmış değişiklik olması karşısında mahiyeti itibarıyla imar planı değişikliği taşımadığı açık olup bu nedenle ikinci kez parselasyon işlemi yapılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile temyize konu İdare Mahkemesi kararının onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, ... Boya Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'ne ait Denizli İli, Merkezefendi İlçesi, ... Mahallesi, ... da, ... parsel sayılı taşınmazın ... tarih ve ... yevmiye numaralı işlemle ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi'ne satıldığı görüldüğünden davalı yanında müdahil olan ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi yerine ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketinin davalı yanında müdahil olarak alınmasına karar verilerek anılan şirketin yeniden müdahale talebi hakkında karar verilmesine gerek görülmeksizin Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Denizli İli, Merkezefendi İlçesi, ... Mahallesi, ... pafta, ... ada, ... sayılı parsel ile ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı da kapsayan alanda 3194 sayılı İmar Kanununun 18.maddesi uyarınca Denizli Belediye Encümeninin ... tarih ve ... sayılı kararı ile parselasyon işlemi onaylanmıştır. Bu parselasyon sonucunda, görülmekte olan davada davalı yanında müdahile ait taşınmazın eski maliki olan ...'ya ait 35 metre kesitindeki çevre yoluna cepheli 35350 m2 büyüklüğündeki ... ada, ... parsel sayılı taşınmazdan %37 oranında (13217 m2'ye tekabül etmekte) düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılması sonucunda kadastral parselin bulunduğu yerde oluşan 17.591 m2 büyüklüğe sahip ... ada, ... sayılı imar parseli müstakil olarak anılan şirkete tahsis edilmiştir. Hazine adına ihdas yoluyla oluşan 156.678 m2 büyüklüğe sahip ... ada, ... parsel sayılı taşınmazdan ise %37 oranında (58.581 m2) düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılması sonucunda kalan 98.097 m2'nin 34.872 m2'lik kısmının 35 metre kesitindeki çevre yoluna cepheli .. ada, ... sayılı imar parseli olarak davacı idare adına tahsisi yapılmıştır.
Bunun üzerine ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı ...'dan devralan ... Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından, tahsis edilen imar parselinin altlığını oluşturan kadastro parselinin tamamının 35 m kesitindeki çevre yoluna cepheli olduğu, hazineye ait ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın kök parseli olan ... ada, ... sayılı kadastro parselinin ise tahsis ediliği imar parseline (... ada, ... parsel) 6342 metre uzaklıkta olduğu, yapılan parselasyon işlemi sonucunda ekonomik değer kaybına uğradığı, 35 metre kesitindeki çevre yoluna tam cepheli imar parseli oluşturulabilme imkanı varken bunun yapılmayıp kısmen çevre yoluna cepheli kısmen de 15 metre kesitindeki yola cepheli imar parseli oluşturulduğu, bu durumun sebebinin anılan kısmın yarısına yakın kesiminin hazineye tahsis edilmesi olduğu iddiasıyla mezkur parselasyon işleminin iptali istemiyle davalı idareye karşı ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında dava açılmıştır.
Bu dava devam ederken ... tarih ve ... sayılı Merkezefendi Belediye Meclisi kararı ile kabul edilen ve Denizli Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararıyla 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği onaylanmıştır. Sonrasında da görülen davanın konusu olan Merkezefendi Belediye Encümeninin ... tarih ... sayılı kararıyla onaylanan parselasyon işlemi yapılmıştır. Bu parselasyon işlemi ile sadece her iki taşınmazın geometrik formunda değişiklik yapıldığı, anılan şirkete ait ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu yerde çevre yoluna tam cepheli olarak oluşturulan ... ada, ... sayılı imar parselinin mezkur şirkete tahsis edildiği, davacıya ise, ... ada, ... sayılı parselin çevre yoluna olan cephesi kaldırılarak 15 metre kesitindeki yola cepheli ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın hazine adına tahsis edildiği görülmektedir. Bunun üzerine hazinenin zararına sebebiyet verildiği iddiasıyla bakılmakta olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
İşlem tarihinde yürürlükte olduğu şekliyle, 3194 sayılı İmar Kanununun "Arsa ve Arazi düzenlemesi" başlıklı 18. maddesinde; "İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.
Düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçmemesi şartıyla düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında düzenleme ortaklık payı olarak düşülebilir.
Aynı maddeye göre herhangi bir parselden bir defadan fazla düzenleme ortaklık payı alınamaz.Ancak, bu hüküm o parselde imar planı ile yeniden bir düzenleme yapılmasına engel teşkil etmez.(...)" hükmüne yer verilmiştir.
İşlem tarihinde yürürlükte olan İmar Kanununun 18 inci Maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlenmesi İle İlgili Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "Düzenleme Sahalarının Tesbiti Esasları" başlıklı 5. maddesinde, "Belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeler, belediye encümeni kararı ile; dışında valilikler, il idare kurulu kararı ile; 5 yıllık imar programlarında öncelik tanımak ve beldenin inkişaf ve ihtiyaç durumuna göre, yeterli miktarda arsayı, konut yapımına hazır bulunduracak şekilde düzenleme sahalarını tesbit etmek ve uygulamasını yapmak mecburiyetindedir.
Konut yapımına hazır arsa sayısının, bir önceki yıl verilen inşaat ruhsatından az olmamasına dikkat edilir.
Belirlenen düzenleme sahası bir müstakil imar adasından daha küçük olamaz.
Ancak, imar adasının büyük bir kısmının imar mevzuatına uygun bir şekilde teşekkül etmiş olması nedeniyle, yeniden düzenlemesine ihtiyaç bulunmaması ve diğer kısmında birkaç taşınmaz malın tevhid ve ifraz yoluyla imar plânı ve imar mevzuatına uygun imar parsellerinin elde edilmesinin mümkün olduğu hallerde, adanın geri kalan kadastro parselleri müstakil bir imar düzenlenmesine konu teşkil edebilir.
Düzenlemeye tâbi tutulması gerektiği halde İmar Kanununun 18 inci maddesi hükmünün tatbiki mümkün olmayan hallerde, müstakil inşaata elverişli olan kadastro parsellerine plâna göre inşaat ruhsatı verilir." düzenlemesine,
"Düzenleme Sınırının Geçirilmesi" başlıklı 6. maddesinde de, "a) İskân sahasının bittiği yerlerde iskân sınırlarından,
b) İskân sahası içindeki yollarda yol ekseninden,
c) Cami ve karakol yerlerinin dış sınırından, yeşil alan ve genel otopark alanlarının düzenleme ortaklık payı oranı ve uygulamaya alınan parsel sınırına göre uygun görülecek yerinden geçirilir.
Ancak, imar plânlarında gösterilmiş düzenleme sınırları varsa bu durum dikkate alınır.
Düzenleme sınırının herhangi bir parseli iki veya daha fazla parçaya bölmesi halinde; sınır, bu parçalardan düzenleme sahası dışında kalan başka bir imar adasına girmeyenleri varsa bunları da içine alacak şekilde geçirilir. Parsel büyük ise, ifraz yapılarak ifraz sınırından geçilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İdari işlemlerin hukuka uygun olduklarına dair bir yargı kararına gereksinim duymadan hukuka uygun kabul edilerek ilgililer üzerinde hukukî sonuç doğurması olarak tanımlanabilen “hukuka uygunluk karinesi”ne göre, idarenin yaptığı işlemler, idari yargı merci kararları ile iptal edilmedikleri ya da idare tarafından geri alınmadıkları sürece hukuk aleminde varlıklarını ve etkilerini sürdürmektedirler.
İdari işlemler zincirinin ayrı bir halkasını oluşturan her işlemde mevcut hukuka aykırılıklar, yalnızca o işlemi hukuka aykırı kılar ve o işlemin iptali istemiyle açılacak idari davada ileri sürülmesi halinde dikkate alınır. Şayet içerdiği hukuka aykırılıklara karşın, bu işlemlerden birisi dava konusu edilmeyecek olursa, idari dava açma süresinin geçmesiyle hukuka uygunluk karinesinden yararlanmaya başlayan bu işlemin, zincirin sonraki halkasını oluşturan işleme karşı açılacak idari davada hukuka uygunluk denetimine tabi tutulmasına hukuken olanak kalmaz. Başka bir anlatımla; idari yargı yerinin daha geriye giderek, idari dava açma süresi içerisinde idari davaya konu edilmeyen idari işlemi hukuka uygunluk denetimine tabi tutması idari istikrar ilkesine de aykırı olacaktır.
Uyuşmazlık bu kapsamda değerlendirildiğinde, İdare Mahkemesince işlemin dayanağı olarak gösterilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin ikinci defa parselasyon işlemi tesis edilmesi amacıyla yapıldığı sonucuna ulaşılarak buna dayalı olarak yapılan parselasyon işleminin iptaline karar verilmiş ise de, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin dava konusu edilmediği, uygulama imar planı değişikliğinin mahiyetinin parselasyonun iptali için açılan bakılmakta olan davada incelenemeyeceği bu nedenle uygulama imar planı değişikliğinin mahiyeti incelenerek parselasyon işlemi hakkında karar verilmesinde isabet bulunmadığı soncuna ulaşılmıştır.
Bu durumda, davaya konu parselasyon işleminin dağıtım ilkelerine, parselasyon tekniklerine uygun olup olmadığı hususunda değerlendirme yapılarak karar verilmesi gerekirken dava konusu edilmeyen uygulama imar planı değişikliği incelenerek karar verilmesinde hukuka uyarlık görülmemektedir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının ve davalı yanında müdahilin temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, davalı yanında müdahilden sehven alınan (...-TL) başvurma harcının istemi halinde müdahile iadesine, 22/10/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.