T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/5085
Karar No : 2025/1663
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Av. ..., Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:.... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Adana ili, Sarıçam ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın eğitim alanı fonksiyonunun konut alanı olarak değiştirilmesine yönelik Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu plan değişlikliğinin ilçe milli eğitim müdürlüğünün istemi üzerine yapıldığı ve uyuşmazlığa konu taşınmazın tapu kaydında arsa vasfında olduğu dikkate alındığında, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İdari Dava Dairesince; dava konusu imar planı değişikliğinin ilçe milli eğitim müdürlüğünün talebine istinaden gerçekleştirildiğinden, plan değişikliğinde ilgili yatırımcı kurumun görüşünün alınması ilişkin kuralına uyulduğu, aynı plan değişikliğine konu ... ada ... sayılı parsele yönelik açılan davada iptal kararı verildiği, uyuşmazlığa konu parselin eğitim alanı standartlarını taşımadığı gibi özel mülkiyette bulunması nedeniyle kamulaştırılması gerektiği, ... ada ... sayılı parselin ise hazineye ait olması nedeniyle kamulaştırılmasına gerek bulunmadığı dikkate alındığında, özel mülkiyette bulunan dava konusu ... ada, ... parselin konut alanı olarak belirlenmesine yönelik plan değişikliğine ilişkin dava konusu işlemde planlama esaslarına ve kamu yararına aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı belirtilmiştir.
İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun belirtilen gerekçe eklenerek reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Uyuşmazlığa konu taşınmazın hazineye ait olduğu ve bu nedenle Milli Emlak Müdürlüğü görüşünün alınması gerekirken buna uyulmadığı, dava konusu işlemde kamu yararı bulunmadığı belirtilerek temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Uyuşmazlığa konu Adana ili, Sarıçam ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı, 4577,00 m² taşınmaz hazine mülkiyetinde olup Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında fonksiyonu eğitim tesis alanı olarak belirlenmiştir.
Sarıçam İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından 21/11/2017 tarihinde ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın eğitim alanı olarak belirlenmesi davalı idareden talep edilmiştir.
Bunun üzerine; uyuşmazlık konusu ... ada, ... parsel ve dava dışı ... ada, ... parsel sayılı taşınmazlara yönelik 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliği Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanmıştır.
Anılan nazım imar planı değişikliğiyle; önceki planda eğitim tesis alanı fonksiyonuna sahip olan 303 ada, 3 parsel "konut alanı", konut alanı fonksiyonuna sahip olan ... ada, ... parsel ise "eğitim tesis alanı" olarak belirlenerek 2 taşınmazın kullanım kararları karşılıklı olarak değiştirilmiştir.
Bunun üzerine davacı Adana Valiliği tarafından, anılan nazım imar planı değişikliğinin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
Dava konusu işlem tarihinde yürürlükte bulunan 3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde, nazım imar planı, “Varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan” olarak, uygulama imar planı; "tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan" olarak tanımlanmıştır.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 11. maddesinde; "İmar planlarının yapımı ve değişikliklerinde planlanan alanın veya bölgenin şartları ile gelecekteki gereksinimleri göz önünde tutularak kentsel, sosyal ve teknik altyapıalanlarında bu Yönetmeliğin EK-2 Tablosunda belirtilen asgaristandartlara ve alan büyüklüklerine uyulur", 26. maddesinde; "İmar planı değişikliği; plan ana kararlarını, sürekliliğini, bütünlüğünü, sosyal ve teknik altyapı dengesini bozmayacak nitelikte, kamu yararı amaçlı, teknik ve nesnel gerekçelere dayanılarak yapılır.
(2) İmar planlarında sosyal ve teknik altyapı hizmetlerinin iyileştirilmesi esastır. Yürürlükteki imar planlarında öngörülen sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşüren plan değişikliği yapılamaz.
(3) İmar planlarında bulunan sosyal ve teknik altyapı alanlarının kaldırılması, küçültülmesi veya yerinin değiştirilmesine dair plan değişiklikleri zorunluluk olmadıkça yapılmaz. Zorunlu hallerde böyle bir değişiklik yapılabilmesi için:
a) İmar planındaki durumu değişecek olan sosyal ve teknik altyapı alanındaki tesisi gerçekleştirecek ilgili yatırımcı Bakanlık veya kuruluşların görüşü alınır.
b) İmar planında yer alan yol hariç sosyal ve teknik altyapı alanlarının ve kamuya ait sosyal ve kültürel tesis alanlarının kaldırılabilmesi veya küçültülmesi ancak bu tesislerin hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılması suretiyle yapılabilir. Eşdeğer alanın ayrılmasında yüzölçümü ve konum özellikleri korunur. Bu alanların yerinin değiştirilmesinde, mevcut plandaki hizmet etki alanına göre aynı uygulama etabı veya bölge içinde kalması, yaya erişim mesafelerinin dikkate alınması ve yeni tespit edilen alanın tesisin yapılmasına müsait olması zorunludur.
c) Düzenleme ortaklık payından elde edilen alanların yüzölçümleri toplamının altına düşülmemek kaydıyla, plan değişikliği ile kaldırılan yol alanlarının miktarları, düzenleme ortaklık payından oluşturulan park, çocuk bahçesi, meydan gibi açık ve yeşil alanlarda kullanılabilir. Ancak yol hariç düzenleme ortaklık payına tabi bir kullanımın kamu ortaklık payına tabi bir kullanıma dönüştürülmek istenilmesi halinde, düzenleme ortaklık payına tabi alanın hizmet edeceği etki alanında eşdeğer bir alan ayrılır..."kuralına yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Birey ve toplumun kültürel, sosyal ve rekreaktif ihtiyaçlarının karşılanması ve sağlıklı bir çevre ile yaşam kalitelerinin artırılması için planlama alanında sosyal altyapı alanlarının yeterli miktarda öngörülmesi yasal bir zorunluluk olmakla birlikte kamu yararına uygun bir planlama yaklaşımıdır. Nitekim, mevzuatta asgari standartlar öngörülmekle birlikte, öngörülen miktarların üzerinde eğitim, sağlık, kültürel alanlar gibi sosyal altyapı alanlarının ayrılmasına engel bir durum bulunmamaktadır. Sosyal altyapı alanlarının yeterli büyüklükte ayrılması kadar, bu alanların yer seçimi, bulunduğu çevreye vereceği hizmet açısından çevre ile ilişkileri dolayısıyla konumlarının uygunluğu da önem arz etmektedir. Eğitim alanlarının yer seçimi yapılırken de erişilebilirlik, hizmet edeceği çevrede yaşayan nüfus, ulaşım olanakları, arazinin yapısal özellikleri gibi birçok husus göz önünde bulundurularak en rasyonel tercihlerde bulunulması şehircilik ilkeleri ve planlama esasları gereğidir.
Davaya konu taşınmazın eğitim tesis alanı olan fonksiyonu yapılan nazım imar planı değişikliğiyle konut alanı olarak değiştirilmiş, aynı alanda bulunan ve konut alanı kullanımında olan ... ada, ... parsel ise eğitim tesis alanı olarak belirlenmiş olup; uyuşmazlığın, plan değişikliğinin yapıldığı alanda ilk defa getirilen "eğitim tesis alanı" veya "konut alanı" fonksiyonundan değil, bu fonksiyonlara sahip iki parseldeki kullanım kararlarının yerlerinin değiştirilmesinden kaynaklandığı anlaşılmakta olup söz konusu değişikliğin fonksiyonların yer seçimi bakımından planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olup olmadığı hususunun irdelenmesi gerekmektedir.
Dosyada yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesinden; Sarıçam İlçe Müdürlüğünce ... ada, ... parselin eğitim tesis alanı olarak belirlenmesi talebi üzerine davaya konu nazım imar planı değişikliği kararı alındığı, plan değişikliğine konu her iki parselin de mülkiyetinin hazineye ait olduğu, özel mülkiyetin söz konusu olmadığı, ... ada ... parselin 4577,00 m², ... ada ... parselin ise 6427,00 m² olduğu, Mahkemece ara kararı ile taşınmaz bilgilerinin sorulması üzerine cevaben gönderilen belgelerin özel mülkiyete konu ... ada ... parsele ait olduğu ve sehven gönderildiği anlaşılmaktadır.
Olayda, öncelikle önemle üzerinde durulması gereken husus; plan değişikliğinin ilgili kurum olan ilçe milli eğitim müdürlüğünün talebiyle yapılmış olmasıdır.
Bunun yanı sıra, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 11. maddesinde; imar planlarının yapımı ve değişikliklerinde planlanan alanın veya bölgenin şartları ile gelecekteki gereksinimleri göz önünde tutularak kentsel, sosyal ve teknik altyapı alanlarında Yönetmeliğin EK-2 Tablosunda belirtilen asgari standartlara ve alan büyüklüklerine uyulacağının kurala bağlandığı, söz konusu tabloda ilkokul alanı için asgari büyüklüğün 5000,00 m², ortaokul alanı için ise 6000,00 m² olarak belirlendiği, dava konusu plan değişikliğine konu her iki parselin yüzölçümü dikkate alındığında ... ada ... parselin eğitim tesis alanı olarak belirlenmesinin planlama ilke ve esasları ile kamu yararına daha uygun olduğu açıktır.
Bu durumda, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu sonucuna ulaşıldığından davanın reddine yönelik temyize konu kararda sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına ilişkin istinaf başvurusunun gerekçe eklenerek reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 24/03/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.