T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/1257
Karar No : 2024/5169
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : 1- ... Otomotiv Gıda Turizm Tekstil Mobilya Dayanıklı Tüketim Malları Züccaciye San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
2-...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Isparta ili, merkez, ... Mahallesi, ... ada, ... sayılı parseli kapsayan alanda servis yolu anayol çıkışının iptal edilerek belediye sosyal kültürel tesis alanı olarak belirlenmesine ilişkin ... tarihli, ... sayılı Isparta Belediye Meclisi kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyanın ve yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, belediye hizmet alanı kullanım kararı getirilen taşınmazın 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ayrıntılandırılması gerekmesine rağmen hangi kullanıma özgüleneceğinin belirlenmediği, plan notunda da bu yolda bir hükme yer verilmediği, yine dava konusu alanda değişiklik yapılması için yeterli araştırma, inceleme ve analizlerin yapılmadığı, alana ve bölgeye ilişkin verilerin (plan bütünlüğü göz önünde bulundurularak planlanan bölgenin konumu, ihtiyaçları, çevre, ulaşım, trafik ilişkileri vb.) doğru olarak değerlendirilmediği, karayolu ağında yapılan değişikliklerin trafik etütleri, trafik hacim sayımları ve trafik güvenliğine ilişkin teknik incelemelere dayandırılmadığı ve dolayısıyla ulaşım ve trafik güvenliği açısından zorunluluk olup olmadığının ortaya konulmadığı, planın bütünlüğü içinde planlanan bölgenin çevre, ulaşım, trafik gibi ilişkilerinin kapsamlı bir biçimde ele alınmadığı, sadece parsel ve çevresi bazında yapılan değişikliğin plan bütünlüğünü sağlamadığı gibi bilimsel, teknik, ekonomik ve uygulamadan doğan bir zorunluluk bulunmadığından dava konusu işlemlerin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve mevzuata uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemler hukuka aykırı bulunarak iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dosyanın incelenmesinden; davacı şirket ile Isparta Belediye Başkanlığı arasında Isparta ili, merkez, ... Mahallesi, eski ... ada, .... sayılı parsele (yeni ... ada, .. sayılı parsel) yönelik olarak Isparta 2. Noterliğince ... tarihli, ... yevmiye numarası ile düzenlenen 10 yıl süreli iş ve alışveriş merkezi, pansiyon, otel v.b. ticari ve sosyal amaçlı bina yapılması ve işletilmesi şartı ile kira sözleşmesinin imzalandığı, taraflar arasında kiracılık ilişkisinden kaynaklı adli yargı yerinde açılmış dava bulunduğu, taşınmazın mülkiyet durumuna ilişkin olarak da Maliye Hazinesi tarafından davalı Isparta Belediye Başkanlığına karşı açılmış tapu iptali ve tescil davasının kanun yolu aşamalarının devam ettiği, anılan parseli kapsayan alanda servis yolu anayol çıkışının iptal edilmesi ve parselin kullanım kararının belediye sosyal kültürel tesis alanı olarak belirlenmesine yönelik ... tarihli, ... sayılı belediye meclis kararıyla kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğin yapıldığı, bunun üzerine belirtilen işlemlerin iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının "Dilekçeler üzerine ilk inceleme" başlıklı 14. maddesinde idari yargı yerlerine verilen dilekçelerin,a) Görev ve yetki,b) İdari merci,c) Ehliyet,d) İdari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup, olmadığı, e) Süre aşımı, f) Husumet,g) 3 ve 5. maddelerine uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği belirtilmiştir.
Yine 2577 sayılı Yasanın 2. maddesinin (a) bendinde iptal davaları; idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davalar olarak tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İptal davasının subjektif ehliyet koşulu olan "menfaat ihlali" doktrin ve içtihatlarda, dava konusu işlemle davacı arasında kurulan makul, meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilişkisi olarak tanımlanmaktadır.
Menfaatin kişisel ve meşru olması için hukuki bir durumdan ortaya çıkması gerekir. Sözü edilen menfaat ilişkisinin varlığı ve sınırları her olayda yargı yerince uyuşmazlığın niteliğine göre belirlenmektedir.
İdare hukuku alanında tek taraflı irade açıklamasıyla yürütülmesi zorunlu nitelikte tesis edilen idari işlemlerin ancak bu idari işlemle meşru, kişisel ve güncel bir menfaat ilişkisi kurulabilenler tarafından iptal davasına konu edilebileceği açıktır.
Dosyanın incelenmesinden, davacıların uyuşmazlık konusu taşınmazda kiracı olduğu anlaşılmaktadır.
Dava konusu işlem, niteliği itibariyle mülkiyet hakkının kullanımını değiştirmeye yönelik olup, anılan taşınmazda kiracı sıfatıyla bulunan davacıların kira ilişkisinden doğan menfaatlerini korumak amacıyla dava konusu imar planlarına karşı dava açtığı, imar planlarının hukuka uygunluk denetimi bakımından belde sakini sıfatıyla hareket etmediği anlaşıldığından davacıların dava konusu işlemin iptalini istemesinde hukuken korunması gereken bir menfaatinin bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmesi gerektiğinden dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemlerin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 03/10/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.