T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/192
Karar No : 2025/4149
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) :...Odası Başkanlığı ... Şubesi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Ankara İli, Mamak ilçesi, ... Mahallesi, Doğukent Projesi 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli imar planı ile plan notlarında değişiklik ve ilave yapılmasına ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu Ankara İli, Mamak İlçesi, Kusunlar Mahallesi Doğukent Projesi 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli imar planı plan notlarında değişiklik ve ilave yapılmasına ilişkin işlemde, nüfus yoğunluğu getirilmesine rağmen, artan nüfusun ihtiyacı olan sosyal ve teknik altyapı alanı ayrılmadığı, dava konusu plan notlarından birinde, rızaen terk işleminin düzenlendiği, fakat anılan rızaen terk işleminin imar planının konusu olmayacağı anlaşıldığından bu plan notu yönünden dava konusu işlemde uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, yine plan notu ilavesi ile plana getirilen "17 metre ve üzeri genişlikteki yollara cepheli konut parsellerinin kendi emsalleri içerisinde kalmak kaydı ile giriş katında ticari kullanım yer alabileceği" yönünde düzenlemenin, bu alanlarda ticari kullanımların getirilmesinin, imar planları ile "Ticaret+Konut (TİCK)" kullanımına dönüştürülerek ya da belediye meclisince 17 metre ve üzeri genişliğindeki yollarda kullanımın yol boyu ticaret biçiminde teşekkül ettiği yönünde karar alınarak yapılması gerekirken bu yönde işlem yapılmaksızın dava konusu plan notu ilavesi ile ticari kullanım getirilebileceğine dair düzenlenme yapılmasında uyarlık bulunmadığı anlaşıldığından imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına aykırı olarak tesisi edilen dava konusu işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI :
Davalı tarafından, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI :
Davacı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Uyuşmazlık konusu Ankara İli, Mamak ilçesi, ... Mahallesi, Doğukent Projesi 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli imar planı plan notlarında değişiklik ve ilave yapılmasına ilişkin Ankara Büyükşehir Belediye Meclisinin ...tarih ve ... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde, nazım imar planı, varsa bölge planlarının mekana ilişkin olarak genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan, uygulama imar planı da, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
Aynı Kanunun 6. maddesinde; " Mekansal planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekansal Strateji Planlarına uygun olarak; "Çevre Düzeni Planları" ve "İmar Planları" kademelerinden oluşur. İmar planları ise nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak hazırlanır." hükmüne yer verilmiştir.
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin Konut alanını tanımlayan 4. maddesi 1. fıkrasının yy bendinde; “Konut alanı: İmar planlarında konut kullanımına yönelik olarak planlanan ve ayrıca 19 uncu maddede belirtilen fonksiyonların da yer alabildiği alanları” ; Ticaret alanını tanımlayan 4. maddesi 1. fıkrasının hhhh bendinde; “Ticaret alanı: İmar planlarında ticaret kullanımına yönelik olarak planlanan ve ayrıca 19 uncu maddede belirtilen fonksiyonların da yer alabildiği alanları; ” Ticaret (+) Konut, Turizm(+) Ticaret, Turizm(+)Ticaret (+) Konut karma kullanım alanlarını tanımlayan 4. maddesi 1. fıkrasının iii bendinde; “Ticaret(+) Konut, Turizm(+)Ticaret, Turizm(+)Ticaret(+)Konut karma kullanım alanları: Tek başına konut olarak kullanılmamak koşuluyla, ticaret, turizm, konut kullanımlarından konut hariç sadece birinin veya ikisinin veya tamamının birlikte yer aldığı alanları”; Parsel kullanım fonksiyonlarına göre yapılaşma koşullarını tanımlayan 19. maddesinin f bendinde; “Konut alanı: Bu alanda; 1) İlgili idare meclisince yol boyu ticaret olarak teşekkül ettiği karar altına alınan konut alanlarında bulunan parsellerin; zemin kat ve yol seviyesinde veya açığa çıkan bodrum katlarının yoldan cephe alan mekânlarında ya da binanın birinci katında veya bodrum katlarında zemin katta yer alan mekanla içten bağlantılı olan ve binanın ortak merdivenleri ile ilişkilendirilmeyen, getirilecek kullanıma ilişkin otopark ihtiyacını karşılamak kaydıyla, gürültü ve kirlilik oluşturmayan ve imalâthane niteliğinde olmayan, gayrisihhi özellik taşımayan, halkın günlük ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik dükkân, kuaför, terzi, eczane, anaokulu ve kreş ile... lokanta, pastane gibi konutdışı hizmetler verilebilir... ” hükümlerine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu idari dava dairesi kararının dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ve 1/5000 nazım imar planına “17 metre ve üzeri genişlikteki yollara cepheli konut parsellerinin kendi emsalleri içerisinde kalmak kaydı ile giriş katında ticari kullanım yer alabilir" şeklinde getirilen plan notu ilavesine ilişkin kısmı dışındaki plan notları yönünden;
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyize konu kararın, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ve 1/5000 nazım imar planına “17 metre ve üzeri genişlikteki yollara cepheli konut parsellerinin kendi emsalleri içerisinde kalmak kaydı ile giriş katında ticari kullanım yer alabilir" şeklinde getirilen plan notu ilavesine ilişkin kısmı dışındaki plan notlarına dair kısmında 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinin 2. fıkrasında sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmamaktadır.
Temyize konu idari dava dairesi kararının dava konusu imar planlarına "17 metre ve üzeri genişlikteki yollara cepheli konut parsellerinin kendi emsalleri içerisinde kalmak kaydı ile giriş katında ticari kullanım yer alabilir" şeklinde getirilen plan notu ilavesine ilişkin kısmı yönünden dava konusu işlemin iptaline ilişkin bölümü yönünden incelendiğinde;
Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin Parsel kullanım fonksiyonlarına göre yapılaşma koşullarını tanımlayan 19. maddesinin 1. fıkrasının f/1 bendinde; “Konut alanı: Bu alanda; İlgili idare meclisince yol boyu ticaret olarak teşekkül ettiği karar altına alınan konut alanlarında bulunan parsellerin; zemin kat ve yol seviyesinde veya açığa çıkan bodrum katlarının yoldan cephe alan mekânlarında ya da binanın birinci katında veya bodrum katlarında zemin katta yer alan mekanla içten bağlantılı olan ve binanın ortak merdivenleri ile ilişkilendirilmeyen, getirilecek kullanıma ilişkin otopark ihtiyacını karşılamak kaydıyla, gürültü ve kirlilik oluşturmayan ve imalâthane niteliğinde olmayan, gayrisihhi özellik taşımayan, halkın günlük ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik dükkân, kuaför, terzi, eczane, anaokulu ve kreş ile... lokanta, pastane gibi konutdışı hizmetler verilebilir... ” hükmüne yer verilmiştir.
Uyuşmazlıkta, her ne kadar İdare Mahkemesi tarafından, konut alanları içerisinde ticari fonksiyonların yer almasının ancak konut alanının ilgili idare meclisince yol boyu ticaret olarak teşekkül ettiğinin karar altına alınmasıyla ya da imar planları ile Ticaret(+)Konut, Turizm(+)Ticaret(+)Konut kullanım kararı getirilmesiyle mümkün olacağı, pafta üzerinde de böyle bir kullanım değişikliği yapılmadığı, dava konusu parselin bulunduğu bölgenin büyük bölümünün yapılaşmaması nedeniyle belediye meclisince, 17 metre ve üzeri genişliğindeki yollar için, yol boyu ticaret olarak teşekkül ettiği yönünde kararın alınamayacağından dava konusu plan notu ilavesinin nüfus yoğunluğu azaltan bir etkisinin olmasına rağmen yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesi ile dava konusu işlemin iptaline karar verilmiş ise de, dava konusu plan notu ilavesinin imar planları ile uyumlu usulde meclis kararıyla getirildiği, davacının nüfus yoğunluğunu artıracağına dair iddialarının aksine bilirkişi raporunda, bu plan notu ilavesi ile konut alanlarında konut olarak kullanılacak olan zemin katların ticaret alanı olarak kullanılacak olması nedeniyle planlama alanında konut alanlarının ve yaşayan kişi sayısının azalacağı, bu durumun şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına uygun olduğuna dair tespitlere yer verildiği, Planlı Alanlar İmar Yönetmeliğinin 19. maddesinin f bendine uygun olarak, yol boyu ticaret olarak teşekkül ettiği karar altına alınan konut alanlarında bulunan parsellerin; zemin kat ve yol seviyesinde veya açığa çıkan bodrum katlarının yoldan cephe alan mekânlarında ya da binanın birinci katında veya bodrum katlarında günlük ihtiyaçları karşılamaya yönelik (dükkan, kuaför, terzi, eczane gibi) ticaret kullanımlarının yer alabileceğine dair plan notu getirildiği görüldüğünden, bu konunun plan notu ile tanımlanmasında imar mevzuatına aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Bu itibarla, söz konusu plan notuna ilişkin olarak, dava konusu işlemin iptaline yönelik mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bu kısmında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, dava konusu imar planlarına "17 metre ve üzeri genişlikteki yollara cepheli konut parsellerinin kendi emsalleri içerisinde kalmak kaydı ile giriş katında ticari kullanım yer alabilir" şeklinde getirilen plan notu ilavesine ilişkin kısmı dışındaki plan notlarına ilişkin kısımlarının ONANMASINA, dava konusu imar planlarına "17 metre ve üzeri genişlikteki yollara cepheli konut parsellerinin kendi emsalleri içerisinde kalmak kaydı ile giriş katında ticari kullanım yer alabilir" şeklinde getirilen plan notu ilavesine ilişkin kısmının BOZULMASINA,
3. Bozulan kısım hakkında yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/09/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.