T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/2363
Karar No : 2025/10
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Malz. San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR) : 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Belediye Başkanlığı/...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 21/02/2018 tarihli, E:2016/552, K:2018/1452 sayılı bozma kararına uyularak verilen ... İdare Mahkemesinin .. tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Davacının maliki olduğu Antalya İli, Muratpaşa İlçesi, ... Mahallesi, ... ada ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin olarak yararlanabileceği otopark alanının gösterilmesi, aksi halde ödenen toplam 122.450.-TL otopark bedelinin iadesi istemiyle 28/01/2015 tarihinde yapılan başvurunun ilçe belediye başkanlığınca reddi, büyükşehir belediye başkanlığınca zımnen reddi üzerine, bedel tahsil edilmesine rağmen otopark sorununun çözülmediği, bu nedenle yatırılan ücretin iade edilmesi gerektiği ileri sürülerek otopark harç bedeli olarak yatırılan toplam 122.450,00 TL'nin reeskont faizi ile birlikte tazmini istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Temyize konu kararda; yerleşme alanlarında araçların sebebiyet vereceği trafik sorunlarının çözümünün, sağlıklı bir kentleşme ve güvenli bir ulaşım sisteminin oluşturması yetki ve sorumluluğunun, duruma göre merkezi ya da yerel yönetim idarelerine ait olduğu, ilgili idarelerin ise, bu sistemi kurabilmek için gerek kamu gerekse mülk sahiplerinden sağlanan olanakları kullandığı, öte yandan kendilerine yasa ve yönetmeliklerle otopark yapılması veya yaptırılması yetki ve sorumluluğu verilen idarelerin bu görevlerini yerine getirip getirmeme hususunda takdir yetkisine sahip olmadıkları, bu itibarla, davacının otopark bedeli ödemesine karşın bu hizmetten yararlanamadığından bahisle ödediği paranın faiziyle birlikte iadesini istemesi ve bunun yargı yerlerince kabul edilmesi, yasa ve yönetmelikte öngörülmeyen bir kuralın yargı kararıyla uygulanması sonucunu doğuracağı, bunun da yukarıda bahsedildiği gibi hizmetin yerine getirilmesi sorumluğunu ortadan kaldıracağı gibi sağlıklı bir kentleşme ve güvenli bir ulaşım sisteminin oluşmasını engelleyeceği, bu nedenle de esasen mevzuat uyarınca ilgili idaresince otopark ihtiyacı karşılandıktan sonra alınması gereken otopark bedelinin, bu görev yerine getirilmeden davacıdan tahsil edilmesinin mevcut düzenlemelere uygun olmamakla beraber, idarenin bu görevini sonradan yerine getirmemesi söz konusu olamayacağından, önceden alınan bedelin iadesinin de mümkün olmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Otopark bedelinin tahsil edilmesine rağmen otopark sorununun çözülmediği, bu nedenle yatırılan ücretin iade edilmesi gerektiği, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI: Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: Otopark Yönetmeliğinin 1. maddesinde; yerleşme yerlerinde otopark yapılmasını gerektiren bina ve tesislerin neler olduğunun ve otopark ihtiyacının miktar, ölçü ve diğer şartlarının tespit ve giderilme esaslarının, ulaşım sistemlerinin ve problemlerinin çözümünün esas olduğunun, 4/f maddesinde ise; otopark bedeli alınan parsellerin otopark ihtiyacının belediye veya valilikçe karşılanmasının zorunlu olduğu, otopark ihtiyacı parselinde karşılanamayan ve idaresince İmar Kanununun 37. maddesine göre otopark tesis edilemeyen alanlarda otopark bedelinin arsa payı hariç %25'i yapı ruhsatının verilmesi sırasında nakden, kalan %75'i ve arsa payı ise belediyesince veya il özel idaresince parselin otopark ihtiyacı karşılandıktan en geç doksan gün sonra o yıla ait miktarlara göre değerlendirilerek tahsil edileceği düzenlenmiştir.
Dava konusu olayda, Antalya İli, Muratpaşa İlçesi, ... Mahallesi, ... ada ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin davacı tarafından Otopark Yönetmeliği uyarınca 14/10/2014 tarihinde 100.450,00-TL, 03/11/2014 tarihinde 19.600,00-TL ve 24/11/2014 tarihinde 2.400,00-TL olmak üzere toplam 122.450,00-TL otopark harç bedelinin davalı idarelerden Muratpaşa Belediye Başkanlığı hesabına yatırıldığı, davacı tarafından tahsil edilen otopark bedelinin karşılığı olarak yararlanabileceği otopark alanının gösterilmediğinden bahisle ödenen tutarın iadesi istemiyle davalı idarelere başvuru yapıldığı, anılan başvuruların reddi üzerine otopark harç bedeli olarak yatırılan toplam 122.450,00-TL'nin reeskont faizi ile birlikte iadesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, otopark bedelinin kalan %75'inin ilgili idaresince parselin otopark ihtiyacı karşılandıktan en geç doksan gün sonra o yıla ait miktarlara göre değerlendirilerek tahsil edileceği, anılan ödemenin karşılığı olarak davalı idarelerce sunulan bir otopark hizmetinin bulunmadığı, bu yönüyle davalı idarelerce tahsil edilen tutarın haksız ve dayanaksız olduğu sonucuna varılmıştır.
Öte yandan, davalı idarelerce farklı tarihlerde tahsil edilen toplam 122.450,00-TL'nin Otopark Yönetmeliğinin ilgili maddeleri uyarınca tahsil edilmesi gereken otopark bedelinin hangi kısma ilişkin olduğunun (yapı ruhsatının verilmesi sırasında nakden tahsil edilen %25'i mi yahut ilgili idaresince parselin otopark ihtiyacı karşılandıktan sonra tahsil edilen %75'i mi olduğu) kesin olarak ortaya konulmasından sonra otopark bedelinin kalan %75'inin karşılığı olarak tahsil edilen tutarın dava tarihi olan 21/04/2015 itibarıyla işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarelerden tahsili gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı tarafından 3194 sayılı İmar Kanununun 37. ve 44. maddeleri uyarınca çıkarılan Otopark Yönetmeliğinin işlem tarihinde yürürlükte olan 4. maddesinin (f) bendi uyarınca tahsil edilen otopark bedelinin karşılığı olarak yararlanabileceği otopark alanının gösterilmediğinden bahisle ödenen tutarın iadesi istemiyle 28/01/2015 tarihinde Muratpaşa Belediye Başkanlığına ve Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığına başvuruda bulunulduğu, Muratpaşa Belediye Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı işlemi ile başvurunun reddedildiği, Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından ise anılan başvuruya cevap verilmediği, davacı tarafından 21/04/2015 tarihinde mahkeme kayıtlarına giren dilekçe ile ödediği otopark bedelinin tazmini istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 37. maddesinde, "İmar planlarının tanziminde planlanan beldenin ve bölgenin şartları ile müstakbel ihtiyaçlar gözönünde tutularak lüzumlu otopark yerleri ayrılır. Otopark ihtiyacı bulunan bina ve tesislere lüzumlu otopark yeri tefrik edilmedikçe yapı izni, otopark tesis edilmedikçe de kullanma izni verilmez. Kullanma izni alındıktan sonra otopark yeri, plana ve yönetmelik hükümlerine aykırı olarak başka maksatlara tahsis edilemez. bu fıkra hükmüne aykırı hareket edildiği takdirde ilgili idarece yapılacak tebligat üzerine en geç üç ay içerisinde bu aykırılık giderilir. mülk sahibi tebligata rağmen müddeti içerisinde gerekli düzeltmeyi yapmaz ise, belediye encümeni veya il idare kurulu kararı ile bu hizmet ilgili idarece yapılır ve masrafı mal sahibinden tahsil edilir." hükmü yer almakta, aynı Kanunun 44. maddesinin III. fıkrasında, "Otopark ayrılması gereken bina ve tesisler ile diğer hususlar Bakanlıkça çıkarılacak yönetmelikte tespit edilir." hükmü bulunmaktadır.
Aynı Kanunun 37. maddesi ile 44. maddesine dayanılarak hazırlanan Otopark Yönetmeliğinin "Genel Esaslar" başlıklı 4. maddesinin (a) bendinde, binayı kullananların otopark ihtiyacının bina içinde ve parselinde karşılanmasının esas olduğu,(e) bendinde, imar planları hazırlanırken parselinde otopark tesisi mümkün olmayan yerlerde otopark ihtiyacının karşılanması amacıyla bölge ve genel otopark yerlerinin belirleneceği, ayrıca parselinde otopark yapılması mümkün olan alanlarda imar parsellerinin büyüklüklerinin otopark yapımını mümkün kılacak şekilde tesbit edileceği, (f) bendinde, meskun alanlar, kentsel sit alanları, üzerinde kurulacak yapı bulunan parseller, arazinin jeolojik ve topografik yapısı, giriş ve çıkış, trafik emniyeti sağlanamaması gibi imar planındaki konumundan kaynaklanan nedenlerle otopark ihtiyacının parselinde karşılanması mümkün olmayan durumlara ilişkin ilkelerin, belediye meclis veya il idare kurulu kararı ile belirleneceği devamında otopark bedeli alınan parsellerin otopark ihtiyacının belediye veya valilikçe karşılanmasının zorunlu olduğu, otopark ihtiyacı parselinde karşılanamayan ve idaresince İmar Kanununun 37. maddesine göre otopark tesis edilemeyen alanlarda otopark bedelinin arsa payı hariç %25'i yapı ruhsatının verilmesi sırasında nakden, kalan %75'i ve arsa payı ise belediyesince veya il özel idaresince parselin otopark ihtiyacı karşılandıktan en geç doksan gün sonra o yıla ait miktarlara göre değerlendirilerek tahsil edileceği,yapı ruhsatı düzenleme aşamasında ödemelere ilişkin taahhütname alınacağı ve tapu kütüğüne bu hususta şerh düşüleceği, plansız alanlarda ise otoparkın parselinde veya yapıda karşılanmasının zorunlu olduğu hükümlerine yer verilmiştir.
Yine aynı Yönetmeliğin "Bina Otoparkı Yapılamayan Parseller" başlıklı 9. maddesinde, bina içinde veya parselinde otopark yapılması mümkün olmayan yapıların durumunun, belediyece imar durumu ile ilgili ilk müracaat tarihinden başlayarak 30 gün içinde ilgisine gerekçeleri ile birlikte bildirileceği, belediyelerin bina otoparkı yerine otopark sorununun nasıl çözümleneceğini, binanın hangi bölge veya genel otoparkından yararlanacağını da bildirmekle ve bu otoparkları tesis etmekle yükümlü olduğu, bu durumda bölge veya genel otoparktan yararlananlardan ayrıca kullanım ücreti alınmayacağı, "Mali Hükümler" başlıklı 10. maddesinde (Değişik fıkra 22/05/2006-26147 S.R.G Yön/5. md.) otopark bedelinin hesabında, 4. maddenin (d) bendinde belirtilen birim park alanları ile 5. maddede belirtilen otopark sayısının esas alınacağı, (Değişik fıkra 22/05/2006-26147 S.R.G Yön/5. md.) otopark bedelinin tahakkuk ve tahsil esaslarının Yönetmelik ve Tebliğ hükümleri de dikkate alınarak belediye meclisleri veya il genel meclisleri tarafından belirleneceği otopark bedellerinin kamu bankalarından herhangi birinde açılacak otopark hesabına yatırılacağı, bu hesapta toplanan meblağa yasaların öngördüğü faiz oranının uygulanacağı 3030 sayılı Kanun kapsamında kalan belediyelerde, büyükşehir belediyesince ilçe belediyeleri adına otopark hesabı açtırılacağı ve İlçe belediyeleri hesabında toplanan otopark meblağının, büyükşehir beledilerince o ilçe sınırları içerisinde yapılacak veya yaptırılacak bölge veya genel otoparkları için kullanılacağı hükmünden sonra,"Otopark Hesabından Yapılacak Harcamalar" başlıklı 11. maddesinde, otopark hesabında toplanan meblağın, belediyelerin kendi kaynaklarından ayıracağı tahsisatla birlikte, tasdikli plan ve beş yıllık imar programına göre hazırlanan kamulaştırma projesi karşılığında otopark tesisi için gerekli arsa alımları ile bölge veya genel otoparklar için kullanacağı, otopark hesabında toplanan meblağın otopark tesisi dışında başka bir amaçla kullanılamayacağı, otopark hesabında toplanan meblağın, belediyelerce hazırlanacak sarf belgesi, verile emri ve hakediş raporuna göre belediyesinin yazılı talimatı üzerine ilgili bankaca hak sahibine ödeneceği, otopark hesabında toplanan meblağın, amacında kullanılıp kullanılmadığı hususunun ise İçişleri Bakanlığınca denetleneceği hükmüne yer verilmiş, aynı Yönetmeliğin 22/04/2006 tarih ve 26147 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren değişik geçici 3. maddesinde de, belediye veya valiliklerin, imar planı sınırları içerisinde kalan alanlardaki yerleşmenin projeksiyon nüfusunun otopark ihtiyacı ile otopark ihtiyacı kendi içinde karşılanamayan parsellerin otopark ihtiyacını tespit ederek, bu ihtiyacın karşılanması amacıyla bölge otopark alanı oluşturmaya yönelik imar planı revizyonlarını veya değişikliklerini en geç iki yıl içinde yapacakları ve planların yürürlüğe girmesinden en geç üç ay içinde bu planı tatbik etmek üzere beş yılık imar programını hazırlayarak bu süre içerisinde uygulayacakları hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda belirtilen Yönetmelik kurallarının değerlendirilmesinden; otopark ihtiyacının bina bünyesinde ve paselinde karşılanmasının esas olduğu, fakat kısmen veya tamamen otopark ihtiyacının parselinde karşılanamadığı durumlarda otopark ücreti alınarak otopark ihtiyacının idarece karşılanmasının zorunlu olduğu ve idarece bu ihtiyacın karşılanmasına yönelik olarak otopark bedelinin % 25'i yapı ruhsatı verildiği sırada nakden, kalan kısmının ise otopark alanı tahsis edildikten sonra taksitle alınabileceğinin öngörüldüğü anlaşılmaktadır.
Dava konusu olayda, Antalya İli, Muratpaşa İlçesi, ... Mahallesi, ... ada ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara ilişkin davacı tarafından Otopark Yönetmeliği uyarınca 14/10/2014 tarihinde 100.450,00-TL, 03/11/2014 tarihinde 19.600,00-TL ve 24/11/2014 tarihinde 2.400,00-TL olmak üzere toplam 122.450,00-TL otopark harç bedelinin davalı idarelerden Muratpaşa Belediye Başkanlığı hesabına yatırıldığı, davacı tarafından tahsil edilen otopark bedelinin karşılığı olarak yararlanabileceği otopark alanının gösterilmediğinden bahisle ödenen tutarın iadesi istemiyle davalı idarelere başvuru yapıldığı, anılan başvuruların reddi üzerine otopark harç bedeli olarak yatırılan toplam 122.450,00-TL'nin yasal faizi ile birlikte iadesi istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Bu durumda, anılan ödemenin karşılığı olarak davalı idarelerce sunulan bir otopark hizmetinin bulunmadığı, bu yönüyle davalı idarelerce tahsil edilen tutarın haksız ve dayanaksız olduğu, davalı idarelerce tahsil edilen toplam 122.450,00-TL'nin dava tarihi olan 21/04/2015 itibarıyla işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı idarelerden tahsili gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddine ilişkin temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere, 06/01/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.