T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/2318
Karar No : 2025/2724
TEMYİZ EDENLER: I- (DAVALILAR)
1- ... Belediye Başkanlığı - ...
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
II- MÜDAHİLLER(DAVALI YANINDA) ... mirasçıları;
1- ... 2- ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1- ...... 2- ... 3- ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Adana ili, Çukurova ilçesi, ... Mahallesi, ... sayılı parsele ilişkin 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarında değişiklik yapılması istemli 06/04/2018 tarihli başvuruların, zımnen reddine ilişkin Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı işleminin ve Çukurova İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı başvurunun reddine ilişkin işleminin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K... sayılı kararda; yerinde yapılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen raporda yer alan tespitler ile dava dosyasındaki bilgi ve belgelerin değerlendirilmesinden, dava dosyasında bulunan Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliği ile Çukurova Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan ve Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kesinleşen 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planı Değişikliği paftaları ve bu planlara ait plan açıklama raporları incelendiğinde kullanım kararı değişen yeşil alanın yerine ilgili mevzuatta belirtildiği üzere yeşil alanın hitap ettiği hizmet etki alanı içinde eşdeğer yeni bir alanın ayrılmadığı görüldüğünden, dava konusu olan ve Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan ... Mahallesi ... Parsel 1/5000 ölçekli Nazım İmar Planı Değişikliği ile Çukurova Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile onaylanan ve Adana Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kesinleşen 1/1000 ölçekli Uygulama İmar Planında yapılan değişikliğin tekrardan eski haline getirilerek yeşil alana dönüştürülmesi isteminin reddine ilişkin işlemlerde şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve mevzuata uyarlılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemler hukuka aykırı bulunarak dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; davacılar tarafından imar plan değişikliği yapılması yönündeki başvurusunun belediye meclisi tarafından görüşülüp karara bağlanması gerekirken, söz konusu başvurunun belediye meclisine sunulmaksızın Büyükşehir Belediye Başkanlığınca zımnen, ilçe belediyesince İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işlemiyle reddedilmesinde yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Bölge İdare Mahkemesi kararının; ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı işlemi yönünden İlk Derece Mahkemesi kararındaki belirtilen gerekçe ile onanması, Çukurova İmar ve Şehircilik Müdürlüğü işlemi yönünden ise aynen onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Adana ili, Çukurova ilçesi, ... Mahallesi, ... sayılı parsele ilişkin imar planı değişikliği yapılması istemli 06/04/2018 tarihli başvuruların, zımnen reddine ilişkin Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı işleminin ve Çukurova İlçe Belediyesi İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün ...tarih ve ... sayılı başvurunun reddine ilişkin işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesinin (a) fıkrasında, idari davaların idari işlemler hakkında yetki, sebep, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacağı belirtildikten sonra ilk inceleme konularının belirlendiği 14. maddenin 3. fıkrasının (c) bendinde dilekçenin ehliyet yönünden inceleneceği, 15. maddenin 1. fıkrasının (b) bendinde ise bu hususta kanuna aykırılık görülmesi halinde davanın reddedileceği, hükme bağlanmıştır.
Dava konusu işlemlerin tesis edildiği tarihinde yürürlükte olan haliyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesinde, ilgililerin, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilecekleri, altmış gün içinde cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, ilgililerin altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabileceği, altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgilinin bu cevabı, istemin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebileceği, bu takdirde dava açma süresinin işlemeyeceği, ancak, bekleme süresinin başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemeyeceği, dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açılabileceği, hükme bağlanmıştır.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 31. maddesinin 4. bendinde, "İmar planı teklifleri, planın kapsadığı alanın maliki veya maliklerinin yasal vekilleri tarafından sunulabilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Yargısal denetim amacıyla her idari işleme karşı herkes tarafından iptal davası açılmasının idari işlemlerde istikrarsızlığa neden olmaması ve idarenin işleyişinin bu yüzden olumsuz etkilenmemesi için, dava konusu edilecek işlem ile dava açacak kişi arasında belli ölçüler içinde menfaat ilişkisi bulunması koşuluna ihtiyaç vardır. Her olay ve davada, yargı merciine başvurarak dava açan kişinin menfaatinin, iptali istenen işlemle ne ölçüde ihlal edildiğinin takdiri de yargı mercilerine bırakılmıştır. İptal davası açılabilmesi için gerekli olan menfaat ilişkisi kişisel, meşru, güncel bir menfaatin bulunması halinde gerçekleşecektir. Başka bir anlatımla, iptal davasına konu olan işlemin davacının menfaatini ihlal ettiğinden söz edilebilmesi için, davacıyı etkilemesi, yani davacının kişisel menfaatini ihlal etmesi, işlem ile davacı arasında ciddi ve makul bir ilişkinin bulunması gerekmektedir. İdari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasının görüşülebilmesi için ön koşullardan olan "dava açma ehliyeti" iptal davasına konu kararın niteliğine göre idari yargı yerince değerlendirilmektedir.
İmar planlarının iptali istemiyle açılan davalarda, ilgililerin mülkiyet ve benzeri nitelikte ilişkide oldukları taşınmazlara ilişkin olarak dava açabilecekleri gibi çevre ve tarihi değerlerin korunması amacıyla kamu yararını ilgilendiren konularda da hemşehri sıfatıyla dava açabilecekleri yargı kararıyla kabul edilmiştir. Ancak, ilgililerin 2577 sayılı Kanunun 10. maddesi kapsamında mülkiyet ve benzeri nitelikte ilişkili olmadıkları taşınmazların kullanım kararının değiştirilmesi için başvuruda bulunamayacakları açıktır.
Dosyanın incelenmesinden, davacılar tarafından mülkiyetlerinde bulunmayan Adana ili, Çukurova ilçesi, ... Mahallesi, ... parsel sayılı taşınmazın 1/1000 ve 1/5000 ölçekli imar planlarında özel eğitim alanı olan kullanım kararının kaldırılarak yeşil alana dönüştürülmesi istemiyle yapılan başvuruların reddi üzerine yukarıda anılan işlemlerin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
Ancak 2577 sayılı Kanunun 10. maddesinde, ilgililerin haklarında işlem tesis edilmesi amacıyla idareye başvuruda bulunabileceği düzenlendiğinden kendi tasarrufunda bulunan taşınmaz ile ilgili idareye başvuruda bulunabileceği ve bu halde söz konusu işlemin uygulama işlemi olarak kabulü suretiyle dayanağı imar planının iptali istemiyle dava açılabileceği açık olup uyuşmazlığa konu parselin davacıların komşuluğunda bulunan başkasına ait bir parsel için imar planı değişikliği talebini isteme hususunda kişisel, güncel bir menfaat bağı bulunmadığı, bu nedenle dava açma ehliyetinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Bu durumda, dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun gerekçeli reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesince verilen temyize konu kararda hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalıların ve davalılar yanında müdahillerin temyiz istemlerinin kabulüne,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun değişik gerekçe ile reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 14/05/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.