T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/5837
Karar No : 2024/6632
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Odası (... Şubesi)
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı/ANKARA
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri ...
DAVALI YANINDA MÜDAHİL : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av....
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı kararı ile I No.lu Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin 109. maddesi uyarınca onaylanan Ankara ili, Etimesgut ve Çankaya ilçeleri, Atatürk Orman Çiftliği 1. Derece Doğal ve Tarihi Sit Alanı içerisinde düzenlenen yol güzergahlarına (kavşak ve U dönüşü düzenlemesine) ilişkin 1/10.000 ölçekli ve 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişiklikleri ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı değişikliğinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu değişiklik ile dört alanda yer alan kavşak ve U dönüşü düzenlemelerinin yapıldığı, bu kapsamda,
-Eskişehir yolu üzerindeki U dönüşünün kaldırıldığı,
-Milli Botanik Bahçesi içerisinde yer alan U dönüşü kulpunun daraltıldığı,
-Sabancı Bulvarı ile Milli Botanik Bahçesi arasındaki yolun Eskişehir yolu ile kesiştiği kavşak kulplarının genişletildiği,
-Ankara Bulvarından gelip Eskişehir yoluna devam eden yolun Sabancı Bulvarı ile kesiştiği kavşak kulplarının genişletildiği,
Eskişehir yolu üzerindeki U dönüşünün kaldırılması yönünden; yolların tam kapasite ile kullanılabilmesinde en önemli faktörün kavşakların durumu olduğu, kavşaklar arası mesafe az ve kavşak kapasiteleri yetersiz ise, yol kullanımındaki kapasitenin düşeceği, Eskişehir yolu üzerindeki U dönüşünün gerek Etimesgut yonca kavşağına gerekse Milli Botanik Bahçesi U dönüşüne yakınlığı gözetildiğinde kaldırılmasının uygun olduğu,
Milli Botanik Bahçesi içerisinde yer alan U dönüşü kulpunun daraltılması yönünden; şehrin kuzeyinde gelerek Eskişehir yoluna bağlanması ile öngörülen U dönüşün gerek Milli Botanik Bahçesi çevresinin yoğunluğu gerekse yol genişliği dikkate alındığında daraltılmasını uygun olduğu,
Sabancı Bulvarı ile Milli Botanik Bahçesi arasındaki yolun Eskişehir yolu ile kesiştiği kavşak kulplarının genişletilmesi yönünden; Mahkemelerinin ... tarihli, E:... K:... sayılı kararı ile anılan yolun 25 metreden 50 metreye çıkarılmasına ilişkin plan değişikliği iptaline karar verilmiş ise de; her geçen gün şehrin trafik yükünün arttığı, bireysel taşımaya yönelimin daha fazla olduğu ve Sabancı Bulvarı üzerinde yer alan U dönüşü gözetildiğinde, trafik yükünün azaltılması amacıyla yapılan değişikliğin uygun olduğu,
Ankara Bulvarından gelip Eskişehir yoluna devam eden yolun Sabancı Bulvarı ile kesiştiği kavşak kulplarının genişletilmesi yönünden; Mahkemenin E:... sayılı ile Ankara Bulvarı ve Sabancı Bulvarı arasında kuzey-güney yönünde iki karayolu bağlantısı düzenlenmesine ilişkin plan değişikliği iptal edildiğinden, söz konusu aks üzerinde yoğunluk oluşacağından söz edilemeyeceği için söz konusu kulpun genişletilmesinin uygun olmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin; Ankara Bulvarından gelip Eskişehir yoluna devam eden yolun Sabancı Bulvarı ile kesiştiği kavşak kulplarının genişletilmesine ilişkin kısmı yönünden iptaline, Sabancı Bulvarı ile Milli Botanik Bahçesi arasındaki yolun Eskişehir yolu ile kesiştiği kavşak kulplarının genişletilmesi, Eskişehir yolu üzerindeki U dönüşünün kaldırılması ve Milli Botanik Bahçesi içerisinde yer alan U dönüşü kulpunun daraltılmasına ilişkin kısımlar yönünden davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinafa konu mahkeme kararının, davanın reddine ilişkin kısımları usul ve hukuka uygun bulunduğundan bu kısma yönelik davacının istinaf talebinin reddi gerektiği; dava konusu işlemin iptaline yönelik kısma ilişkin davalı idarenin ve davalı yanında müdahilin istinaf talebine (Ankara Bulvarından gelip Eskişehir yoluna devam eden yolun Sabancı Bulvarı ile kesiştiği kavşak kulplarının genişletildiği kısım) gelince; İdare Mahkemesince, ana planlamaya ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin, Ankara Bulvarı ve Sabancı Bulvarı arasında kuzey-güney yönünde iki karayolu bağlantısı düzenlenmesine ilişkin plan değişikliğinin ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında iptaline karar verilmesi nedeniyle bahse konu güzergahtaki kavşak kulplarının genişletilmesine dair dava konusu planlama işleminde de hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle iptal yönünde hüküm kurulmuş ise de, anılan mahkeme kararının Dairelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile kaldırılarak bu kısım yönünden davanın reddine karar verildiği görüldüğünden, Mahkemenin bahse konu gerekçesi yerinde görülmediği; Ankara Bulvarından gelip Eskişehir yoluna devam eden yolun Sabancı Bulvarı ile kesiştiği kavşak kulplarının genişletilmesine ilişkin değişikliğin esası incelendiğinde; uyuşmazlık konusu aynı planlama işleminin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı dava dosyasında TMMOB Mimarlar Odası tarafından açılan davada, alınan bilirkişi raporunda, Ankara Bulvarı ve Sabancı Bulvarı üzerinden 2 ve 4 numaralı kavşaklar ile Eskişehir Yoluna kuzey-güney istikamette bağlantı öngörülen Anadolu Bulvarına paralel iki ana ulaşım aksı tasarlandığı, söz konusu ana ulaşım bağlantılarının işlevsel olmadığı ve Bilkent Şehir Hastanesi ile bölgedeki üniversite, iş alanları ve konut bölgeleri ile Konya ve İstanbul Yollarına bağlantıyı güçlendirmek üzere kavşak sisteminin çözümü ve işlerliği için kavşak genişliğini artırmakta kamusal yarar görüldüğü, bunun yanında 3 numaralı Hacettepe kavşak noktasında kuzeyden gelerek Ankara kent merkezine yönelecek araçların Eskişehir yoluna bağlantıları için düzenlenmesi öngörülen U dönüşüne de işlevsel trafik akışını sağlamak üzere ihtiyaç olduğundan aynı şekilde kamusal yararlı bir düzenleme olduğu, belirtilen bu görüşler doğrultusunda Etimesgut kavşağının yakınlığı dikkate alınarak 1 numaralı U dönüşün iptal edildiği, Ankara Bulvarından gelerek Hacettepe kavşağından Ankara kent merkezine yönelecek araçlara ilişkin 3 numaralı U dönüşünde ve 2 numaralı kavşakta genişleme yapılması ile 4 numaralı kavşağın düzenlenmesinde mevcut ve planlanan yolların kapasitelerinin işlevsel hale getirilmesi amaçlı yapıldığı anlaşıldığından, dava konusu işlemin kamu yararı, şehircilik ilkeleri ve planlama teknikleri bakımından üst ölçekli planlara uygun olduğu şeklindeki görüş belirtildiği, söz konusu bilirkişi raporunda 4 numara ile adlandırılan kavşağın esası incelenen düzenlemeye yönelik olduğu, Ankara Bulvarından gelip Eskişehir yoluna devam eden yolun Sabancı Bulvarı ile kesiştiği kavşak kulplarının genişletilmesine ilişkin kısmı (4 nolu kavşak) da kapsayan idari işlemin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinde açılan davanın reddine dair kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun Dairelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddedildiği, aleyhine açılan iptal davasında, şehircilik ilkelerine ve planlama esaslarına uygun olduğu kanaatine varılarak Dairelerince davanın reddine hükmedilen Ankara Bulvarı ile Sabancı Bulvarı arasında öngörülen yolun Sabancı Bulvarı ile kesiştiği noktada mevcut kavşak kurgusunda yapılan düzenlemenin yukarıda anılan bilirkişi raporunda da değinildiği üzere mevcut ve planlanan yolların kapasitelerinin işlevsel hale getirilmesi amaçlı olduğu görüldüğünden, dava konusu planlama işleminin, Ankara Bulvarından gelip Eskişehir yoluna devam eden yolun Sabancı Bulvarı ile kesiştiği kavşak kulplarının genişletilmesine ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin ve davalı yanında müdahilin istinaf başvurularının kabulü ile ... İdare Mahkemesince verilen ... tarihli, E:..., K:... sayılı kararın dava konusu işlemin kısmen iptaline ilişkin kısmının kaldırılmasına, 2577 sayılı Yasanın 45/4 maddesi uyarınca esastan incelenen davanın bu kısım yönünden reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından, temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
Davalı yanında müdahil Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/10.000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişikliği ile 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planın, planlama ilkeleri, şehircilik esasları ve kamu yararına uygunluğunun tespiti bakımından özellikle trafik ve ulaşım konusunda uzman bilirkişilerin teknik ve bilimsel görüşüne ihtiyaç bulunduğu açık olup idare mahkemesince şehir plancıları ve harita mühendisinin katılımıyla yerinde keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmasında isabet görülmemiştir.
Bu durumda yukarıda belirtilen eksiklikler giderilerek trafik ve ulaşım konusunda uzman bir bilirkişi heyetinin katılımıyla yerinde yaptırılacak keşif sonucunda düzenlenecek rapor doğrultusunda uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/10.000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişikliği ile 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planında, Ankara Bulvarı-Sabancı Bulvarı- Eskişehir Yolu-Hacettepe Kavşağı Bağlantı Yolu ve genişletilmesi (Milli Botanik Bahçesi), Sabancı Bulvarı dönüşler ve genişletilmesi ile Eryaman-Batıkent arasındaki ulaşımı sağlamak için Yenimahalle İlçesi, Göksu Kavşağı-Kardelen Mahallesi bağlantı yolu ve Etimesgut ilçesinin trafik yoğunluğunu azaltacak nitelikte Etiler Caddesi-Ayaş Yolu-İstanbul Yolu (Hipodrom) bağlantı yolu (kısmen AOÇ alanlarında kalan kısımlar) ile İstasyon Caddesi girişi yol genişletilmesi ve işlevsel ulaşım bağlantıları sağlanarak ana arterler üzerindeki trafik yükünün azaltılmasının amaçlandığı, dava konusu imar planları ile Sabancı Bulvarı ile Ankara Bulvarı arası yeni yol bağlantıları ile U dönüşü düzenlemelerinin yapıldığı ve Ankara Bulvarından kuzeye doğru "Mevcut Sanayi ve Depolama Tesisleri Alanına" giden 24 metrelik yolun önerildiği, Ayaş Yolu-İstanbul Yolu bağlantı yolunun, Etiler caddesi-İstasyon caddesi kavşak bağlantılarına ilişkin düzenlemelerin ve Eskişehir Yolu üzerinde Milli Botanik Bahçesi kavşağında düzenlemeler ve U dönüşü düzenlenmesinin önerildiği, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının dava konusu ... tarih ve ... sayılı işlemiyle de önceki planlama işlemine konu yol ve kavşaklara ilişkin dört alanda kavşak ve U dönüşü düzenlemeleri yapılmasının uygun görüldüğü, bu kapsamda, Eskişehir yolu üzerindeki U dönüşünün kaldırıldığı, Milli Botanik Bahçesi içerisinde yer alan U dönüşü kulpunun daraltıldığı, Sabancı Bulvarı ile Milli Botanik Bahçesi arasındaki yolun Eskişehir yolu ile kesiştiği kavşak kulplarının genişletildiği, Ankara Bulvarından gelip Eskişehir yoluna devam eden yolun Sabancı Bulvarı ile kesiştiği kavşak kulplarının genişletildiği bunun üzerine anılan işlemin iptali istemiyle görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT: 3194 sayılı İmar Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/10.000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı değişikliğinin, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planın, " Sabancı Bulvarı ve Eskişehir Yolu arası bağlantının 50 metreye çıkarılmasına ve Ankara Bulvarı ile Sabancı Bulvarı arası bağlantı yolu yapılmasına, Etimesgut Etiler Caddesi-Ayaş Yolu-İstanbul yolu (Hipodrom) bağlantı yolu (Kısmen AOÇ alanlarında kalan kısımlar) ile istasyon caddesi girişi yol genişletme çalışmalarına, Ankara Bulvarı ve Sabancı Bulvarı arasında kuzey-güney yönünde iki karayolu bağlantısı düzenlenmesine ilişkin değişikliklerin imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine ve kamu yararına uygun olmadığı gerekçesiyle planlama işleminin bu kısımlar yönünden iptaline, Sabancı Bulvarı ile Eskişehir Yolu arası bağlantı yolunun 25 metre genişliğinde olmasının, Sabancı Bulvarı dönüşlerinin düzenlenmesi ve genişletilmesi çalışmalarının, Yenimahalle Göksu Kavşağı-Kardelen Mahallesi bağlantı yolu yapımı yönünden ise davanın reddine karar verilmiş", ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile de bu karara karşı davacı tarafından yapılan istinaf başvurusunun reddine, davalı idarenin ve davalı yanında müdahilin istinaf başvurusunun kabulü ile İdare Mahkemesi kararının dava konusu işlemin iptaline ilişkin kısmının kaldırılmasına, 2577 sayılı Yasanın 45/4 maddesi uyarınca esastan incelenen davanın bu kısımlarının reddine karar verilmiştir. Sözü edilen bu karara karşı yapılan temyiz başvurusu sonucunda Dairemizin 18/11/2024 tarih ve E:2021/5995, K:2024/6647 sayılı kararları ile ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Bu itibarla, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince yukarıda anılan Dairemiz kararında yer alan gerekçeler doğrultusunda önümüzdeki uyuşmazlık hakkında yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen iptal kısmen reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 18/11/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.