T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/1713
Karar No : 2025/4968
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... 2- ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1- ... Belediye Başkanlığı/...
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Adana İli, Kozan İlçesi, ... (...) Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının kabulüne ilişkin ... tarihli, ... sayılı (önceki ... tarihli, ... sayılı kararı) Adana Büyükşehir Belediye Meclisi kararı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planının kabulüne ilişkin Kozan Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ve bu kararın onaylanmasına ilişkin ... tarihli, ... sayılı Adana Büyükşehir Belediye Meclisi kararı ile anılan taşınmazı kapsayan alanda parselasyon yapılmasına ilişkin ... tarihli, ... sayılı ve ... tarihli, ... sayılı Kozan Belediye Encümeni kararlarının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, davacılara kadastral altlıktan tahsis yapıldığı, düzenleme ortaklık payı kesintisinin yasal sınırlar içinde olduğu, davacı taşınmazında 2981 sayılı Kanunun Ek-1 Maddesinin uygulanmadığı dava konusu imar planlarının kendi aralarında uyumlu oldukları, getirilen plan kararlarının üst ölçekli planlara, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına ve ilgili mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemler hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davaya konu taşınmazın mutlak tarım arazisi olduğu, taşınmazın üzerinde narenciye bahçesinin bulunduğu, gerekli kurum görüşlerinin alınmadığı, mülkiyet hakkının ihlal edildiği tüm bu nedenlerle temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz edilen kararın taşınmazı kapsayan alanda parselasyon yapılmasına ilişkin ... tarihli, ... sayılı ve ... tarihli, ... sayılı Kozan Belediye Encümeni kararlarına ilişkin kısmı yönünden bozulması, 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin kısmı yönünden onanması düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Adana İli, Kozan İlçesi, ... (...) Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda parselasyon yapılması için Kozan Belediye Encümenince ... tarihli, ... sayılı karar alınmış, bu doğrultuda hazırlanan parselasyon çalışması ... tarihli, ... sayılı belediye encümeni kararı ile kabul edilmiştir. Anılan işlemden davacı tarafça haberdar olunması üzerine 23.09.2019 tarihinde, anılan parselasyon işleminin, taşınmazı kapsayan 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının kabulüne ilişkin ... tarihli, ... sayılı (önceki ... tarihli, ... sayılı kararı) Adana Büyükşehir Belediye Meclisi kararının, 1/1000 ölçekli uygulama imar planının kabulüne ilişkin Kozan Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ve anılan kararın onaylanmasına ilişkin ... tarihli, ... sayılı Adana Büyükşehir Belediye Meclisi kararının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun işlem tarihinde yürürlükte olan şekliyle "Arazi ve arsa düzenlemesi" başlıklı 18. maddesinde: "İmar hududu içinde bulunan binalı veya binasız arsa ve arazileri malikleri veya diğer hak sahiplerinin muvafakatı aranmaksızın, birbirleri ile, yol fazlaları ile, kamu kurumlarına veya belediyelere ait bulunan yerlerle birleştirmeye, bunları yeniden imar planına uygun ada veya parsellere ayırmaya, müstakil, hisseli veya kat mülkiyeti esaslarına göre hak sahiplerine dağıtmaya ve re'sen tescil işlemlerini yaptırmaya belediyeler yetkilidir. Sözü edilen yerler belediye ve mücavir alan dışında ise yukarıda belirtilen yetkiler valilikçe kullanılır.
Belediyeler veya valiliklerce düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların dağıtımı sırasında bunların yüzölçümlerinden yeteri kadar saha, düzenleme dolayısıyla meydana gelen değer artışları karşılığında "düzenleme ortaklık payı" olarak düşülebilir. Ancak, bu maddeye göre alınacak düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tabi tutulan arazi ve arsaların düzenlemeden önceki yüzölçümlerinin yüzde kırkını geçemez.
Düzenleme ortaklık payları, düzenlemeye tâbi tutulan yerlerin ihtiyacı olan Milli Eğitim Bakanlığına bağlı ilk ve ortaöğretim kurumları, yol, meydan, park, otopark, çocuk bahçesi, yeşil saha, ibadet yeri ve karakol gibi umumî hizmetlerden ve bu hizmetlerle ilgili tesislerden başka maksatlarla kullanılamaz.
Düzenleme ortaklık paylarının toplamı, yukarıdaki fıkrada sözü geçen umumi hizmetler için, yeniden ayrılması gereken yerlerin alanları toplamından az olduğu takdirde, eksik kalan miktar belediye veya valilikçe kamulaştırma yolu ile tamamlanır. Herhangi bir parselden bir miktar sahanın kamulaştırılmasının gerekmesi halinde düzenleme ortaklık payı, kamulaştırmadan arta kalan saha üzerinden ayrılır." hükmüne yer verilmiştir.
İşlem tarihi itibariyle yürürlükte olan haliyle İmar Kanununun 18. maddesi Uyarınca Yapılacak Arazi ve Arsa Düzenlemesi ile ilgili Esaslar Hakkında Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4.maddesinin (a) bendinde; Düzenleme sahasının, sınırı tespit edilerek düzenlenmesine karar verilen saha olduğu; aynı maddenin (b) bendinde, düzenleme sınırının, düzenlenecek imar adalarının imar planına göre yol, meydan, park, genel otopark, yeşil saha gibi umumi hizmetlere ayrılan ve tescile tabi olmayan alanlar ile cami ve karakol yerlerini çevreleyen sınır olduğu belirtilmiş; aynı yönetmeliğin "Düzenleme sahalarının tespiti esasları" başlıklı 5. maddesinde: "Belediye ve mücavir alan sınırı içinde belediyeler, belediye encümeni kararı ile; dışında valilikler, il idare kurulu kararı ile; 5 yıllık imar programlarında öncelik tanımak ve beldenin inkişaf ve ihtiyaç durumuna göre, yeterli miktarda arsayı, konut yapımına hazır bulunduracak şekilde düzenleme sahalarını tespit etmek ve uygulamasını yapmak mecburiyetindedir. Konut yapımına hazır arsa sayısının, bir önceki yıl verilen inşaat ruhsatından az olmamasına dikkat edilir. Belirlenen düzenleme sahası bir müstakil imar adasından daha küçük olamaz. Ancak, imar adasının büyük bir kısmının imar mevzuatına uygun bir şekilde teşekkül etmiş olması nedeniyle, yeniden düzenlemesine ihtiyaç bulunmaması ve diğer kısmında birkaç taşınmaz malın tevhid ve ifraz yoluyla imar planı ve imar mevzuatına uygun imar parsellerinin elde edilmesinin mümkün olduğu hallerde, adanın geri kalan kadastro parselleri müstakil bir imar düzenlemesine konu teşkil edebilir. " kuralına; "Düzenleme sınırının geçirilmesi" başlığını taşıyan 6. maddesinde ise: "Düzenleme Sınırı; a) İskan sahasının bittiği yerlerde iskan sınırından, b) İskan sahası içindeki yollarda yol ekseninden, c) İbadet yeri ve karakol yerlerinin dış sınırından, yeşil alan ve genel otopark alanlarının düzenleme ortaklık payı oranı ve uygulamaya alınan parsel sınırına göre uygun görülecek yerinden geçirilir. Ancak, imar planlarında gösterilmiş düzenleme sınırları varsa bu durum dikkate alınır. Düzenleme sınırının herhangi bir parseli iki veya daha fazla parçaya bölmesi halinde; sınır, bu parçalardan düzenleme sahası dışında kalan başka bir imar adasına girmeyenleri varsa bunları da içine alacak şekilde geçirilir. Parsel büyük ise, ifraz yapılarak ifraz sınırından geçirilir." kuralına yer verilmiştir.
2981 sayılı Kanunun Ek 1. maddesinde de; “İmar planı olan yerlerde, 09/05/1985 tarih ve 3194 sayılı İmar Kanununun 18 inci maddesi gereğince arsa ve arazi düzenlemelerinde, binalı veya binasız arsa ve arazilere bu Kanundan önce özel parselasyona dayalı veya hisse karşılığı satın alınan yerler dikkate alınarak müstakil, hisseli parselleri veya üzerinde yapılacak binaların daire miktarları gözönünde bulundurularak kat mülkiyeti esasına göre arsa paylarını sahipleri adlarına resen tecsil ettirmeye valilik veya belediyeler yetkilidir.” kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyiz isteminin 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının kabulüne ilişkin ... tarihli, ... sayılı (önceki ... tarihli, ... sayılı kararı) Adana Büyükşehir Belediye Meclisi kararı, 1/1000 ölçekli uygulama imar planının kabulüne ilişkin Kozan Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ve anılan kararın onaylanmasına ilişkin ... tarihli, ... sayılı Adana Büyükşehir Belediye Meclisi kararına ilişkin kısmı yönünden:
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49.maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
İdari Dava Dairesince verilen kararın 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin kısmı ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup, anılan kısmın bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmamaktadır.
Temyiz isteminin taşınmazı kapsayan alanda parselasyon yapılmasına ilişkin ... tarihli, ... sayılı ve ... tarihli, ... sayılı Kozan Belediye Encümeni kararlarına ilişkin kısmı yönünden:
Dosyanın, Danıştay Altıncı Dairesinin E:2022/7182 sayılı dosyası ile birlikte incelenmesinden; dava konusu aynı parselasyon işleminin iptali istemiyle üçüncü kişilerce açılan davanın reddi yolunda verilen ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı istinaf yoluna başvurulması üzerine İdari Dava Dairesince yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, düzenleme sınırı içerisinde bulunan ... ada, ... ve ... parsel ile ... ada, ... parsel sayılı kadastro parsellerinden düzenleme ortaklık payı (DOP) kesilmediği, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında biri semt pazar alanı diğeri ilköğretim tesisi alanı olan dolayısıyla düzenleme ortaklık payından karşılanması gereken bu iki parselin düzenleme ortaklık payı hesabına dahil edilmediği ve daha önceki mahkemece verilen iptal kararı uyarınca kök kadastro parsellerine geri dönülmesi gerekirken anılan iki parsel yönünden bu usule uyulmadığı, bu haliyle dava konusu uygulama işleminde DOP oranının yanlış hesaplandığı, 2981 sayılı Kanunun Ek-1 Maddesinin uygulanma koşullarının bulunmamasına rağmen dava konusu işlemde bazı parsellerde Ek-1 Maddenin uygulandığı görülen dava konusu parselasyon işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçeleriyle ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince ... tarih ve E:... K:... sayılı karar ile istinaf başvurusunun kabulüne anılan idare mahkemesi kararının kaldırılmasına dava konusu işlemin iptaline dair verilmiş, anılan karar Danıştay Altıncı Dairesinin 14.10.2025 tarih ve E:2022/7182, K:2025/4971 sayılı kararı ile onanmıştır.
Bu itibarla, parselasyon işleminin belirtilen gerekçelerle iptali gerekirken davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararının anılan kısmında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacıların temyiz istemlerinin kısmen kabulüne, kısmen reddine
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının taşınmazı kapsayan alanda parselasyon yapılmasına ilişkin ... tarihli, ... sayılı ve ... tarihli, ... sayılı Kozan Belediye Encümeni kararlarına ilişkin kısmı yönünden BOZULMASINA oyçokluğuyla, 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin kısmı yönünden ONANMASINA oybirliğiyle,
3. Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 14/10/2025 tarihinde kesin olarak karar verildi.
X- KARŞI OY :
Taşınmazı kapsayan alanda parselasyon yapılmasına ilişkin ... tarihli, ... sayılı ve ... tarihli, ... sayılı Kozan Belediye Encümeni kararlarına ilişkin kısmı yönünden:
Dosyanın incelenmesinden, dava dilekçesi, istinaf dilekçesi ve temyiz dilekçesinin tetkikinden davacının asıl itirazının imar planlarına, taşınmazının imar planında donatı alanında kalan kısmına yönelik olduğu, parselasyona ilişkin olarak herhangi bir itirazının bulunmadığı, kaldı ki kendisine kadastral altlıktan müstakil tahsis yapıldığı göz önüne alındığında dava konusu işlemin 2981 sayılı Kanunun Ek-1 Maddesinin uygulandığından dolayı iptaline karar verilmesinin davacıya bir menfaat sağlamayağı açıktır.
Ayrıca, atıf yapılan karardaki bilirkişi raporunda düzenleme sınırı içerisinde bulunan ... ada, ... ve ... parsel ile ... ada, ... parsel sayılı kadastro parsellerinden düzenleme ortaklık payı (DOP) kesilmediği, 1/1000 ölçekli uygulama imar planında biri semt pazar alanı diğeri ilköğretim tesisi alanı olan dolayısıyla düzenleme ortaklık payından karşılanması gereken bu iki parselin düzenleme ortaklık payı hesabına dahil edilmediği ve daha önceki iptal kararı uyarınca kök kadastro parsellerine geri dönülmesi gerekirken anılan iki parsel yönünden belirtilen usule uyulmadığı tespitlerine gelince, bahsedilen taşınmazlardan daha önce yola terk kapsamında kesinti yapılıp yapılmadığı, anılan parseller özelinde köke dönüşün mümkün olup olmadığı, ve bahsedilen semt pazarı ile ilköğretim tesisi alanının fiili olarak bulunup bulunmadıkları konularında herhangi bir araştırma ve açıklamaya yer verilmediği, bu hususlara ilişkin olarak anılan raporun yetersiz olduğu da açıktır.
Açıklanan nedenlerle parselasyon işleminin reddine yönelik Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdari Dava Dairesi kararının onanmasına karar karar verilmesi gerekirken kararın anılan kısmının bozulması yöndeki Dairemiz kararına katılmıyorum.