T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/2607
Karar No : 2025/2167
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı - ...
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI YANINDA MÜDAHİL : ... Tur. Gıda ve İhtiyaç Mad. San. ve Tic. Ltd. Şti.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU:Danıştay Altıncı Dairesinin 01/10/2018 tarih ve E:2016/7196, K.2018/7162 sayılı bozma kararına uyularak; ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Kastamonu ili, Tosya ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın "işyeri ve mesken" olan kullanım kararının "akaryakıt istasyonu, ticaret merkezi ve dinlenme tesisi" olarak değiştirilmesi yönündeki 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin kabul edilmesine ilişkin ... tarihli, ... sayılı belediye meclisi kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, bilirkişi raporunun; akaryakıt istasyonunun bulunduğu alanın Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 45. maddesinde yer alan şehir içerisinde iki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki mesafe koşuluna uymadığı yolundaki bölüme, dosyada bulunan plan paftalarından diğer benzin istasyonu ile söz konusu 24 metrelik yol arasınının park alanı olarak düzenlendiği, dolayısıyla anılan benzin istasyonun giriş-çıkışının bilirkişinin değerlendirmelerine esas teşkil eden yoldan olamayacağı, bu bakımdan diğer istasyondan çıkan bir kişinin yön değiştirmek ( sağa dönmek ) suretiyle uyuşmazlık konusu akaryakıt istasyonuna ulaşabileceği, bu bakımdan her iki istasyonun aynı yönde kabul edilemeyeceği anlaşıldığından, raporun bu bölümü dışındaki kısımları hükme esas alınarak, dava konusu parselin mahreç aldığı 12 metrelik yolun, ... Caddesinin hem hastane hem de orman işletme müdürlüğü ile bağlantısını sağladığı, ayrıca meslek lisesi ile akaryakıt istasyonunu ayırdığı, bunun yanında Tosya-Kastamonu yolu kavşağına 200 metreden daha az bir mesafe ile ulaşılabilen bir noktadan ... Caddesine açıldığı dikkate alındığında, perakende akaryakıt satışı faaliyetine bağlı olarak akaryakıt istasyonuna taşıt giriş-çıkışının, plan değişikliği öncesine (A-5 yapı nizamlı ticaret kullanımlı duruma) kıyasla daha fazla olacağı, dolayısıyla taşıt trafiği yoğunluğunu arttırarak, herhangi bir refüj ile ayrılmamış olan hastane girişini sağlayan 12 metrelik yolun ve üzerindeki araç ve yaya trafiğinin güvenlik riskini artıracağı, akaryakıt istasyonu kullanım fonksiyonu ve istasyon yeri belirlenirken, 15.12.2005 tarihli belediye meclisi kararı ile onaylanan ve 1/5000 ölçekli ilave-revizyon nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planınındaki genel kullanım kararlarının dikkate alınmadığı, bu durumun plan ana kararlarını ve plan bütünlüğünü bozduğu, yine plan değişikliğinin parsel bazlı ve bütünsellikten uzak, parçacıl bir yaklaşımla ele alındığından kamu yararı amacı taşımadığı ve plan değişikliğinin teknik, nesnel ve bilimsel herhangi bir gerekçeye dayanmadığı gibi plan açıklama raporunun yetersiz olduğu gözetildiğinde, dava konusu plan değişikliklerinin plan yapım esasları, şehircilik ilke ve teknikleri ile imar mevzuatına ve kamu yararına uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : ... İhtiyaç Maddeleri Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi'nin sahibi olduğu, Kastamonu ili, Tosya ilçesi, ... Mahallesi ... Caddesindeki ... ada, ... sayılı parselde yer alan taşınmazın "işyeri+mesken" olan kullanım kararının Tosya Belediye Meclisinin 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine ilişkin ... tarihli, ... sayılı kararıyla "akaryakıt ve LPG istasyonu" fonksiyonuna dönüştürülmesi sonucu, komşu parsel maliki davacı tarafından anılan plan değişikliğine yapılan itirazın Tosya Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı işlemi ile reddi üzerine 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar plan değişikliğine ilişkin ... tarihli, ... sayılı kararın iptali istemiyle bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. Maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan; uygulama imar planı da; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26. maddesinde, plan değişikliğinin; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılacağı, imar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişikliklerinin zorunluluk olmadıkça yapılamayacağı, zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için imar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşünün alınması ve yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesinin ancak bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabileceği düzenlenmesine yer verilmiştir.
5015 sayılı Petrol Piyasası Kanununun 2. maddesinin altıncı bendinde, Akaryakıt istasyonu: Dağıtıcı veya bunlarla tek elden satış sözleşmesi yapmış bayilerce ilgili mevzuata uygun (teknik, kalite ve güvenlik) olarak kurulup, bir veya farklı alt başlıktan birer akaryakıt dağıtıcısının tescilli markası altında faaliyette bulunan ve esas itibarıyla araçların akaryakıt, madeni yağ, otogaz LPG, temizlik ve ihtiyarî olarak bakım ile kullanıcıların tüplü LPG hariç diğer asgarî ihtiyaçlarını karşılayacak imkânları sunan yerler olarak tanımlanmış; Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliğinin "Mesafe kısıtlamaları" başlıklı 45. maddesinde, iki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki mesafe, aynı yönde olmak üzere; a) Şehirlerarası yollarda on, b) Şehir içi yollarda bir, kilometreden az olamayacağı düzenlenmiştir.
TS 11939 numaralı sıvılaştırılmış petrol gazları (LPG)-ikmal istasyonu-karayolu taşıtları için emniyet kurallarına ilişkin TSE standardının "LPG ikmal istasyonunda uyulması gereken asgari emniyet mesafeleri başlıklı" Çizelge-2 tablosunda LPG tankı (yeraltı) ve LPG dispenseri ile hastane, okul vb. yerlere ilişkin sağlanması gerekli asgari mesafeler belirtilmiş, söz konusu tablonun Not 2 maddesinde hastane, okul ve topluma açık binaların bulunduğu arsa ile LPG istasyonunun kendi arsası arasında, mesken, arsa, karayolu veya demiryolu olması durumunda belirtilen emniyet mesafeleri en yakınındaki hastane, okul ve topluma açık binaların bulunduğu arsanın sınırından alınacağı, Not 4 maddesinde ise standartta belirtilen bir takım önlemlerin alınması halinde istasyondaki tanklar ile hastane, okul ve topluma açık binalar arasındaki mesafelerin 1/3 oranına kadar düşürüleceği hükmüne yer verildiği, ... numaralı akaryakıt istasyonları-emniyet gereklerine ilişkin TSE standardında ise akaryakıt yönünden LPG ile ilgili benzer kuralların düzenlendiği anlaşılmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Uyuşmazlıkta, dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesince verilen ... tarihli, E:..., K:... sayılı karar, Danıştay Altıncı Dairesinin 01/10/2018 tarih ve E:2016/7196, K.2018/7162 sayılı kararı ile "...İdare Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda, dava konusu akaryakıt istasyonunun güneyde 24 metrelik taşıt yoluna cepheli olması ve dava konusu akaryakıt istasyonundan çıkan bir aracın zorunlu olarak bu 24 metrelik yola (... Caddesi) çıkarak sağa dönecek ve gidiş güzergahını değiştirmeden bu istikamette devam ederek 70 metre ilerideki diğer akaryakıt istasyonuna erişecek olması nedeniyle her iki akaryakıt istasyonunun da aynı yönde olduğu, bu kapsamda da dava konusu parselde planlanan "akaryakıt istasyonu, ticaret merkezi ve dinlenme tesisi" kullanımının iki akaryakıt istasyonu arasındaki minimum mesafe kriteri açısından ilgili mevzuatta belirtilen 1 kilometre şartını sağlamadığı tespitine yer verilmiş ise de, dosyada bulunan plan paftalarından diğer benzin istasyonu ile söz konusu 24 metrelik yol arasınının park alanı olarak düzenlendiği, dolayısıyla anılan benzin istasyonun giriş çıkışının bilirkişinin değerlendirmelerine esas teşkil eden yoldan olamayacağının anlaşıldığı, davalı idare tarafından da istasyon sahibi firmadan ... tarihli yazı ile ... Caddesi tarafında imar planında park olarak belirlenen alanda yer alan giriş çıkışların kapatılmasının istenildiği, öte yandan, raporda ... numaralı TSE standardına ilişkin değerlendirmelere yer verilerek dava konusu taşınmazın anılan standardın öngördüğü şartları sağlamadığı sonucuna varıldığı, ancak bilirkişi tarafından yapılan ölçümlerin Not 2 maddesi uyarınca LPG tankı ve LPG dispenserinden yapılması gerekirken istasyonun parsel sınırından yapıldığı, istasyonun anılan standardın Not 4 maddesinde belirtilen şartları sağlayıp sağlamadığı hususunun değerlendirilmediği, yine raporda akaryakıt istasyonlarına ilişkin ... numaralı akaryakıt istasyonları-emniyet gereklerine ilişkin TSE standardına ilişkin herhangi bir tespit ve değerlendirmeye yer verilmediği, diğer taraftan dava konusu imar planı değişikliklerinin planlama ilkelerine ve şehircilik esaslarına uygun olup olmadığına ilişkin sadece mesafelere ilişkin bir değerlendirmenin yapıldığı, anılan plan değişikliğini zorunlu kılan nedenlerin bulunup bulunmadığı, taşınmazın bulunduğu bölgede bu yönde bir plan değişikliğine ihtiyaç olup olmadığı, dava konusu taşınmazın yakınında konut, park, okul ve hastane olduğu göz önüne alındığında anılan değişikliğin çevresi ile uyumu, ulaşım ve trafik üzerindeki etkileri vb. konularda herhangi bir değerlendirmeye yer verilmediği anlaşılmıştır. Uyuşmazlıkta, dava konusu akaryakıt istasyonunun ... ve ... sayılı TSE standartlarını sağlayıp sağlamadığı, anılan plan değişikliğinin sadece ilgili mevzuat ve TSE standartlarının öngördüğü mesafeler açısından değil, sağlıklı bir yaşam alanı oluşturmak açısından yukarıda belirtilen çevredeki kullanımlar dikkate alınarak planlama ilkelerine ve şehircilik esaslarına uygun olup olmadığı hususlarının yeniden yapılacak keşif ve bilirkişi incelemesi neticesinde değerlendirilmesi gerekmektedir. " gerekçesi ile bozulmuştur.
Anılan bozma kararı gereği yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen kök ve ek raporlarda; akaryakıt istasyonunun ... ve ... sayılı TSE standartlarını sağlayıp sağlamadığının değerlendirilmesi bakımından; LPG tankı ile hastane alanının arsasının arasında 69 metre, tank ile okul arsa sınırı arasında ise 29 metre mesafe olduğu, bu verilerin, ... sayılı TSE Standardı Cizelge 2'de belirtilen, tank ile "hastane ve okul" arsa sınırlarına ilişkin 40 metrelik asgari standart kapsamında incelendiğinde, hastane ile tank arasındaki mesafe standardı sağlanırken, okul sınırı ile tank arası mesafenin 29 metre ile standardın 11 metre altında kaldığı, öte yandan, aynı çizelgede; (1) "tank-tanker bağlantısında ayrılabilir veya kırılabilir kaplinli bağlantı". (2) "ölü adam butonu ve (3) belirtilen standartlara uygun "yangın duvarı" bulunması şartlarından üçünün de sağlanması halinde, bu mesafelerin 1/3 oranında düşürülebileceği belirtilmekte olduğu, keşif sırasında her üç koşulun da sağlandığı tespit edildiğinden, bu asgari mesafenin (40/3=) 16.67 metreye kadar inebileceği, bu durumda da ... sayılı TSE Standardı’ndaki tank mesafesine ilişkin asgari mesafe standartlarının (hem okul hem de hastane özelinde) sağlanmakta olduğu, tank ile ... ada ... parselde yer alan bina (ve arsa çizgisi) ile arasında 14.50 metrelik mesafenin bulunduğu: bu mesafenin de ... sayılı TSE Standardı Çizelge 2'de belirtilen tank ile "İdari ve yardımcı bina dışındaki binalarla komşu arsa sınırı içinde yer alan binalar” kapsamında asgari 10 metre olması gereken mesafe ile asgari 3 metre olması gereken “komşu arsa'" uzaklığı mesafesi standartlarına uygun olduğunun tespit edildiği, ayrıca, tankın "tesis dışı yol'a mesafesinin 6 metre olması nedeniyle ilgili çizelgedeki 3 metrelik asgari mesafe standardına ve "idari ve yardımcı bina olan mesafesinin de 4.2 metre olması nedeniyle 2 metrelik asgari mesafe standardına da uygun olduğu, dolayısıyla ... sayılı TSE Standardı Çizelge 2'deki tank mesafelerine ilişkin koşulların sağlandığı, davaya konu istasyonun cepheli olduğu 24 metrelik ana arterden değil meslek lisesi ile arasında yer alan 12 metrelik tali yoldan cephe aldığı, bu nedenle de bir kavşak oluşturmadığından trafik akışını doğrudan kesmediği ve ana güzergah üzerinde doğrudan bir trafik yoğunluğuna sebebiyet vermediği, akaryakıt istasyonunun bulunduğu alanın Petrol Piyasası Lisans Yönetmeliği'nin 45. maddesinde yer alan şehir içerisinde iki akaryakıt ve/veya LPG istasyonu arasındaki mesafe koşuluna uymadığı yolunda değerlendirmede bulunulmuş ise de, idare mahkemesince bozma kararı doğrultusunda, dosyada bulunan plan paftalarından diğer benzin istasyonu ile söz konusu 24 metrelik yol arasınının park alanı olarak düzenlendiği, dolayısıyla anılan benzin istasyonun giriş-çıkışının bilirkişinin değerlendirmelerine esas teşkil eden yoldan olamayacağı, bu bakımdan diğer istasyondan çıkan bir kişinin yön değiştirmek ( sağa dönmek ) suretiyle uyuşmazlık konusu akaryakıt istasyonuna ulaşabileceği, bu bakımdan her iki istasyonun aynı yönde kabul edilemeyeceği ve mesafe koşulunun sağlanmış olduğu kabul edildiği ancak dava konusu parselin mahreç aldığı 12 metre profilli yolun Çanakkale Şehitleri Caddesinin hem hastane hem Orman İşletme Müdürlüğü ile bağlantısını sağladığı, ayrıca meslek lisesi ile akaryakıt istasyonunu ayırdığı bunun yanında Tosya-Kastamonu yolu kavşağına 200 metreden daha az bir mesafe ile ulaşılabilen bir noktadan ... Caddesine açıldığı dikkate alındığında, perakende akaryakıt satışı faaliyetine bağlı olarak akaryakıt istasyonuna taşıt giriş-çıkışının, plan değişikliği öncesine (A-5 yapı nizamlı ticaret kullanımlı duruma) kıyasla daha fazla olacağı, dolayısıyla taşıt trafiği yoğunluğunu arttırarak, herhangi bir refüj ile ayrılmamış olan hastane girişini sağlayan 12 metrelik yolun ve üzerindeki araç ve yaya trafiğinin güvenlik riskini artıracağı, akaryakıt istasyonu kullanım fonksiyonu ve istasyon yeri belirlenirken, 15.12.2005 tarihli belediye meclisi kararı ile onaylanan ve 1/5000 ölçekli ilave-revizyon nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planınındaki genel kullanım kararlarının dikkate alınmadığı, bu durumun plan ana kararlarını ve plan bütünlüğünü bozduğu, yine plan değişikliğinin parsel bazlı ve bütünsellikten uzak, parçacıl bir yaklaşımla ele alındığından kamu yararı amacı taşımadığı ve plan değişikliğinin teknik, nesnel ve bilimsel herhangi bir gerekçeye dayanmadığı gibi plan açıklama raporunun yetersiz olduğu gerekçeleriyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Davalı idare tarafından uyuşmazlık konusu ... tarihli, ... sayılı belediye meclisi kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı sonrası dava sırasında ... tarihli, .. sayılı Tosya Belediye Meclisi kararı ile kabul edilen dava konusu taşınmaz için yeni bir imar planı kabul edildiği ve dava konusu planın yürürlükte olmadığı ifade edilmiş, İdare Mahkemesince anılan ... tarihli ... sayılı belediye meclis kararı ile kabul edilen imar planları incelenmeden karar verilmiştir. Bu durumda dava konusu akaryakıt istasyonuna ilişkin dava sırasında ... tarihli, ... sayılı Tosya Belediye Meclisi Kararı ile kabul edilen güncel imar planları dikkate alınarak yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla dava konusu işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2.Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 21/04/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X)KARŞI OY : Temyize konu edilen İdare Mahkemesi kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen bozma nedenleri bulunmadığından, temyiz isteminin reddi ile anılan kararın onanması gerektiği oyu ile karara katılmıyoruz.