T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2021/603
Karar No : 2024/6728
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : …
VEKİLİ : Av. …
DAVACI YANINDA MÜDAHİL : …
VEKİLİ : Av. …
KARŞI TARAF (DAVALI) : … Belediye Başkanlığı-…
VEKİLİ : Av. …
İSTEMİN KONUSU : … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Niğde ili, Bor ilçesi, … Mahallesi, … ada, … ve … parsel, İftiyan Mahallesi, … ada, … parsel ve … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazlara ilişkin 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğine ilişkin Bor Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: … İdare Mahkemesince verilen … tarih ve E:…, K:… sayılı kararda; dava konusu plan değişikliğine ilişkin kararda Bor ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel ve … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazları kapsayacak nitelikte herhangi bir karar alınmadığı dolayısıyla anılan parseller yönünden ortada idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülebilir bir işlem bulunmadığı, … Mahallesi, … ada, … parsel ve … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz bakımından ise; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen raporun ve dosyanın birlikte değerlendirilmesinden, dava konusu plan değişikliğinin noktasal ölçekte hazırlanmış bir plan değişikliği olmadığı, 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planında tarımsal amaçlı hobi alanı olarak planlanan ve alanda yürürlükte olan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı kapsamı dışında kalan taşınmazların, tarımsal amaçlı hobi alanı olarak planlanmasının öngörüldüğü, ölçekler arası tutarlılığın var olduğu, planlama sahası dışında kalan ve ağırlıklı olarak tarımsal faaliyetlerde kullanılan alanlarda yapılaşmanın kontrol altına alınarak mevzuata uygun bir şekilde gelişmesinin sağlandığı ve bu alanlar üzerindeki yapılaşma baskısının azaltıldığı, atıl durumda kalan tarım alanlarının etkin bir şekilde kullanılmasının sağladığı, bu durumda dava konusu imar planı değişikliğinin şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olduğu sonucuna varılmış dava konusu … Mahallesi, … ada … parsel ve İftiyan Mahallesi, … ada, … parsel bakımından davanın incelenmeksizin reddine, … Mahallesi, … ada, … parsel ve … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmaz bakımından ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının davanın reddine ilişkin kısmının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ …'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Niğde ili, Bor ilçesi, … Mahallesi, … ada, … parsel ve … Mahallesi, … ada, … parsel sayılı taşınmazlar Bor Belediye Meclisinin … tarih ve … sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında E=0,10, hmax= 6,50 yapılaşma koşullarında tarımsal amaçlı hobi alanı olarak planlanmıştır.
Davacı tarafından, 13.06.2017 tarihli dilekçe ile Bor Belediye Başkanlığı'ndan uyuşmazlık konusu 4 adet taşınmaz ile ilgili imar durumunu gösterir ve taşınmazda yapılan işlemlere ilişkin belgeler istenilmiş, bunun üzerine Bor Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü'nün 20.06.2017 tarihli yazısı ile taşınmazların … tarihli, … tarihli belediye meclis kararı ile onaylanan imar planı değişikliklerinde hobi alanı olarak belirlendiği belirtilerek taşınmazlara ilişkin 3 adet imar planı paftası davacıya 22.06.2017 tarihinde tebliğ edilmiş, davacı tarafından 04.07.2017 tarihinde tekrar bilgi edinme kapsamında davalı idareye başvurulmuş, plan değişikliğine ilişkin komisyon raporlarının bulunup bulunmadığı, Kamulaştırma Kanunu uyarınca işlem tesis edilip edilmediğinin sorulmuş, yine aynı tarihli dilekçe ile 2007 tarihli imar planı değişikliğine itiraz edilmiş ve 04.07.2017 tarihli başvurularına cevap verilmemesi üzerine 22.09.2017 tarihinde görülmekte olan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun işlem tarihinden yürürlükte olan "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde dava açma süresinin özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve İdare Mahkemelerinde altmış gün olduğu; ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacağı; yine aynı Kanunun "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan şeklinde, ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılmasının üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı hususu kurala bağlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinin işlem tarihinde yürürlükte olan şeklinde, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar.” hükmüne yer verilmiştir.
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasının ll) numaralı bendinde imar durum belgesi, bir parselin kanun, uygulama imar planı, plan notlarını ve bu Yönetmelikte yer alan kullanım kararlarını ve yapılaşma şartlarını içeren, yapının inşa edileceği imar parselini sınır ve boyutlarıyla gösteren belge olarak tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yukarıda metnine yer verilen maddelerin birlikte değerlendirilmesinden; imar planlarına karşı 2577 sayılı Kanunun 11. maddesi kapsamında başvuru için, özel bir Kanun olan 3194 sayılı Kanun'un 8/b maddesi ile özel bir itiraz süresi getirildiği anlaşılmaktadır. Bu duruma göre, imar planlarına karşı, bir aylık askı süresi içinde 2577 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında başvuruda bulunulması, bu başvuruya idari dava açma süresinin başlangıç tarihi olan son ilan tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde cevap verilmeyerek isteğin reddedilmiş sayılması halinde, bu tarihi takip eden altmış günlük dava açma süresi içinde veya son ilan tarihini izleyen günden itibaren altmış gün içinde cevap verilmek suretiyle isteğin reddedilmesi halinde bu cevap tarihini izleyen günden itibaren altmış günlük dava açma süresi içinde veya itiraz süresi içerisinde başvuruda bulunulmaması durumunda imar planı kesinleşeceğinden, kesinleşme tarihinden itibaren altmış gün içerisinde yahut düzenleyici işlem niteliğindeki imar planının, parselasyon, imar durumu, yapı ruhsatı gibi birel işlemler ile tatbik edilmesi halinde imar planına karşı, uygulama işleminin tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içerisinde uygulama işlemi ile birlikte ya da tek başına dava açılması gerektiği açıktır.
İmar durum belgesi; taşınmazın imar planı kapsamında olup olmadığını, taşınmaz için planda öngörülen arazi kullanım kararı ile yapılaşma koşullarını detaylı bir şekilde gösteren, imar planı ve/veya yönetmelik hükümlerine uygun olarak tespit edilen kat adedi, bina yüksekliği, bina derinliği, ön bahçe, arka bahçe ve yan bahçe mesafeleri, bina cephesi gibi hususların rakam ve kroki ile yer aldığı, varsa imar planı ve plan notları ile Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği ya da Plansız Alanlar İmar Yönetmeliği uyarınca düzenlenen belgedir. İdarelerce, uygulama imar planına göre imar durum belgesi düzenlenmesi üzerine imar durumunun dayanağı düzenleyici işlem mahiyetindeki planların iptali istenebilecektir.
Uyuşmazlıkta, davacı tarafından, 13.06.2017 tarihli dilekçe ile Bor Belediye Başkanlığı'ndan uyuşmazlık konusu 4 adet taşınmaz ile ilgili imar durumunu gösterir belgelerin ve taşınmazda yapılan işlemlere ilişkin belgelerin istenilmesi üzerine Bor Belediye Başkanlığı Fen İşleri Müdürlüğü'nün 20.06.2017 tarihli yazısı ile taşınmazların … tarihli, … tarihli belediye meclis kararı ile onaylanan imar planı değişikliklerinde hobi alanı olarak belirlendiği belirtilerek taşınmazlara ilişkin 3 adet imar planı paftası davacıya 22.06.2017 tarihinde tebliğ edildiği, ancak davacı tarafından 04.07.2017 tarihinde tekrar bilgi edinme kapsamında davalı idareye başvurulduğu; plan değişikliğine ilişkin komisyon raporlarının bulunup bulunmadığı, Kamulaştırma Kanunu uyarınca işlem tesis edilip edilmediğinin sorulduğu, yine aynı tarihli dilekçe ile 2007 tarihli imar planı değişikliğine itiraz edildiği en son yapılan başvuruya cevap verilmemesi üzerine 22.09.2017 tarihinde bakılan davanın açıldığı görülmektedir.
Yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında mülkiyet hakkıyla ilgili bir konuda uygulama işlemi niteliğindeki imar durumu belgesi alınması üzerine dayanak imar planlarına yönelik süresi içerisinde her zaman dava açılabileceği açıktır. Ancak uyuşmazlıkta davacı tarafından taşınmazların imar durumunun istenilmesi üzerine 22.06.2017 tarihinde ilgili belgelerin kendisine tebliğ edildiği, 2577 sayılı Kanunun 7. maddesi uyarınca 60 gün içinde, son günün adli tatil süresine denk geldiği de dikkate alınarak, en son 07/09/2017 tarihinde dava açılması gerekirken bu süre geçirildikten sonra 22.09.2017 tarihli dilekçe ile açılan davada süre aşımı bulunduğu, davacı tarafından 04.07.2017 tarihinde yapılan başvurunun ise bilgi edinme amaçlı bir başvuru olduğu ve bu başvurunun dava açma süresini canlandırmayacağı sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, bilgi edinme kapsamında yapılan başvuru üzerine açılan işbu davada süre aşımı bulunduğundan davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken davanın reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararı sonucu itibarıyla isabetsiz bulunmamıştır.
Öte yandan belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, ilgililerin idari davaya konu olabilecek bir işlemin tesis edilmesi istemiyle 2577 sayılı Kanunun 10. maddesi kapsamında her zaman idareye başvuruda bulunabileceği açık olup, plan değişikliği talebiyle yeniden yapılacak başvuru sonrası idarece tesis edilecek işlem üzerine aynı Kanunun 7. ve 10. maddesinde öngörülen süreler içerisinde planın iptali talebiyle dava açılması mümkün olduğu, ayrıca yıkım kararı, yapı ruhsatı, parselasyon, ifraz, tevhid gibi uygulama işlemlerinin tesis edilmesi üzerine, anılan işlem ile birlikte dayanağı planların iptali talebiyle de dava açılması her zaman mümkün olup, bu aşamada dava açma süresinin uygulama işleminin süresine tabi olacağı açıktır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle kısmen incelenmeksizin reddi, kısmen reddine ilişkin Mahkeme kararının davanın reddine yönelik kısmına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu … Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin … tarih ve E:…, K:… sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçe ile ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 19/11/2024 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.