T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/5529
Karar No : 2025/1295
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Gıda Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın 1/5000 ölçekli nazım imar planında belediye hizmet alanı fonksiyonunun kaldırılması talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığının...tarihli, E... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile taşınmazın bulunduğu alanda yaptırılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, uyuşmazlık konusu taşınmazın arazi kullanım kararları yönünden üst ölçekli plan ile uyumlu olduğu, imar planlarında belirsizliğin giderilmesinin 1/1000 ölçekli uygulama imar planının konusu olduğu, daha önceki imar planlarında belediye hizmet alanı fonksiyonuna sahip taşınmazların dava konusu nazım imar planında sosyal-teknik donatı alanı olarak öngörüldüğü, uyuşmazlık konusu taşınmazın belediye hizmet alanı fonksiyonunun korunduğu, taşınmazın bulunduğu alan içerisinde ayrılan sosyal-teknik donatı alanlarının oldukça kısıtlı olduğu, yakın çevresindeki tüm taşınmazların yapılaşması durumunda taşınmazın rezerv alan olarak korunmasında şehircilik ilkelerine ve kamu yararına aykırı bir durum bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu taşınmazın...tarih ve ... sayılı büyükşehir belediye meclisi kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında belediye hizmet alanı olarak belirlenen kullanım kararının değiştirilmesi ve arsa vasfına dönüştürülmesine ilişkin talebin reddine dair dava konusu işlemin plan kademelenmesine, şehircilik ilkelerine, mevzuata ve kamu yararına uygun olduğu gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ...İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Uyuşmazlık konusu taşınmazın belediye hizmet alanı olarak belirlenmesinde kamu yararı ve zorunluluk bulunmadığı, söz konusu kullanım kararının taşınmazda değer kaybına yol açtığı ve mülkiyet hakkının ihlal edildiği, uzun yıllardır taşınmaz üzerinde kullanım kararına uygun bir yapılaşmanın yapılmadığı faaliyette bulunulmadığı belirtilerek temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacı şirkete ait ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada,...parsel sayılı taşınmaz; ... Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan Akdeniz-Toroslar-Yenişehir-Mezitli 1/5000 ölçekli Revizyon Nazım İmar Planında kısmen belediye hizmet alanı, kısmen ticaret+turizm+konut alanı olarak belirlenmiş olup davacı tarafından askı süresi içerisinde yapılan itirazın, taşınmazın geçmişte KOP parseli olarak hisselendirildiği gerekçesiyle reddine karar verilmiş; söz konusu nazım imar planı ... tarihli, ... sayılı büyükşehir belediye meclisi kararıyla onaylanarak kesinleşmiştir.
Davacı tarafından; 31/01/2019 tarihinde taşınmaza yönelik belirlenen belediye hizmet alanı fonksiyonunun kaldırılması talebiyle yapılan başvurunun ... Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarihli, E.... sayılı işlemi ile reddi üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihi itibarıyla yürürlükte olan halinde; "nazım imar planı" varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak, hali hazır haritalar üzerine yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme, yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasında esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak tanımlanmıştır.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 5.maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, belediye hizmet alanı; belediyelerin görev ve sorumlulukları kapsamındaki hizmetlerinin götürülebilmesi için gerekli itfaiye, acil yardım ve kurtarma, ulaşıma yönelik transfer istasyonu, araç ve makine parkı, bakım ve ikmal istasyonu, garaj ve triyaj alanları, belediye depoları, asfalt tesisi, atık işleme tesisi, zabıta birimleri, mezbaha, ekmek üretim tesisi, pazar yeri, idari, sosyal ve kültürel merkez gibi mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçları karşılamak üzere kurulan tesisler ile sermayesinin yarıdan fazlası belediyeye ait olan şirketlerin sahip olduğu tesislerin yapılabileceği alan, olarak tanımlanmış ve alan kullanım esasları belirlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, mekansal alanlar için öngörülen her kullanım kararının, 1/5000 ölçekli nazım imar planlarında detaylı olarak düzenlenmesi zorunluluğunun bulunmadığı, dolayısıyla dava konusu taşınmaza getirilen belediye hizmet alanı kullanım kararının 1/5000 ölçekli plan kademesinde netleştirilmesinin bir zorunluluk arz etmediği değerlendirilmekle birlikte, planlama alanında belediye hizmet alanı kullanımına ihtiyaç bulunup bulunmadığı, söz konusu kullanımın getirilmesinin hangi zorunluluktan kaynaklandığı, yer, konum, büyüklük olarak şehircilik ilkeleri ve planlama esasları bakımında uygun olup olmadığının açıkça ortaya konulması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden; Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında taşınmazın bir kısmının belediye hizmet alanı olarak belirlendiği, söz konusu fonksiyonun kaldırılmasına yönelik taşınmazın eski malikleri tarafından açılan davada imar planının askı süresinin mevzuata uygun olmaması nedeniyle iptaline karar verildiği, sonrasında Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planında kullanım kararı tercihli kullanım alanı olarak belirlenen taşınmazın Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ...... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanarak kesinleşen revizyon nazım imar planında kısmen belediye hizmet alanı, kısmen ticaret+turizm+konut alanı olarak belirlendiği, davacının belediye hizmet alanı fonksiyonunun kaldırılması talebiyle 31/01/2019 tarihinde yaptığı başvurunun dava konusu 27/02/2019 tarihli işlemle reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta; davacının plan değişikliği talebiyle yaptığı başvurunun reddi üzerine tesis edilen işlemin, nazım imar planının onayına ilişkin büyükşehir belediye meclisi kararının ve davalı idarece dosyaya sunulan savunma dilekçelerinin bir bütün halinde değerlendirilmesi sonucunda, her ne kadar belediye hizmet alanı fonksiyonunun ölçeği itibarıyla 1/5000 ölçekli nazım imar planında ayrıntılı olarak işlevlendirilmesi beklenilmese de kullanım kararının niteliği bakımından ancak yukarıda açıklanan Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 5. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde belirtilen belediyece yürütülecek bir hizmete özgülendirilebileceği açıktır. Dolayısıyla, idarece bu kapsamda bir işlevi üstlenmesine yönelik ihtiyacın zorunlu olarak dava konusu taşınmazın bulunduğu alanda (konum ve büyüklük bakımından) karşılanması gerekliliğinin doğduğu hususunun bütün doneleri ile ortaya konulması gerekmektedir.
Dosyadaki belgelerden, yukarıda belirtildiği gibi belediyece yürütülecek bir hizmete yönelik alansal ihtiyacın varlığının ve dava konusu taşınmazın bu fonksiyona en uygun niteliklere sahip olduğunun idarece ortaya konulamadığı, dolayısıyla plan değişikliğini zorunlu kılan teknik ve bilimsel gerekçelerin bulunmadığı dikkate alındığında, mülkiyet hakkına orantısız bir müdahalenin de söz konusu olduğu, bu nedenle belediye hizmet alanı kullanımı getirilmesine yönelik 1/5000 ölçekli nazım imar planı revizyonunun planlama esasları ve şehircilik ilkelerine uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla; davacının plan değişikliği talebinin reddine yönelik dava konusu işlemin iptaline karar verilmesi gerekirken davanın reddi yolunda verilen temyize konu kararda hukuki isabet görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 10/03/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.
(X) - KARŞI OY :
Dava; ... ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın belediye hizmet alanı fonksiyonunun kaldırılması talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin Mersin Büyükşehir Belediye Başkanlığının ... tarihli, E... sayılı işleminin iptali istemiyle açılmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinin işlem tarihi itibarıyla yürürlükte olan halinde; "nazım imar planı" varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak, hali hazır haritalar üzerine yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme, yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasında esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak tanımlanmıştır.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 5.maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde, belediye hizmet alanı; belediyelerin görev ve sorumlulukları kapsamındaki hizmetlerinin götürülebilmesi için gerekli itfaiye, acil yardım ve kurtarma, ulaşıma yönelik transfer istasyonu, araç ve makine parkı, bakım ve ikmal istasyonu, garaj ve triyaj alanları, belediye depoları, asfalt tesisi, atık işleme tesisi, zabıta birimleri, mezbaha, ekmek üretim tesisi, pazar yeri, idari, sosyal ve kültürel merkez gibi mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçları karşılamak üzere kurulan tesisler ile sermayesinin yarıdan fazlası belediyeye ait olan şirketlerin sahip olduğu tesislerin yapılabileceği alan, olarak tanımlanmış ve alan kullanım esasları belirlenmiştir.
İdare Mahkemesince yerinde yaptırılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda; uyuşmazlık konusu taşınmazın arazi kullanım kararları yönünden üst ölçekli plan olan Mersin Adana Planlama Bölgesi 1/100.000 ölçekli Çevre Düzeni Planı ile uyumlu olduğu, imar planlarında belirsizliğin giderilmesinin 1/1000 ölçekli uygulama imar planının konusu olduğu, daha önceki imar planlarında belediye hizmet alanı fonksiyonuna sahip taşınmazların dava konusu nazım imar planında sosyal - teknik donatı alanı olarak öngörüldüğü, uyuşmazlık konusu taşınmazın belediye hizmet alanı fonksiyonunun korunduğu, D400 Karayolu ve Tabiat Parkı arasında kalan alanda çok yoğun bir yapılaşmanın (335 kişi/ha) öngörüldüğü, ancak alan içerisinde ayrılan sosyal - teknik donatı alanlarının oldukça kısıtlı olduğu, bu durumda kamu ortaklık payından gelen bir alanın da davacının talebi üzerine yapılaşmaya açılmasının şehircilik ilkelerine ve kamu yararına uygun olmadığı, söz konusu alanın ileride büyükşehir ve ilçe belediyesi tarafından hizmet binaları olduğu kadar, sosyal - kültürel tesis, teknik alt yapı veya açık alan olarak hizmet sağlayabilecek alanlara dönüştürülmesinin olası olduğu, yakın çevresindeki tüm taşınmazların yapılaşması durumunda taşınmazın sosyal - teknik donatı alanı için rezerv alan olarak korunmasında şehircilik ilkelerine ve kamu yararına aykırı bir durum bulunmadığı yönünde görüş ve tespitlere yer verilmiştir.
Yukarıda yer alan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden, mekansal alanlar için öngörülen her kullanım kararının, 1/5000 ölçekli nazım imar planlarında detaylı olarak düzenlenmesi zorunluluğunun bulunmadığı, ancak gerek uygulama işlemlerine dayanak teşkil etmesi, gerekse ölçeği itibari ile elverişliliği nedeni ile mekansal alan kullanımının somutlaştırılması ve detaylandırılması görevinin 1/1000 ölçekli uygulama imar planlarına bırakıldığı anlaşılmakla uyuşmazlık konusu taşınmaza verilen belediye hizmet alanı kullanım kararının belirsizliğinin uygulama imar planı ile giderileceği açıktır.
Bunun yanında; dosyada yer alan bilgi ve belgeler ile bilirkişi raporunda yer verilen tespitlerin birlikte değerlendirilmesinden; belediye hizmet alanı olarak planlanmasının, taşınmazın bulunduğu alanda planlanan nüfus yoğunluğu dikkate alındığında artması beklenen yerel nitelikteki kamusal hizmetlerin yerine getirilmesini sağlayıcı nitelikte olduğu, taşınmazın Mersin Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında da bir kısmının belediye hizmet alanı olarak belirlendiği de dikkate alındığında alanda taşınmaza getirilen belediye hizmet alanı fonksiyonunun şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olduğu, anılan fonksiyınun kaldırılarak yapılaşmaya açılmasına yönelik davacının talebinin reddine ilişkin işlemde de hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle; davanın reddi yolunda verilen temyize konu kararın onanması gerektiği görüşüyle daire kararına katılmıyoruz.