T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/2135
Karar No : 2025/4264
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Belediye Başkanlığı- ...
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Bakanlığı/ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
İSTEMİN KONUSU : ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ:
Dava konusu istem: Antalya İli, Kaş İlçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ... pafta, ... parsel sayılı taşınmazın üç ayrı parsele bölünerek ifrazı için yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarihli, ... sayılı Yeşilköy Belediye Encümeni kararının, kararın dayanağı olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı notunun 4.15. sayılı maddesinde yer alan “bu alanlarda minimum parsel büyüklüğü 10.000 metrekaredir” hükmünün ve 1/25000 ölçekli çevre düzeni planı notunun “Özel Hükümler” başlıklı 5.5 sayılı maddesinde yer alan “ifrazdan sonra elde edilecek her parsel 10000 metrekareden küçük olamaz” hükmünün iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Danıştay Altıncı Dairesinin 06/06/2017 tarih ve E:2014/5361, K:2017/4559 sayılı bozma kararına uyularak ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava dosyasındaki bilgi ve belgeler ile yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucunda düzenlenen bilirkişi raporunun birlikte değerlendirilmesinden, davanın Antalya ili, Kaş ilçesi, ... Mahallesi sınırları içerisinde bulunan ve davacının da hissesi bulunan 17.250,00 m2 parselin üç ayrı parsele bölünerek ifrazı için yapılan başvurunun reddine ilişkin Yeşilköy Belediye Başkanlığı’nın ... tarihli ve ... sayılı yazısıyla bildirilen ... tarihli ve ... sayılı Yeşilköy (Kaş) Belediye Encümeni kararı ile bu kararın dayanağı olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı notunun 4.15. sayılı maddesinde yer alan “bu alanlarda minimum parsel büyüklüğü 10.000 metrekaredir” hükmü yönünden; dava konusu işleme dayanak olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının bakılmakta olan dava devam ederken 2017 yılında yürürlükten kaldırılmasına ve yeni bir imar planı tesis edilmesine karşın "bu alanlarda minimum parsel büyüklüğü 10.000 metrekaredir" hükmünün yeni planda da geçerliliğini koruduğu, dolayısıyla Mahkemesince 2017 yılında yapılan 1/1000 ölçekli uygulama imar planının hukuka uygunluğunun incelenmesi gerektiği sonucuna varılarak, dosyadaki bilgi ve belgeler ile yukarıda belirtilen bilirkişi raporunun incelenmesinden ifraz sonrası oluşacak parsel büyüklüğünün 10.000 m2'nin altında olmasının toprağın verimliliğini etkilemeyeceği, getirilen bu hükmün 5403 sayılı Kanun ile çevre ve şehircilik ilkelerine aykırı olduğu parsellerin ifrazında bir sakınca bulunmadığı anlaşıldığından, dava konusu belediye encümeni kararı ile, anılan kararın dayanağı uygulama imar planı notunda hukuka uyarlık görülmediği, davanın 1/25000 ölçekli Çevre düzeni planının “Özel Hükümler” başlıklı 5.5. sayılı maddesinde yer alan “ifrazdan sonra elde edilecek her parsel 10000 metrekareden küçük olamaz” hükmünün iptali talebi yönünden ise, dava dosyasına sunulan belgelerden iptali istenilen çevre düzeni planının 2017 yılında yürürlükten kaldırılarak yeni bir çevre düzeni planı yapıldığı, yapılan yeni planda da ifraz sonrasında oluşacak parsellerde herhangi bir metrekare şartı gözetilmediği anlaşıldığından dava konusu işlemin bu kısmına yönelik davanın konusunun kalmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, dava konusu işlemin 17.250 m2 parselin üç ayrı parsele bölünerek ifrazı için yapılan başvurunun reddine ilişkin Yeşilköy Belediye Başkanlığının ... tarihli, ... sayılı yazısıyla bildirilen ... tarihli, ... sayılı Yeşilköy (Kaş) Belediye Encümeni kararının, bu kararın dayanağı olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı notunun 4.15. sayılı maddesinde yer alan “bu alanlarda minimum parsel büyüklüğü 10.000 metrekaredir” hükmü yönünden iptaline, davanın 1/25000 ölçekli çevre düzeni planının “Özel Hükümler” başlıklı 5.5. sayılı maddesinde yer alan “ifrazdan sonra elde edilecek her parsel 10000 metrekareden küçük olamaz” hükmü yönünden karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI :
Davalı ... Bakanlığı tarafından, tarım arazilerinin bölünmesinin önlenmesinin gerekli olduğu, ifrazın kanunun amacına aykırı olduğu belirtilerek temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
Davalı ... Belediye Başkanlığı tarafından, imar planlarını onaylayan idarenin Bakanlık olduğu, dava konusu işlemlerin tesisinde herhangi bir katkılarının bulunmadığı belirtilerek temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile mahkeme kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Antalya İli, Kaş İlçesi, ... Mahallesi, ... Mevkii, ... pafta, ... parsel sayılı 17.250,00 m2 büyüklüğündeki taşınmazın hisseli maliki olan davacı tarafından, anılan taşınmaz üzerinde kendisiyle beraber iki kardeşinin de hisseli şekilde maliki bulunduğu, söz konusu taşınmazda yapılan tarımsal faaliyetlerin daha verimli yapılabilmesi, ortak karar almanın zorluğu bu nedenle hissedarların müstakil tapu alması gerektiğinden bahisle mezkur taşınmazın üç ayrı parsele bölünerek ifrazı için davacı tarafından 24.11.2011 tarihinde yapılan başvurunun ... tarihli, ... sayılı belediye başkanlığı işlemiyle reddedildiği, söz konusu işlemin iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, başvurunun belediye encümeni tarafından yanıtlanması gerektiği gerekçesiyle işlemin iptaline karar verildiği, bunun üzerine yargı kararının gereğinin yerine getirildiği ve davacının başvurusunun tarım arazilerinde 10.000 m2'nin altında parsel oluşturulamayacağı şeklindeki plan notu gerekçe gösterilmek suretiyle reddine ilişkin Yeşilköy Belediye Başkanlığının ... tarihli, ... sayılı yazısıyla bildirilen ... tarihli, ... sayılı Yeşilköy Belediye Encümeni kararı alındığı, davacı tarafından da hem bu belediye encümeni kararının hem de bu kararın dayanağı olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı notunun 4.15. sayılı maddesinde yer alan “bu alanlarda minimum parsel büyüklüğü 10.000 metrekaredir” hükmünün ve 1/25000 ölçekli çevre düzeni planının “Özel Hükümler” başlıklı 5.5 sayılı maddesinde yer alan “ifrazdan sonra elde edilecek her parsel 10000 metrekareden küçük olamaz” hükmünün iptali istemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
İşlem tarihinde yürürlükte olan şekliyle, 3194 sayılı İmar Kanununun "Tanımlar" başlıklı 5.maddesinde, "uygulama imar planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nâzım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarım ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan şeklinde, çevre düzeni planı ise, ülke ve bölge plan kararlarına uygun olarak konut, sanayi, tarım, turizm, ulaşım gibi yerleşme ve arazi kullanılması kararlarını belirleyen plandır." şeklinde tanımlanmıştır.
Aynı Kanunun işlem tarihindeki haliyle yürürlükte olan "İfraz ve tevhid" başlıklı 15.maddesinde, "İmar planlarına göre yol, meydan, yeşil saha, park ve otopark gibi umumî hizmetlere ayrılan yerlere rastlayan gayıimenkullerin bu kısımlarının ifrazına veya tevhidine izin verilmez.
İmar parselasyon planı tamamlanmış olan yerlerde yapılacak ifraz veya tevhidin bu planlara uygun olması şarttır.
İmar planlarında parsel cepheleri tayin edilmeyen yerlerde yapılacak ifrazların, asgari cephe genişlikleri ve büyüklükleri yönetmelikte belirtilen esaslara göre tespit edilir.
İmar planı dışında kalan alanlarda yönetmeliklerinde tayin edilecek miktarlardan küçük ifrazlara izin verilmez." hükmüne, "Tescil ve şüyuun izalesi" başlıklı 16.maddesinde ise, "Belediye ve mücavir alain hudutları içindeki gayrimenkullerin re'sen veya müracaat üzerine tevhid veya ifrazı, bunlar üzerinde irtifak hakkı tesisi veya bu hakların terkini, bu Kanun ve yönetmelik hükümlerine uygunluğu belediye encümenleri veya il idare kurullarınca onaylanır.
Onaylama işlemi, müracaatın belediyelere veya valiliklere intikalinden itibaren en geç 30 gün içinde sonuçlandırılır vc tescil veya terkini için 13 gün içinde tapuya bildirilir.
Tapu dairesi, tescil veya terkin İşlemini bir ay içinde sonuçlandırmak zorundadır.
Bu Kanun hükümlerine göre şüyulandırılan gayrimenkullerin sahipleri ilgili idarenin tebliği tarihinden itibaren altı ay içinde aralarında anlaşamadıkları veya şüyuun izalesi için, mahkemeye müracaat edilmediği takdirde ilgili idare hissedarmış gibi, şüyuun izalesi davası açabilir.
Tarafların rızası veya mahkeme kararı ile şüyuun izalesi ve arazi taksimi de yukarıdaki hükümlere tabidir." hükmüne yer verilmiştir.
5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanununun işlem tarihinde yürürlükte olan haliyle "Tarım arazilerinin sınıflandırılması ve arazi parsel büyüklüklerinin belirlenmesi" başlıklı 8.maddesinde, "Tarım arazileri; doğal özellikleri ve ülke tarımındaki önemine göre, nitelikleri Bakanlık tarafından belirlenen mutlak tarım arazileri, özel ürün arazileri, dikili tarım arazileri ve marjinal tarım arazileri olarak sınıflandırılır. Ayrıca Bakanlık tarım arazilerinin korunması, geliştirilmesi ve kullanımı ile ilgili farklı sınıflandırmalar yapabilir.
Tarımsal faaliyetin ekonomik olarak yapılabildiği en küçük alana sahip ve daha fazla küçülmemesi gereken yeter büyüklükteki tarımsal arazi parsel büyüklüğü, bölge ve yörelerin toplumsal, ekonomik, ekolojik ve teknik özellikleri gözetilerek Bakanlık tarafından belirlenir. Belirlenen küçüklüğe erişmiş tarımsal araziler miras hukuku bakımından bölünemez eşya niteliğini kazanmış olur. Tarımsal arazinin bu niteliği tapu kütüğüne şerh edilir.
Belirlenen parsel büyüklüğü; mutlak tarım arazileri ve özel ürün arazilerinde 2 hektar, dikili tarım arazilerinde 0,5 hektar, örtü altı tarımı yapılan arazilerde 0,3 hektar ve marjinal tarım arazilerinde 2 hektardan küçük olamaz. Tarım arazileri bu büyüklüklerin altında ifraz edilemez, bölünemez veya küçük parsellere ayrılamaz. Ancak çay, fındık, zeytin gibi özel iklim ve toprak istekleri olan bitkilerin yetiştiği yerler ile seraların bulunduğu alanlarda, yörenin arazi özellikleri daha küçük parsellerin oluşmasını gerekli kıldığı takdirde, Bakanlığın uygun görüşü ile daha küçük parseller oluşturulabilir.
Bakanlığın uygun görüşü ile kamu yatırımları için ihtiyaç duyulan yerler hariç olmak üzere tarım arazileri, belirlenen büyüklükteki parsellerden daha küçük parçalara bölünemez. Bölünemez büyüklükteki tarım arazilerinin mirasa konu olmaları ve üzerlerinde her ne şekilde gerçekleşmiş olursa olsun birlikte mülkiyetin mevcut olması durumunda, bu araziler ifraz edilemez, payları üçüncü şahıslara satılamaz, devredilemez veya rehnedilemez. Bu araziler hakkında 4721 sayılı Türk Medenî Kanununun özgülemeye ilişkin hükümleri kıyasen uygulanır." hükmüne yer verilmiştir.
İşlem tarihinde yürürlükte olan Plan Yapımına Ait Esaslara Dair Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 3.maddesinde, "uygulama imar planı; (Değişik: RG 2/9/1999-23804) onaylı halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olan ve nazım imar planına uygun olarak hazırlanan ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve esaslarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren ve 1/1000 ölçekte düzenlenen raporuyla bir bütün olan plan şeklinde, "çevre düzeni planı, (Değişik: RG 17/3/2001-24345) konut, sanayi, tarım, turizm, ulaşım gibi sektörler ile kentsel-kırsal yapı ve gelişme ile doğal ve kültürel değerler arasında koruma-kullanma dengesini sağlayan ve arazi kullanım kararlarını belirleyen yönetsel, mekansal ve işlevsel bütünlük gösteren sınırlar içinde, varsa bölge planı kararlarına uygun olarak yapılan, idareler arası koordinasyon esaslarını belirleyen, 1/25000, 1:50000, 1:100000, veya 1:200000 ölçekte hazırlanan, plan notları ve raporuyla bir bütün olan plandır." şeklinde tanımlanmıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
5403 sayılı Kanuna göre tarım arazilerinin sınıflandırıldığı, bu arazilerin niteliğine göre minimum ifraz koşulları belirlendiği açık olup davaya konu taşınmazın da ifraz edilmesinin ve davaya konu uygulama imar planı ve çevre düzeni planı hükümlerinin 5403 sayılı Kanun ve ilgili mevzuata uygun olup olmadığının tespitinin öncelikle taşınmazın niteliğine (tarım arazisinin sınıflandırmasına) bağlı olduğu görülmektedir.
Bu kapsamda, İdare Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda, keşif esnasında taşınmazdaki fiili durumun incelendiği, taşınmazın 2/3'ünün nar bahçesi, 1/3'ünün ise sulu tarla olduğu tespitlerine yer verilmiştir.
Uyuşmazlığa konu olayda, taşınmazın tapudaki cinsi nar bahçesi olmakla birlikte bilirkişi raporundaki tespit de dikkate alınarak öncelikle taşınmazın niteliğinin araştırılması, İlçe Tarım Müdürlüğü'ne de sorulmak suretiyle bu durumun netleştirilmesi gerekmekte olup akabinde de 5403 sayılı Kanunun işlem tarihindeki hükümleri göz önünde bulundurulmak suretiyle anılan taşınmazın ifrazında bir sakınca olup olmayacağı, ayrıca uygulama imar planı ve çevre düzeni planı notlarıyla getirilen minimum ifraz koşularının ilgili mevzuata uygun olup olmadığının belirlenmesi için gerekirse aralarında ziraat mühendisinin de bulunduğu bilirkişi kurulu marifetiyle taşınmaz mahallinde yeniden keşif ve bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle alınacak rapor sonrasında yeniden bir karar verilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin ifraz başvurusunun reddine ilişkin ... tarihli, ... sayılı Yeşilköy (Kaş) Belediye Encümeni kararının ve bu kararın dayanağı olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı notunun 4.15. sayılı maddesi yönünden iptali, davanın 1/25000 ölçekli çevre düzeni planı hükümlerinin “Özel Hükümler” başlıklı 5.5. sayılı maddesi yönünden karar verilmesine yer olmadığı yolunda eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak verilen temyize konu İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1.2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalıların temyiz istemlerinin kabulüne,
2.Dava konusu işlemin ifraz başvurusunun reddine ilişkin ... tarihli, ... sayılı Yeşilköy (Kaş) Belediye Encümeni kararının ve bu kararın dayanağı olan 1/1000 ölçekli uygulama imar planı notunun 4.15. sayılı maddesi yönünden iptaline, davanın 1/25000 ölçekli çevre düzeni planı 5.5. Sayılı plan notu yönünden karar verilmesine yer olmadığına ilişkin temyize konu ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,
4. 2577 sayılı Kanunun (Geçici 8. maddesi uyarınca uygulanmasına devam edilen) 54. maddesinin 1. fıkrası uyarınca bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 22/09/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.