T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/1175
Karar No : 2025/3767
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Davacının mülkiyetinde bulunan İstanbul İli, Esenler İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel (eski ... parsel) sayılı taşınmazın ilk öğretim tesis alanından çıkarılması istemiyle yapılan plan değişikliği başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:...sayılı kararda; mahallinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyada bulunan bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesi sonucunda, dava konusu taşınmaz ve komşuluğundaki parsellerin fiili yapılaşma ve kullanımları ile dava konusu plandaki ilk öğretim tesis alanı kararı arasında uyumsuzluk olduğu, ilgili İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün kamulaştırmaya gerek olmadığı yönünde görüşü bulunduğu, kamulaştırılma maliyetleri, parsellerdeki mevcut apartmanların yıkılmasıyla kullanıcı ve maliklerin yaşam ve iş etkinliklerine yapılacak müdahaleler, taşınmaz ile okul arasındaki sokağın kaldırılmasının bölgenin yaya ve taşıt ulaşımı üzerinde olumsuz etkiler doğuracağı, bu nedenle alana getirilen ilk öğretim alanı fonksiyonun, şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uygun olmadığı, söz konusu taşınmazın, plan tadilatı yapılarak ilk öğretim tesis alanından çıkarılması istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Taşınmazın imar planında ilk öğretim tesis alanında kalması nedeniyle sorumluluğun il milli eğitim müdürlüğüne ait olduğu, aynı alanda üst ölçekli planla uyumlu olmayan başka taşınmazların da bulunduğu ve süreç içerisinde meri imar planının bütüncül olarak yeniden ele alındığı, konunun yeniden değerlendirme yapılmak üzere belediye meclisine iletildiği ileri sürülerek temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacının maliki olduğu İstanbul İli, Esenler İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı 138,45 m2 büyüklüğündeki taşınmazın İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile tadilen kabul edilen Atışalanı 3. Etap Nazım İmar Planında ve 25/01/1999 tarihli 1/1000 ölçekli Oruçreis-Turgutreis 3. Etap Revizyon Uygulama İmar Planında "kentsel hizmet alanı", 04/12/2002 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli Esenler TEM Otoyolu Güneyi Nazım İmar Planında ve bu plana uygun olarak hazırlanan 13/03/2013 tarihli 1/1000 ölçekli Esenler Uygulama İmar Planında "ilköğretim tesisi alanı" olarak ayrıldığı, davacı tarafından maliki olduğu taşınmaz yönünden plan tadilatı yapılarak ilköğretim tesis alanından çıkarılması istemiyle 10/06/2016 tarihinde davalı idareye yapılan başvurunun zımnen reddi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
İşlem tarihinde yürürlükte bulunan şekliyle 3194 sayılı İmar Kanununun “Tanımlar” başlıklı 5. maddesinde; nazım imar planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla bütün olan plan olarak; uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgilerini ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Dava konusu taşınmazın komşuluğunda ve aynı kullanımda olan dava dışı Kibriye Özden'in maliki olduğu İstanbul İli, Esenler İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların imar planındaki kullanım amacının değiştirilmesi amacıyla 09/09/2020 tarihinde yapılan başvurunun reddine ilişkin İstanbul Büyükşehir Belediye Meclisinin ...tarih ve ... karar sayılı kararının, uyuşmazlık konusu taşınmazların "ilköğretim tesis alanı" olarak belirlenmesine ilişkin 04/12/2002 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli Esenler TEM Otoyolu Güneyi Nazım İmar Planının ve bu plana uygun olarak hazırlanan 13/03/2013 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli Esenler Uygulama İmar Planının iptali istemiyle ...İdare Mahkemesinin E:... sayılı dosyasında kayıtlı davada hükme esas alınan bilirkişi raporunda özetle; dava konusu taşınmazların Esenler ilçesi, Atışalanı Mahallesinde yapılaşma yoğunluğunun yüksek olduğu bir alanda olduğu, 04/12/2002 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli Esenler TEM Otoyolu Güneyi Nazım İmar Planında “ilköğretim tesisleri alanı (temel eğitim)” alanında ve 13/03/2013 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli Esenler Uygulama İmar Planında “ilköğretim tesisleri alanı” lejantında kaldığı, alana ilişkin önceki planlar dikkate alındığında, dava konusu taşınmazların kentsel hizmet alanı kullanımının değiştirilerek ilköğretim tesis alanı fonksiyonu verildiği, dolayısıyla taşınmazların 1990 yılından bu yana sırasıyla kentsel hizmet alanı ve ilköğretim alanında kaldığı, bir başka deyişle sosyal ve teknik altyapı alanı olarak planlandığı, onaylanan tüm imar planlarında bu kararın devam ettirildiğinden planlamada süreklilik ilkesi açısından uygun olduğu, dava konusu taşınmazların, komşuluğunda yer alan Esenler ... İlk ve Ortaokulu alanının genişletilmesi maksadıyla iptali talep edilen imar planlarıyla ilköğretim tesis alanına alındığı, bu esnada dava konusu taşınmazlara komşu parseller ile ilköğretim tesisi arasında kalan mevcut ... Sokak'ın bir kısmının da ilköğretim tesis alanına dahil edildiği, imar planlarında donatı ve sosyal/teknik altyapı alanları belirlenirken yerleşmelerin gelecekteki ihtiyaçları da göz önüne alınarak yapılan projeksiyonlar doğrultusunda arazi kullanım kararları verildiği, dava konusu 1/5000 ve 1/1000 ölçekli planların onaylandığı tarihte yürürlükte olan “Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmelik” kurallarına göre 100.000 ve üzeri nüfusa sahip yerleşim alanlarında kişi başına 4 m2 olacak şekilde ilköğretim tesis alanı donatı standardı sağlanmak zorunda olduğu, aynı zamanda ilköğretim tesislerinin 8.000-15.000 m2 arasında alana sahip olması gerektiği, dava konusu 04/12/2002 tasdik tarihli 1/5000 ölçekli Esenler TEM Otoyolu Güneyi Nazım İmar Planı plan açıklama raporunda ilköğretim tesis alanlarına 17,40 ha alan ayrıldığı, bunun da kişi başı 0,44 m2’ye tekabül ettiği, 13/03/2013 tasdik tarihli 1/1000 ölçekli Esenler Uygulama İmar Planı plan açıklama raporunda ise ilköğretim alanlarının 13,91 ha olarak belirlendiği, donatı hesabına esas alınan nüfus projeksiyonuna (360.613) oranlandığında kişi başı 0,38 m2’ye tekabül ettiği, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında yalnızca konut alanında yaşayacak nüfus hesaplanmış olup ticaret+konut ve ticaret+hizmet+konut alanlarındaki nüfusla birlikte ilköğretim tesis alanlarına ilişkin standardın daha da aşağıya düşeceği, dava konusu planlar ile ...Sokak’ın ... Caddesi ile ... Caddesini birbirine bağlayan kısmı ilköğretim tesis alanına dahil edildiği, yapılan değişiklik ile ana arter niteliğindeki ... Caddesi’ne bağlantının ... Caddesi üzerinden sağlanarak ulaşım
kademelenmesinin daha doğru kurgulandığı, dava konusu parsellere isabet eden ilköğretim tesis alanı fonksiyonu ise donatı
standartlarının sağlanamamış olması ve mevcut ... İlköğretim Okuluna ait parselin asgari ilköğretim tesis alanı olan 8000 m2’den küçük (5.051 m2) olması, dolayısıyla genişleme ihtiyacı bulunması nedeniyle uygun görüldüğü, davacı talebi doğrultusunda dava konusu parsellerde plan değişikliği yapılmasının ancak ilgili kurumların görüşü ve ilköğretim tesis alanına ait hizmet bölgesi içerisinde eşdeğer alan göstermek kaydıyla mümkün olduğu; ancak plan bütününe yönelik değerlendirme yapıldığında plan donatı standartlarının Yönetmelikte belirlenen değerlerin oldukça altında kaldığı, dava konusu planların dava konusu parseller özelinde incelendiğinde gerek plan bütünündeki donatı standartları, gerek parsellerin dava dosyasına sunulan 1990 tarihli imar planlarından beri sosyal ve teknik altyapı alanında kalması, gerek ulaşım çözümlemeleri doğrultusunda yukarıda detaylı bir şekilde izah edildiği üzere şehircilik ilke ve esasları ile planlama tekniklerine uygun olduğu tespitlerine yer verilmiştir.
Esenler Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün ...tarih ve ... sayılı yazısında; ... sayılı parsel ile ... ada, ..., ..., ... ve ... sayılı parsellerin ...Sokak ile birbirinden ayrıldığı ve bağımsız bir okul yapılması için yeterli alana sahip olmadığı, anılan taşınmazların tapuda şahıslar adına kayıtlı olduğu, üzerinde çok katlı yapılaşmaların olduğu, mevcut okulun bulunduğu parsel ile anılan taşınmazların... Sokak ile ayrıldığı göz önünde bulundurulduğunda mülk sahiplerinin taşınmaz üzerindeki haklarını kullanmalarında bazı kısıtlamalara neden olduğundan bahse konu taşınmaz le diğer taşınmazların beraberce kamulaştırılmasına ihtiyaç olmadığının değerlendirildiği belirtilmiştir. Anılan bu görüş yazısının aksine İstanbul Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı yazısında; dava konusu taşınmazın imar planlarında okul alanı olarak ayrıldığı için ilçe milli eğitim müdürlüğünün görüşünün geçersiz olduğu, İmar Kanununun 10. maddesine göre kurumu temsilen Bakanlığın görüşünün alınmasının zorunlu olduğu belirtilmiştir.
Uyuşmazlığın incelenmesinden; dava konusu taşınmazın yapılaşma yoğunluğunun yüksek olduğu bir alanda olduğu, 1990 yılından itibaren sırasıyla kentsel hizmet alanı ve ilköğretim alanında kaldığı, bir başka deyişle sosyal ve teknik altyapı alanı olarak planlandığından planlamada süreklilik ilkesi açısından uygun olduğu, dava konusu taşınmaza isabet eden ilköğretim tesis alanı fonksiyonunun donatı standartlarını sağlamadığı ve mevcut ... İlköğretim Okuluna ait parselin asgari ilköğretim tesis alanı olan 8000 m2’den küçük (5.051 m2) olması sebebiyle genişleme ihtiyacı bulunduğu, davacının talebi doğrultusunda yapılacak bir plan değişikliğinin, planlama alanında yapı ve nüfus yoğunluğunu artıracağı ve mevcut durumda standardın altında kalan donatı miktarını daha da düşüreceği, öte yandan İdare Mahkemesi kararına esas gerekçe oluşturan anılan taşınmazın kamulaştırmaya ihtiyaç bulunmadığı yönündeki İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü görüşünün mevzuat uyarınca plan değişikliği için esas alınamayacağı, bu konudaki görüş verme yetkisinin Milli Eğitim Bakanlığı uhdesinde olduğu gözetildiğinde, dava konusu taşınmaza getirilen ilk öğretim tesis alanı kullanımının şehircilik ilke ve esasları ile planlama tekniklerine uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddine karar verilmesi gerekirken aksi yöndeki dava konusu işlemin iptali yolunda verilen Mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunun reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:...sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 26/06/2025 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.