T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/1573
Karar No : 2025/7049
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Çorum ili, Merkez, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda Çorum Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu imar planı değişikliklerinin 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili Yönetmelik hükümlerine aykırı bir şekilde tesis edildiği, üst ölçekli plan kararlarına, imar mevzuatına ve kamu yararına uygun olmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davanın süresinde açılmadığı, dava konusu imar planı değişikliklerinin mevzuata ve kamu yararına uygun olduğu, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ... DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Davacının mülkiyetinde olan Çorum ili, Merkez, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda Çorum Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğiyle sanayi alanı kullanımında kalan parselin kullanım kararı ticaret alanı olarak değiştirilmiş, alanda 50 metre enkesitli yola bağlanan ve Derinçay'a kadar devam eden 25 metre enkesitli taşıt yolu ve bu yolun sonunda taşıt geri dönüş kurbu planlanmış; Çorum Belediye Encümeninin ... tarihli, ... sayılı kararıyla da plan değişikliği yapılan alanda parselasyon işlemi tesis edilmiştir.
Dava dışı üçüncü bir kişi tarafından açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla söz konusu imar planı değişikliklerinin ve buna dayanılarak yapılan parselasyon işleminin iptaline karar verilmiştir.
Bunun üzerine aynı alanda Çorum Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişiklikleri onaylanmıştır.
Dava konusu imar planı değişikliğiyle; davacıya ait parselin kullanım kararı sanayi alanı olarak değiştirilmiş, 50 metre enkesitli yola bağlanan 25 metre enkesitli taşıt yolu ve bu yolun sonunda taşıt geri dönüş kurbu aynı şekilde planlanmıştır.
Söz konusu imar planı değişiklikleri 11/09/2018-11/10/2018 tarihleri arasında askıya çıkarılmıştır.
Davacı tarafından, Çorum Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin iptali istemiyle 21/06/2019 tarihinde bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun "İdari davaların açılması" başlıklı 3. maddesinin 2. fıkrasının (b) bendinde, dava dilekçelerinde davanın konusu ve sebepleri ile dayandığı delillerin, (c) bendinde, davaya konu idari işlemin yazılı bildirim tarihinin gösterileceği belirtilmiş; "Kararlarda bulunacak hususlar" başlıklı 24. maddesinde," Kararlarda: a) Tarafların ve varsa vekillerinin veya temsilcilerinin ad ve soyadları yahut unvanları ve adresleri, b) Davacının ileri sürdüğü olayların ve dayandığı hukuki sebeplerin özeti istem sonucu ile davalının savunmasının özeti,... e) Kararın dayandığı hukuki sebepler ile gerekçesi ve hüküm; tazminat davalarında hükmedilen tazminatın miktarı,.. belirtilir. Kararlar, verildiği tarihten itibaren otuz gün içinde yazılır ve imzalanır." hükmüne yer verilmiştir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun "Taleple Bağlılık İlkesi" başlıklı 26. maddesinin 1. fıkrasında: "Hakim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir." hükmüne yer verilmiştir.
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
3194 sayılı İmar Kanununun, “Planların hazırlanması ve yürürlüğe konulması” başlıklı 8. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde, "İmar Planları; Nazım İmar Planı ve Uygulama İmar Planından meydana gelir. Mevcut ise bölge planı ve çevre düzeni plan kararlarına uygunluğu sağlanarak, belediye sınırları içinde kalan yerlerin nazım ve uygulama imar planları ilgili belediyelerce yapılır veya yaptırılır. Belediye meclisince onaylanarak yürürlüğe girer. Bu planlar onay tarihinden itibaren belediye başkanlığınca tespit edilen ilan yerlerinde ve ilgili idarelerin internet sayfalarında bir ay süreyle eş zamanlı olarak ilan edilir. Bir aylık ilan süresi içinde planlara itiraz edilebilir. Belediye başkanlığınca belediye meclisine gönderilen itirazlar ve planları belediye meclisi onbeş gün içinde inceleyerek kesin karara bağlar. Onaylanmış planlarda yapılacak değişiklikler de yukarıdaki usullere tabidir ." hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Usul hukukunun en temel ilkelerinden biri olan "taleple bağlılık" ilkesi uyarınca, idari yargı mercilerinde açılan davalarda; İdare Mahkemelerinin, davacının istemi ile bağlı olduğu, istemi genişletecek veya daraltacak biçimde karar verilemeyeceği açıktır.
Öte yandan, talep sonucunun belirlenmesinde, dava dilekçesinin bir bütün olarak ele alınıp değerlendirilmesi gerekmektedir. "Talep sonucunun çok açık olmaması hâlinde, onu dava dilekçesinin diğer bölümlerinde yazılanların ışığı altında bir yoruma tâbi tutarak, davacının bu dava ile neyin hüküm altına alınmasını istediği tespit edilmelidir." (KURU Baki, Hukuk Muhakemeleri Usulü, 6. Baskı, Şubat 2001, İstanbul, Cilt II, s. 1608)
Uyuşmazlıkta; dava dilekçesi incelendiğinde, davacı tarafından Çorum Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan imar planı değişikliklerinin iptalinin istenildiği, dilekçe metninde plan değişikliğine ilişkin olarak 25 metre genişliğindeki yola yönelik itiazlar ileri sürülmekle birlikte kendisine kadastral parselin buluğu yerden verilmeyerek daha değersiz (eş değer olmayan) yerden çok hisseli tahsis yapıldığı yönünde iddialarda bulunulduğu, taşınmazın fonksiyonuna ilişkin herhangi bir iddiaya yer verilmediği; taşınmazın bulunduğu alanda yaptırılan keşif sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda, 25 metre yol yönünden tespitler yer aldığı gibi taşınmazın fonksiyonuna ilişkin olarak da inceleme yapılarak buna ilişkin tespit ve görüşlere yer verildiği; İdare Mahkemesince ise; anılan bilirkişi raporundaki tespitler aynen aktarılarak, ayrıca bir değerlendirmede bulunulmaksızın dava konusu plan değişikliğinin, 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili Yönetmelik hükümlerine aykırı bir şekilde tesis edildiği, üst ölçekli plan kararlarına, imar mevzuatına ve kamu yararına uygun olmadığı gerekçesiyle iptaline hükmedildiği anlaşılmıştır.
Bu nedenle; yukarıda belirtilen tespit ve açıklamalar dikkate alınarak, dava dilekçesindeki plan değişikliklerinin yola ilişkin kısmına ve parselasyona ilişkin olduğu anlaşılan iddialar göz önünde bulundurularak, davacının talebinin açık ve net bir şekilde ortaya konulması ve buna göre öncelikle davanın süresinde açılıp açılmadığının araştırılması ve süresinde açıldığının tespiti halinde taleple uyumlu biçimde işin esası incelenerek yeniden bir karar verilmesi gerektiğinden, anılan hususlar gözetilmeden dava konusu işlemin iptali yolundaki idare mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin redde ilişkin kararda isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 18/12/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.