T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/2056
Karar No : 2024/6910
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı/...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAFLAR (DAVACILAR): 1- ...
2- ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Adana İli, Yüreğir İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda 3194 sayılı Kanunun 18.maddesi ile 2981 sayılı Kanunun Ek-1. maddesi gereğince yapılan parselasyonun kabulüne dair ... tarih ve ... sayılı Yüreğir Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyanın ve mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporun birlikte değerlendirilmesinden, parselasyon sonucunda oluşturulan imar parsellerinin 1/1000 ölçekli uygulama imar planında "ayrık nizam 2 kat" yapılaşma koşuluyla "konut alanı"na isabet ettiği, bu yapılaşma koşullarında oluşturulan büyük alanlı imar parsellerinin hisseli mülkiyetlere neden olmasına karşın alanda daha küçük alanlı imar parsellerinin de elde edilmesinin mümkün olduğu, davacılara kendi yapılarının da yer aldığı ... ada, ... parsel sayılı taşınmazdan ya da ... ada, ... parsel, ... ada, ... parsel, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazlardan müstakil tahsis imkanı bulunduğu halde bu olanağın kullanılmayarak hisseli yapılan tahsisin mülkiyet sorunu yarattığı anlaşıldığından dava konusu parselasyonun 3194 sayılı İmar Kanununda ve İmar Kanununun 18. Maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlemesi ile İlgili Esaslar Hakkında Yönetmelikte yer verilen dağıtım ilkelerine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Uyuşmazlıkta, parselasyon işlemine konu düzenleme sınırında 2981 sayılı Yasanın Ek-1. maddesinin uygulanmasına ilişkin koşulların bulunmadığı, dolayısıyla anılan hüküm uyarınca tesis edilen işlemin hukuka aykırı olduğu sonucuna ulaşıldığından dava konusu işlemin iptali yolundaki Mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu kararın bu gerekçeyle onanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Adana, Yüreğir ilçesi, ... Mahallesindeki muhtelif ada ve parselleri bulunduğu alanda ... tarih ve ... sayılı belediye encümeni ile yapılan parselasyonun iptali yolunda verilen ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E: ..., K:... sayılı kararıyla iptaline ilişkin karar Danıştay Altıncı Dairesinin 13/10/2020 tarih ve E:2016/8787, K:2020/9318 sayılı kararıyla onanarak yine bu parselasyonun iptaline ilişkin ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E: ..., K:... sayılı kararı ise temyiz edilmeyerek kesinleşmiştir. Yargı kararlarıyla parselasyonun iptaline hükmedilmesi üzerine, davalı idare tarafından, anılan iptal kararının uygulanmasını teminen geri dönüşüm işlemlerinin ve 3194 sayılı Kanunun 18. maddesi ile 2981 sayılı Kanunun Ek-1 maddesi gereğince yeniden parselasyon yapılmasına ilişkin olarak, Adana İli, Yüreğir İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda alınan ... tarih ve ... sayılı Yüreğir Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun "Arsa ve Arazi düzenlemesi" başlıklı 18. maddesinde; imar sınırı içindeki binalı ve binasız arazi ve arsaların plan ve mevzuata uygun, inşaata veya tespit edilmiş olan diğer kullanma şekillerine elverişli duruma getirilmesi amacıyla düzenlenmesi için, sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın bunları birbirleriyle, yol fazlalarıyla ve belediyeye, kamu kurumlarına ait yerlerle birleştirerek plan ve mevzuat gereklerine göre hisseli ve hissesiz olarak yeniden parsellere ayırmaya ve bu parselleri kişilere dağıtmaya belediyelerin yetkili oldukları kurala bağlanmıştır. Bu çerçevede 3194 sayılı Kanunun 18. maddesinde tanımlanan parselasyon işlemi, bir düzenleyici işlem olan uygulama imar planının uygulanmasının (hayata geçirilmesinin) araçlarından birini oluşturmaktadır.
2981 sayılı Yasanın Ek 1. maddesinde, imar planı olan yerlerde, 09.05.1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 18. maddesi gereğince arsa ve arazi düzenlemelerinde, binalı veya binasız arsa ve arazilere bu Kanundan önce özel parselasyona dayalı veya hisse karşılığı satın alınan yerler dikkate alınarak müstakil, hisseli parselleri veya üzerinde yapılacak binaların daire miktarları göz önünde bulundurularak kat mülkiyeti esasına göre arsa paylarını sahipleri adlarına re'sen tescil ettirmeye, valilik veya belediyelerin yetkili olduğu hükme bağlanmıştır.
Parselasyon işleminin amacı; imar planı, plan raporu ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, imar adasının biçim ve boyutu, yapı düzeni, inşaat yaklaşma sınırı ve bahçe mesafeleri, yapı yüksekliği ve derinliği, yerleşme yoğunluğu, taban alanı ve kat alanı katsayısı, arazinin kullanılma şekli, mülk sınırları, mevcut yapıların durumu göz önüne alınmak suretiyle üzerinde yapı yapmaya elverişli imar parseli oluşturmaktır. Düzenleme sınırı içerisinde bulunan yol, yeşil alan gibi kamusal alanların bedelsiz olarak kamuya kazandırılması için imar parsellerinde oluşacak değer artışı karşılığında düzenleme ortaklık payı alınması mümkün olmakla birlikte, asıl amaç plana uygun yapı yapmaya elverişli imar parselleri oluşturmaktır.
Binalı veya binasız bu arsa ve arazilerden, maddede ifade edilen 3194 sayılı Kanunun yürürlüğünden önce, özel parselasyona dayalı veya hisse karşılığı satın alınan yerlerin bulunması halinde Ek 1. maddenin uygulanması mümkün olup, imar parsellerine yapılacak tahsiste özel parselasyona dayalı ve hisse karşılığı satın alınan yerler dikkate alınarak arsa paylarını sahipleri adlarına re'sen tescil ettirme imkanı tanınmaktadır.
Ek 1. maddeyle getirilen kuralların içeriği, 3194 sayılı Yasa kapsamında yapılan parselasyon işlemlerine yönelik bir nitelik taşıdığını göstermektedir.
Bu durumda, 2981 sayılı Yasanın 3290 sayılı Yasa ile değişik Ek 1. maddesinin 3194 sayılı Yasanın 18. maddesi uyarınca yapılacak parselasyon işlemlerini tamamlayıcı nitelikte uygulama yapılmasına olanak sağladığı, bu maddenin amacının 3194 sayılı Yasa uyarınca yapılan parselasyon işlemlerinin uygulanmasında problemlere neden olan özel parselasyona dayalı olarak veya hisse karşılığı satın alınan yerlere bir çözüm getirmek olduğu, 2981 sayılı Yasanın Ek 1. maddesinin 3194 sayılı Yasanın 18. maddesinden farklı şekilde özel parselasyona dayalı olarak satın alınan yerlerin müstakil tahsis edilmesi olanağını sağladığı, hisseli satın alınan taşınmazların ise yine hisse miktarları göz önünde bulundurularak paylı mülkiyet esaslarına göre tahsis edileceği sonucuna varılmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dosyanın incelenmesinden; dava konusu işlemin kadastral parsellere dönülmesine ve yeniden 3194 sayılı Kanunun 18. maddesi ile 2981 sayılı Kanunun Ek-1 maddesi gereğince parselasyon yapılmasına ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.
2981 sayılı Yasanın Ek-1 maddesi, 3194 sayılı Yasanın 18. maddesinden farklı olarak, özel parselasyona dayalı olarak veya hisse karşılığı satın alınan yerlerin müstakil olarak tahsis edilmesine olanak sağlamayı amaçlamaktadır. Bu maddenin uygulanabilmesi için, yukarıda sayılan şartların yanında parselasyon kapsamına giren taşınmazlara ilişkin İmar Kanununun yürürlüğünden önce onaylı özel parselasyon ve/veya tapuda şerh edilmiş rızai taksim sözleşmesinin bulunması, özel parselasyonun belediye, tapu, noter gibi resmi bir kuruma sunulmuş olması gerekmektedir.
Bilirkişi raporunda, uyuşmazlık konusu parselasyona dahil edilen hisseli parseller üzerinde arazide fiili bir taksimin bulunduğu ve arazi üzerindeki yapılaşmanın gecekondu benzeri bir yapılaşma olduğu gerekçesiyle 2981 sayılı Kanunun Ek-1 hükümlerinin uygulanma koşullarının oluştuğu görüşlerine yer verilmiş ise de; anılan Kanunun açık hükmü değerlendirildiğinde, düzenleme sahasının çok parçalı bir mülkiyet dokusuna sahip olması, imar parselleri üzerinde yapılaşmaların bulunması nedeniyle fiili bir durum oluşmasının alanda 2981 sayılı Kanunun Ek-1 maddesinin uygulanma koşullarının bulunduğu sonucunu doğurmayacağı açıktır.
Bu durumda, parselasyon işlemine konu düzenleme sınırında, 2981 sayılı Yasanın Ek-1 maddesinin uygulanması nedeniyle dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından iptali yolundaki idare mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu bölge idare mahkemesi kararında sonucu itibariyle isabetsizlik görülmemiştir.
Öte yandan, davalı idarece uyuşmazlık konusu taşınmazın bulunduğu alanda yeniden parselasyon yapılması halinde, davacının dava dilekçesinde ileri sürmüş olduğu eş değer alandan tahsisin yapılmadığı, 2981 sayılı Kanunun Ek-1 hükmü uyarınca parselasyon yapılmasına karşın davacı hak edişinin müstakil olarak verilmemesinin uygun olmadığı iddiaları bakımından bir değerlendirme yapılacağı tabiidir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalının temyiz isteminin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda yer verilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 21/11/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.