T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/4731
Karar No : 2024/7749
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR): 1- ... 2- ...
3- ... 4- ...
5- ... 6- ...
7- ... 8- ...
9- ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı-ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacıların maliki olduğu Yalova ili, Çiftlikköy ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda Çevre ve Şehircilik Bakanlığının 29.05.2018 tarihli işlemi ile onaylanan Yalova İli 1/50.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davacılara ait taşınmazlar üzerinde kuzey-güney istikametinde belirlenen ikinci derece yolun, dava konusu çevre düzeni planının imar planı kararlarını yönlendirici nitelikte olması nedeniyle hazırlanacak imar planlarında arazi yapısı ve ihtiyaca yönelik saptanacak teknik gerekçeler ve yatırımcı kurum tarafından yapılacak çalışmalar doğrultusunda konum ve şeklinin değişebileceği, taşınmazların güneyinde bulunan organize sanayi bölgesinin karayoluna bağlantısının sağlanabilmek amacıyla mevcut arazi kullanım verileri ve plan bütünlüğü dikkate alınarak belirlendiği, ayrıca davacılar tarafından planın geneline dair ileri sürülen projeksiyon nüfus, orman alanları, ulaşım, üniversite alanı ve turizm sektörü ile kent vizyonu ilişkileri, organize sanayi bölgeleri arıtma tesisleri, koruma kullanma dengesi ve sit alanları, su yönetimi hususlarında imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Dosyanın incelenmesinden, davacılardan.. tarafından askı süresi içerisinde yapılan itirazın dava konusu taşınmazlar dışında Taşköprü köyü ... pafta ... ve ... parsel sayılı taşınmazlara yönelik olduğu (kadastral yenileme sonucu yeni ... ada ... ve ... parsel) dava konusu ... ada ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar bakımından davacılar tarafından askı süresi içerisinde itirazda bulunulmadığı, davaya konu il çevre düzeni planının 07.06.2018-09.07.2018 tarihleri arsında askıya çıkarıldığı son askı tarihi olan 09.07.2018 tarihinden itibaren altmış gün içerisinde en son 07.09.2018 tarihinde açılması gereken dava 26.09.2018 tarihinde açıldığından süre aşımı nedeniyle reddi gerektiği bu itibarla davanın reddine ilişkin idare mahkemesi kararına karşı yapılan temyiz konu bölge idare mahkemesi idari dava dairesi kararında sonucu itibarıyla hukuka aykırılık bulunmadığı anılan gerekçe ile onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra 29.10.2021 tarihli ve 31643 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 85 sayılı Bazı Cumhurbaşkanlığı Kararnamelerinde Değişiklik Yapılması Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 1. maddesi ile 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin Altıncı Kısmının Dördüncü Bölümünün başlığının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, 2. maddesi ile de aynı Kararnamenin 97. maddesinin birinci fıkrasının birinci cümlesinde yer alan "Çevre ve Şehircilik" ibaresinin "Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği" şeklinde değiştirildiği görüldüğünden, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı yerine, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının davalı olarak belirlenmesi suretiyle işin gereği görüşüldü
MADDİ OLAY : Davacılar tarafından, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 29.05.2018 tarihli işlemi ile onaylanan Yalova İli 1/50.000 ölçekli Çevre Düzeni Planının; kıyı yolu ile sanayi yolunu bağlayan yolun kendilerine ait Yalova ili, Çiftlikköy ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... sayılı parsellerin ortasından geçtiği, sanayi trafiğinin bu parsellerde yapılacak yerleşmeye zarar vereceği, bu nedenle söz konusu yolun parsellerin batı sınırında bulunan Acısu Deresi kenarına alınması gerektiği, ayrıca projeksiyon nüfus, orman alanları, ulaşım, üniversite alanı ve turizm sektörü ile kent vizyonu ilişkileri, organize sanayi bölgeleri arıtma tesisleri, koruma kullanma dengesi ve sit alanları, su yönetimi hususlarında planda hukuka aykırılık bulunduğu ileri sürülerek bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve İdare Mahkemelerinde altmış gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; yine aynı Kanunun "Üst makamlara başvurma" başlıklı işlem tarihinde yürürlükte olan şekliyle 11. maddesinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı hususu kurala bağlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava süresi, kamu düzeni ile ilgili olup, hak düşürücü nitelik taşır. Nitekim, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nda, davanın süresinde açılıp açılmadığı hususu ilk inceleme konuları arasında sayılmış; davanın süresinde açılmadığının tespiti halinde esasa girilmeden süre aşımı yönünden davanın reddine karar verileceği öngörülmüştür (Madde14/3-e ve 15/1-b). Ayrıca, davanın süresinde açılıp açılmadığı hususunun yargılamanın her aşamasında dikkate alınması gerektiği de vurgulanmıştır (Madde14/6).
Çevre düzeni planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması, bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihini izleyen günden itibaren işlem tarihi itibarıyla altmış gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden altmış günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihini izleyen günden itibaren altmış günlük dava açma süresi içinde veya itiraz süresi içerisinde başvuruda bulunulmaması durumunda çevre düzeni planı kesinleşeceğinden, kesinleşme tarihinden itibaren altmış gün içerisinde dava açılması gerektiği açıktır.
Dosyanın incelenmesinden, davacılardan ... tarafından askı süresi içerisinde yapılan itirazın dava konusu taşınmazlar dışında ... köyü ... pafta ... ve ... parsel sayılı (kadastral yenileme sonucu yeni ... ada ... ve ... parsel) taşınmazlara yönelik olduğu anılan taşınmazların denize cepheli bölümlerinin yeşil alan (park alanı sahil bandı) olarak bırakıldığı, sahil kısımlarının yeşil alan olması halinde, sanayi faaliyetlerinin imkansız olacağı, önceki 1/25.000 ölçekli çevre düzeni planında sanayi bandı olarak kalması, sanayi bölgesi olarak gösterilmesi gerektiği ileri sürülerek dava konusu plana itiraz edildiği, dava konusu ... ada ... ve ... parsel sayılı taşınmazlar bakımından davacılar tarafından askı süresi içerisinde yapılan bir itirazın itirazda bulunmadığı anlaşılmıştır..
Bu durumda, 07.06.2018-09.07.2018 tarihleri arasında askıya çıkarılarak ilan edilen dava konusu 1/50.000 ölçekli il çevre düzeni planına davacılar tarafından askı tarihleri içinde itiraz edilmediğinden son askı tarihi olan 09.07.2018 tarihini izleyen 60 günlük süre içinde en son 07.09.2018 tarihinde dava açılması gerekirken 26.09.2018 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle incelenme olanağı bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken davanın reddi yolunda verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyiz konu idari dava dairesi kararında sonucu itibarıyla isabetsizlik bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 17/12/2024 tarihinde, kesin olarak, oyçokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY (X): 2577 sayılı Kanunun 49. maddesinin 2. fıkrasında, temyiz incelemesi sonunda Danıştayın; görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması, hukuka aykırı karar verilmesi ve usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması, sebeplerinden dolayı incelenen kararı bozacağı; 50. maddesinin 3. fıkrasında; bölge idare mahkemesinin, Danıştayca verilen bozma kararına uymayarak kararında ısrar edebileceği belirtilmiş; 2575 sayılı Danıştay Kanununun 38. maddesinde ise, İdari Dava Daireleri Kurulunun idare mahkemelerinden verilen ısrar kararları ile idari dava dairelerinden ilk derece mahkemesi olarak verilen kararları temyizen inceleyeceği kurala bağlanmıştır.
Dosyanın incelenmesinden davanın süresi konusunda temyize konu kararda herhangi bir gerekçe ve açıklama bulunmadığı, Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince süre hakkında bir hüküm tesis edilmediği görülmüştür.
Uyuşmazlık konusu olayda, dava açma süresi geçirilerek açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken Mahkemece davanın esası incelenmek suretiyle davanın reddine karar verilmiş, bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunun Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince reddine karar verilmiştir.
Bu durumda karar bozularak Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince yeniden bir karar verilmek üzere iade edilmesi gerekmektedir. Aksi halde Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi yerine karar verilmiş ve ısrar hakkı önlenmiş olacaktır.
Bu itibarla, Mahkeme tarafından verilen davanın reddine ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince reddi yolundaki kararın bozulması gerektiği oyuyla, anılan kararın değişik gerekçe ile onanmasına ilişkin Dairemiz kararına katılmıyorum.