T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/1572
Karar No : 2025/4937
TEMYİZ EDENLER: I- DAVALILAR
1-... Belediye Başkanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
II- (DAVALI YANINDA MÜDAHİL) ... Seyahat Petrol Ürünleri Gıda Tarım San. Ltd.Şti.
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Hatay ili, Defne ilçesi, ... Mahallesi, ... ve ... parsel sayılı taşınmazların maliki tarafından, komşu parseller olan Hatay ili, Defne ilçesi, ... Mahallesi, ..., ..., ... ve ... sayılı parsellere yönelik 1/1000 ölçekli uygulama imar planında akaryakıt-LPG satış istasyonu alanı kullanımı getirilmesine ilişkin Defne Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı, anılan kararı onaylayan Hatay Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ve Defne Belediyesi tarafından düzenlenen ... tarihli, ... sayılı yapı ruhsatı ile ruhsatın geri alınmasına ilişkin yapılan başvurunun reddine dair ... tarihli, ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi üzerine düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, her ne kadar yapı ruhsatının imar durumuna, dayanağı imar planı ve plan notları ile ilgili mevzuata uygun olduğu şeklinde tespitte bulunulmuş ise de; aynı raporda akaryakıt ve LPG istasyonu olarak yapılan plan değişikliğinin yer seçimi açısından mevzuata uygun olmadığının ifade edildiği, plan değişikliğinin kabulüne yönelik meclis kararları hukuka uygun bulunmadığından, hukuka aykırı şekilde yapılan plan değişikliğine dayalı olarak düzenlenen dava konusu yapı ruhsatında ve ruhsatın geri alınması yönünden yapılan başvurunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemler hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca davalı idarelerin istinaf başvurularının reddine, ihbar edilen tarafın istinaf başvurusunun incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Hatay ili, Defne ilçesi, ... Mahallesi, ... ve ... sayılı parseller "akaryakıt ve bakım İstasyonu", ... ve ... sayılı parseller "konut alanı" olarak planlı iken ... tarihli, ... sayılı Hatay Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile plan değişikliği yapıldığı, taşınmazların tamamının 1/5000 ölçekli planda "akaryakıt-LPG Satış istasyonu alanı" olarak işlenmesine karar verildiği, nazım imar planı değişikliğinden sonra, dava konusu Defne Belediye Meclisi'nin ... tarihli, ... sayılı kararı ile ..., ..., ... ve ... sayılı parsellerin 1/1000 ölçekli uygulama imar planında "akaryakıt-LPG satış istasyonu alanı" olarak işlenmesi yönünden plan değişikliği yapıldığı, 1/1000 ölçekli planda yapılan değişikliğin dava konusu ... tarihli, ... sayılı Hatay Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile onaylandığı, plan değişikliğinden sonra ... tarihli, ... sayılı dava konusu yapı ruhsatının düzenlendiği, ... ve ... sayılı parsellerin malilki davacı tarafından 31.08.2016 tarihinde yapı ruhsatının iptali için başvuru yapıldığı, yapılan başvurunun dava konusu işlemle reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanunu'nun dava konusu işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükte olan haliyle, 5. maddesinde, nazım imar planı; varsa bölge ve çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları gösteren ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen detaylı bir raporla açıklanan ve raporu ile beraber bir bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmış, 6. maddesinde, planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas olan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmış, 8. maddesinin 1. fıkrasında; planların tanımlaması yapılarak, planlar bölge planı, çevre düzeni planı, nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak kademelendirilmiş ve alt ölçekli planların üst ölçekli planlarda belirlenen planlama ana ilkelerine, stratejilerine ve kararlarına uyumlu olması zorunluluğu bulunduğu hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden;
Uyuşmazlık dava konusu taşınmaza 1/1000 ölçekli uygulama imar planında getirilen "akaryakıt-LPG Satış istasyonu alanı" kullanımı ve anılan kullanım nedeniyle taşınmazda akaryakıt istasyonu kurulması amacıyla düzenlenen yapı ruhsatının iptali isteminden kaynaklanmaktadır.
Davacı tarafından
3194 Sayılı İmar Kanununun 5 ve 6. maddesinde, nazım ve uygulama imar planı kavramları açıklanmış ve planlar arasında hiyerarşik bir sıralama olduğu vurgulanmıştır. Buna göre, alt ölçekli 1/1000 ölçekli uygulama imar planının, 1/5000 ölçekli nazım imar planına uygun olması, başka bir ifadeyle alt ölçekli uygulama imar planlarının üst ölçekli planlara aykırı olamayacağı, uygulama imar planının, üst ölçekli nazım imar planın arazi kullanım kararlarının alt ölçekli uygulama imar planlarıyla değiştirilemiyeceği kuşkusuzdur.
Dava konusu planın dayanağı, ... tarihli, ... sayılı Hatay Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planında dava konusu taşınmazların tamamının "akaryakıt-LPG Satış istasyonu alanı" lejantında kaldığı, dava konusu Defne Belediye Meclisi'nin ... tarihli, ... sayılı kararı ile ..., ..., ... ve ... sayılı parsellerin 1/1000 ölçekli uygulama imar planında "akaryakıt-LPG satış istasyonu alanı" olarak işlenmesi yönünde plan değişikliği yapıldığı, 1/1000 ölçekli planda yapılan değişikliğin ... tarihli, ... sayılı Hatay Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile onaylandığı, görülmüştür.
Bu durumda, her ne kadar bilirkişi raporunda, akaryakıt ve LPG istasyonu olarak yapılan plan değişikliğinin yer seçimi açısından mevzuata uygun olmadığı belirtilerek, planlama tekniklerine, şehircilik ilkelerine, ilgili mevzuata uygun olmadığı belirtilmişse de, davaya konu taşınmazların davacının komşuluğunda bulunan kısmının 2014 yılından itibaren akaryakıt LPG satış istasyonu olarak planlı olduğu, davacının parseline cephe kısma plan kararında herhangi bir değişiklik yapılmadığı, taşınmazla davacı taşınmazı arasındaki mesafeninTSE-11939 sayılı standartlara göre asgari tank emniyet mesafesini sağladığına ilişkin bilirkişi raporundaki tespitler de göz önünde bulundurulduğunda, davacının inşaa edilen LPG tankının taşınmazına yakın noktada bulunduğundan bahisle tehlike arz ettiği iddiasına itibar edilemediği, öte yandan 1/1000 ölçekli uygulama imar planında ve 1/5000 ölçekli nazım imar planında aynı fonksiyona ayrıldığı görüldüğünden, alt-üst ölçekli planlar arasında bir uyumsuzluk bulunmadığı, alt ölçekli planın üst ölçekli plana aykırı bir hüküm getirmediği anlaşılmakla, plan hiyerarşisine uygun bulunan dava konusu planda, uyuşmazlık konusu taşınmazlar bakımından imar mevzuatına aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, 1/5000 ölçekli nazım imar planına dava açılmadığı hususu da dikkate alındığında 1/5000 ölçekli plana uygun olan 1/1000 ölçekli imar planının iptali istemine yönelik davanın reddi gerekirken, dava konusu işlemin iptali yolundaki idare mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Yapı ruhsatı ve yapı ruhsatının geri alınması başvurusunun reddine dair işlem yönünden
Dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planı hakkında verilen kararın sonucuna göre yapı ruhsatı ve yapı ruhsatının geri alınması talebinin reddine dair işlem hakkında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının ve davalı yanında müdahilin temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 13/10/2025 tarihinde kesin olarak oy çokluğuyla karar verildi.
KARŞI OY(X): Davacı komşu parselde yer alan akaryakıt istasyonunun genişletilmesi çalışmaları üzerine davalı belediyeye yaptığı başvuruya verilen ... tarihli, ... sayılı cevabi yazıda, akaryakıt istasyonunun genişletilmesi için uygulama imar planı değişikliği yapıldığı ve plana göre yapı ruhsatı verildiği hususlarının bildirilmesi üzerine davacı tarafından 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliği, yapı ruhsatı ve başvurunun reddi işlemlerinin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
1/1000 ölçekli uygulama imar planı yönünden;Dava dosyasının incelenmesinden ise sözü edilen akaryakıt istasyonunun genişletilmesi için nazım imar planı ve uygulama imar planlarında değişiklik yapıldığı ve bu planlara göre yapı ruhsatı düzenlendiği, davacıya verilen cevapta nazım imar planı değişikliği bilgisi verilmediği için bakılan davada sadece uygulama imar planı değişikliği ile yapı ruhsatının iptalinin istenildiği görülmektedir.
Her ne kadar uygulama imar planı nazım imar planına uygun olsa da sözü edilen yerde akaryakıt istasyonun genişletilebilmesi için nazım imar planında düzenleme yapılmış olmakla birlikte akaryakıt istasyonu için diğer kanunlarda ve yönetmeliklerde yer alan hükümlere de uygun olması gerekmektedir.
Somut olayda ise Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkındaki Yönetmelikte yer alan kavşak mesafelerine ilişkin kurallara uygunluk bulunmadığı, akaryakıt istasyonunun iki ayrı kavşak açısından da mesafe koşulunu sağlamadığı, ayrıca üçüncü olarak 10 metre yaya yolunun bulunduğu kavşak açısından da kavşak mesafesini sağlamadığı, bu hususların bilirkişi heyetince de tespit edildiği anlaşılmaktadır.
Yine aynı imar adasında hem akaryakıt istasyonuna hem de konut alanına yer verildiği, akaryakıt alanı ile konut alanı arasında mekansal bir ayırım yapılmadığı akaryakıt istasyonunda olası bir kaza oluşumunda konut alanlarının zarar görmesi kaçınılmazdır. Tank doldurma ağzının ve havalandırma çıkış ağzının komşu sınırına olan mesafelerinin 1 m olması nedeniyle komşu konut taşınmazlarda can ve mal emniyetine gelecek tehlikeleri önlemek mümkün değildir.
Bu itibarla uyuşmazlık konusu ..., ..., ... ve ... sayılı parsellere akaryakıt-LPG satış istasyonu alanı kullanımı getirilmesine ilişkin 1/1000 ölçekli uygulama imar planında hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Yapı ruhsatı ve yapı ruhsatının geri alınması başvurusunun reddine dair işlem yönünden dosya incelendiğinden ise;Bakılan davada yapı ruhsatının da iptali istenilmiş olmasına rağmen mimar bilirkişinin bilirkişi heyetinde yer almaması konunun eksik incelenmesi sonucunu doğurmuştur.
Açıklanan nedenlerle 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptaline yönelik istinaf başvurusunun reddine dair idari dava dairesi kararının onanması, yapı ruhsatı ve yapı ruhsatı başvurusunun geri alınması başvurusunun reddine dair işlemin iptaline karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine ilişkin kararının yukarıda anılan gerekçe ile bozulması gerektiği oyuyla Dairemiz kararına katılmıyorum.