T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/11187
Karar No : 2025/4108
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Valiliği (... İl Müdürlüğü)
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı / ...
(Kapatılan ... Belediye Başkanlığı)
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Mersin ili, Erdemli ilçesi, ... Köyü, ... ada, ... ve ... parsel ile ... Köyü, ... ve ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda Arpaçbahşiş Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile 2981 sayılı Yasa'nın 10/c maddesi uyarınca kabul edilen parselasyonun iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesi'nin 15/04/2019 tarih ve E:2014/8785, K:2019/2628 sayılı bozma kararına uyularak, mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporundaki tespitler ile dava dosyasında yer alan diğer tüm bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu parselasyonda uyuşmazlık konusu taşınmazlar yönünden hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : İdare Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporuna karşı yaptıkları itirazlar dikkate alınmadan karar verildiği, düzenleme alanı içerisinde imar planında yol ve park alanı kullanımlarına isabet eden kısımlar hazine adına ihdas edilerek hazine aleyhine diğer parsel malikleri lehine işlem tesis edildiği, dava konusu parselasyonun dağıtım ilkelerine, parselasyon tekniğine, imar mevzuatına aykırı olduğu, temyize konu kararın bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALININ SAVUNMASI : Dava konusu parselasyon işlemi ile mülkiyeti hazineye ait uyuşmazlık konusu parseller ile tescil harici yerlerden ihdas edilen yeni yerlerin toplamından %32 oranında Düzenleme Ortaklık Payı (DOP), kalan kısımlardan da %1 oranında Kamu Ortaklık Payı (KOP) kesildikten sonra kalan net hak ediş miktarının aynı kadastral mülkiyet sınırları içerisindeki adalara tahsis edildiği, ayrıca imar planında ibadet yerlerine ve okul alanlarına isabet eden kısımların DOP'tan karşılanarak hazine adına tescil edildiği, dava konusu parselasyon işlemi ile yapılan ihdasen tescil işlemlerinde ve DOP tahsislerinde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı, temyize konu kararın onanmasına karar verilmesi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 10/07/2018 tarihli, 30474 sayılı Resmî Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 101. maddesi uyarınca, Hazine malları konusunda genel yetkili kuruluş Milli Emlak Genel Müdürlüğü olup anılan Genel Müdürlük aynı Kararnamenin 99. maddesinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığının hizmet birimleri arasında sayıldığından ve 703 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 1. maddesinin 19. fıkrası uyarınca, Hazineye ait taşınmazlara ilişkin olarak Maliye Bakanlığı (Defterdarlık Milli Emlak Dairesi Başkanlığı) yerine, Mersin Valiliği (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü) davacı mevkiine alınarak gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Uyuşmazlık konusu taşınmazları kapsayan alanda Arpaçbahşiş Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı kabul edilmiş, daha sonra aynı alanda Arpaçbahşiş Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile 2981 sayılı Yasa'nın 10/c maddesi uyarınca parselasyon yapılmış, 19.11.2012-19.12.2012 tarihleri arasında askıya çıkartılan parselasyona davacı tarafından yapılan itirazın aynı Belediye Encümeni'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile reddine karar verilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2981 sayılı Yasanın 10. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, "İmar mevzuatına aykırı bina yapılmış, hisseli arsa ve araziler veya özel parselasyona dayalı arazilerde, imar adası veya parseli olabilecek büyüklükteki alanlarda, binalı veya binasız arsa ve arazileri birbirleriyle, yol fazlalarıyla veya Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerle birleştirmeye bunları yeniden ada ve parsellere ayırmaya, yapılara yeniden doğan imar ada veya parseli içinde kalanları yapı sahiplerine, yapı olmayanları diğer hisse sahiplerine müstakil veya hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre vermeye, bunlar adına tescil ettirmeye ve tescil işlemi dışında kalanların hisselerini 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göre tespit edilecek bedeli peşin ödenmek veya parsel sahipleri aleyhine kanuni ipotek tesis edilerek, tapu sicilinden terkin ettirmeye belediye veya valilikler resen yetkilidir. Belediye veya valiliklerin talebi halinde bu yetkiler kadastro müdürlüklerince de kullanılır.
Bu gibi arazilerde hisse sahiplerinin malik olduğu hisse üzerindeki temliki tasurruflar ve bunlarla ilgili takyitler 11/6/1945 tarih ve 4753, 19/7/1943 tarih ve 4486 sayılı Kanunlar, 775 sayılı Gecekondu Kanunundaki hükümler dahil, uygulamayı durdurmaz. Bu gibİ işlemlerde takyitler hisse sahibine isabet edecek müstakil parsele aynen nakledilir ve yapılan işlem Medeni Kanunun 927 nci maddesine göre hak sahibine bildirilir. Islah imar planı ile düzenlemeye tabi tutulan arsa ve arazilerin yeni sahiplerine verilmesinde valilik veya belediyelerce arsa ve arazilerin durumuna göre düzenleme ortaklık payı alınabilir.
Bu gibi yerlere ait yapılmış olan özel parselasyon planı, ıslah imar planı olabilecek nitelikte olduğu belediye veya valiliklerce uygun görüldüğü takdirde aynen kabul edilerek tescil edilir.
Üzerinde yapılanma bulunan Devletin hüküm ve tasarrufu altındaki yerler valiliğin talebi üzerine, belediye veya özel idareler adına resen tapuya tescil edilir. Islah imar planlarında genel bütçeye dahil dairelerin ihtiyaçlarını karşılamak üzere ayrılan veya ayrılacak olan veya bir kamu hizmeti için lüzumlu görülen arsa veya araziler eski sahibi kamu idarelerine veya o işe tahsil edilmek üzere hazineye aynı şartlarla geri verilir.
Islah imar planı yapılmış ve yapılacak bölgelerde bu Kanun kapsamına giren ve tapu tahsis belgesi verilen hazine arsa ve arazileri, iktisap tarihine bakılmaksızın aynı amaçta kullanılmak üzere ilgili belediyelere devredilir." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:... sayılı ara kararı ile davalı idareden; dava konusu işlemde davacıya ait parselleri kapsayan alanda 2981 sayılı Yasa'nın 10/c maddesi uyarınca yapılan imar uygulamasından, davacı idare tarafından yapılan itiraz üzerine tesis edilen ... tarih ve ... sayılı belediye encümen kararında ise 3194 sayılı Kanun'un 18. maddesi uyarınca yapılan imar uygulamasından söz edildiğinden, davacı idareye ait söz konusu parselleri kapsayan alanda yapılan imar uygulamasının hukuki dayanağının (hangi mevzuat hükümlerine dayalı olarak yapıldığının) izahının istenilmesine karar verilmesi üzerine, davalı idarenin ... tarih ve ... sayılı cevabı yazısında özetle; dava konusu düzenleme sahasının kısmen yapılaşmış, kısmen de yapılaşmamış alanlardan oluştuğu, arazide fiili bir taksimin bulunduğu, uygulama sahasında yer yer gecekondu benzeri yapılaşmalarında bulunduğu görüldüğünden dava konusu uygulama alanında sadece 2981 sayılı Yasa'nın 10/c maddesi uyarınca uygulama yapıldığı belirtilmiştir.
Dairemizin 21.05.2025 tarih ve E:2021/11187 sayılı ara kararı ile uyuşmazlığın çözümlenebilmesi için gerekli görüldüğünden, davalı idareden; dava konusu parselasyon işleminin dayanağı imar planının kabulüne ilişkin belediye meclisi kararının, uyuşmazlık konusu taşınmazların renkli kalemle işaretlendiği üst ölçekli tüm plan paftalarının aslı veya onaylı örneklerinin, plan açıklama raporları, plan lejantları ile plan notlarının ve diğer ilgili tüm bilgi ve belgelerin istenilmesine, bu planın yürürlükte olup olmadığının sorulmasına, yürürlükte değil ise varsa dava konusu taşınmazları kapsayan alanda yürürlükte olan imar plan(lar)ına ilişkin tüm bilgi ve belgelerin istenilmesine karar verilmesi üzerine, davalı idarenin 19.08.2025 tarihinde Danıştay Genel Yazı İşleri Müdürlüğü kaydına alınan cevabı yazısında özetle; dava konusu parselasyon işlemi uyarınca tapuda yapılacak tescil işlemlerinin mücbir sebeplerle yapılamadığı, 3402 sayılı Yasa'nın 22/A maddesi uyarınca yapılan yenileme işlemleri neticesinde ... sayılı parselin ... ada, ... sayılı parsel olarak tescil edildiği, diğer parsellere ilişkin yenileme işlemi yapılmadığından ada ve parsel numaralarında değişiklik olmadığı, taşınmazları kapsayan alanda Arpaçbahşiş Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planının yürürlükte olduğu belirtilerek, yazı ekinde bu plana ait plan paftalarının onaylı örneklerinin, plan açıklama raporunun, plan lejantı ile plan notlarının gönderildiği görülmüştür.
Yukarıdaki hükümlerin birlikte değerlendirilmesinden, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 18. maddesinin amacı, işlevi ve teknik uygulama şekli ile 2981 sayılı Kanun'un 10/c maddesinin amacı, işlevi ve teknik uygulama şekli çok farklıdır. 18. madde uygulamasında imar planlarına uygun yapılaşmaya elverişli arsa üretmek amaçlanırken 2981 sayılı Kanun'un 10/c maddesinde amaçlanan düzensiz ve hisseli oluşan taşınmazlar üzerindeki yapılaşmaları mümkün olduğu kadar düzene sokmak ve müstakil parseller oluşturarak maliklerine tahsis etmektir. Bu sebeple, 3194 sayılı Kanun'un 18. maddesine göre yapılan parselasyon işleminin uygulama imar planına dayanması gerekmekte iken 2981 sayılı Kanun'un 10/c maddesi uyarınca yapılan parselasyon işleminde ise düzenlemenin ıslah uygulama imar planına dayanması gerekmektedir.
Başka bir anlatımla, 3194 sayılı Kanun'un kurallarına göre hazırlanmış uygulama imar planına dayalı olarak, 2981 sayılı Kanun'un 10/c maddesi uyarınca parselasyon işlemi gerçekleştirilmesine, 2981 sayılı Kanun kapsamında bulunan ve ıslah uygulama imar planına konu edilen alanda ise 3194 sayılı Kanun'un 18. maddesinin uygulanmasına hukuken olanak bulunmamaktadır.
Davacı taşınmazlarını da kapsayan alanda işlem tarihi itibarıyla Arpaçbahşiş Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı kararı ile 3194 sayılı İmar Kanunu uyarınca kabul edilen 1/1000 ölçekli uygulama imar planının yürürlükte olduğu davalı idarenin ara kararlarına verdiği cevaplardan ve dosyaya sunduğu belgelerden anlaşılmaktadır.
Uyuşmazlık konusu taşınmazların bulunduğu alanda yürürlükte olan imar planının ''uygulama imar planı'' olması nedeniyle, 3194 sayılı Yasanın 18. maddesi ile 2981 sayılı Yasanın Ek-1. maddesi birlikte uygulanmak suretiyle parselasyon işlemi yapılması gerekirken 2981 sayılı Yasanın 10/c maddesi uyarınca yapılan parselasyon işlemine ilişkin dava konusu belediye encümeni kararında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamıştır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:...,K:... kararının BOZULMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 15/09/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.