T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/2802
Karar No : 2025/4151
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Valiliği
VEKİLİ : Hukuk Müşaviri-...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI YANINDA MÜDAHİL : ... Grup Petrol Ürünleri ve İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Giresun ili, Merkez, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın ticaret alanı olarak belirlenmesine yönelik 1/1000 ölçekli uygulama ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliklerine ilişkin Giresun Belediye Meclisinin... tarihli ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ...İdare Mahkemesince verilen...tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu imar planlarından önceki nazım ve uygulama imar planı değişikliklerinde uyuşmazlığa konu taşınmazın akaryakıt ve servis istasyon alanı olarak planlandığı, dava konusu nazım ve uygulama imar planı değişikliği ile taşınmazın E:0,20 ve Yençok:6,50 metre yapılaşma koşulu ile dere yatağından 5 m çekilerek ticaret alanı (T1) olarak planlandığı, doğusunda derenin geçtiği kısım ile taşınmazın kuzeyinde üçgen formundaki alan ve güneybatıda 20 m en kesitindeki yola kadar olan kısmın park alanı olarak planlandığı, davaya konu taşınmaz üzerinde akaryakıt ve servis istasyonunun bulunduğu ve işletildiği, taşınmazın doğu sınırına derenin ıslahı için istinat duvarının inşa edildiği, dava konusu imar planı değişikliklerinin planların kademeli birlikteliği ilkesine uygun olduğu, taşınmazın davaya konu imar planı değişikliğinden önceki nazım ve uygulama imar planında akaryakıt bakım istasyonu olarak planlandığı, bu tesisin cephesinin yaklaşık 85 mt, derinliğinin 25 mt olduğu ve akaryakıt istasyonunun dereye sıfır hatta bazı noktalarında dere yatağına taşacak şekilde planlandığı, davaya konu imar planı değişikliği ile davaya konu taşınmaz T1 notasyonu ile E:0,20 ve Yençok: 30,50 mt olmak üzere ticaret alanı olarak belirlendiği, imar adasının doğu hattının 5 mt batı yönünde kaydırıldığı, buna karşılık imar adasının kuzey yönünde büyütüldüğü,davaya konu imar planı değişikliği ile dere yatağına tecavüzlü imar hattının batı yönünde 5 m çekilerek dere yatağının korunduğu, taşınmazın plansız kalmaması ve taşınmaz sahibinin mağdur olmaması için yeni planının hazırlandığı, Mahkemenin iptal gerekçeleri yerine getirilerek davaya konu imar planı değişikliği ile dere hattının eski haline ve kurum görüşüne uygun hale getirildiği, davaya konu imar planı değişikliği ile imar adasının 30 m2 küçüldüğü, park alanının 30 m2 artırıldığı, bu nedenle davacının park alanının küçüldüğü yönündeki iddiasının yerinde olmadığı, plan açıklama raporunun, davaya konu taşınmazın planlama sürecini, önceki ve öneri imar planlarını karşılaştıran bir rapor olarak hazırlandığı, davaya konu plan değişikliğinin Mahkemenin iptal gerekçesine uygun olarak yapıldığı anlaşıldığından, dava konusu 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinde şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve mevzuata aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince; istinaf başvurusuna konu ... İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın, dava konusu imar planı değişikliklerinin nesnel, teknik gerekçesinin olmadığı, dere yatağına ilişkin ilgili kurum görüşünün alınmadığı, bu nedenle usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı yanında müdahil ...Grup Petrol Ürünleri ve İnşaat Sanayi Ticaret Limited Şirketi tarafından; temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
Davalı Giresun Belediye Başkanlığı tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Giresun ili, Merkez, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda 1/1000 ölçekli revizyon uygulama ve 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planına ilişkin Giresun Belediye Meclisinin ...tarihli ve ... sayılı kararı ile önceden park alanı olan dava konusu taşınmazın akaryakıt istasyon alanı olarak belirlendiği, park alanının azaltıldığı iddiasıyla bu revizyon imar planlarının iptali istemiyle açılan davada, önceden park olarak planlanan alanda revizyon imar planı ile akaryakıt istasyonu fonksiyonunun getirilmesinin nesnel ve teknik gerekçesinin bulunmadığı, dava konusu akaryakıt istasyonunun kuzeyinde 20 mt enkesitli ... Caddesi ile 12 mt enkesitli ... Sokağın birleşerek T-kavşak oluşturduğu, bu kavşağın akaryakıt istasyonuna bitişik olduğu, Karayolları Kenarında Yapılacak ve Açılacak Tesisler Hakkında Yönetmeliğin kavşak mesafelerini düzenleyen 17. maddesindeki 50 mt mesafe şartına aykırı olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolunda ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih, E:..., K:... sayılı karara yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin...tarihli, E:..., K:... sayılı kararıyla reddedildiği ve bu kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 05.12.2018 tarih, E:2017/3210, K:2018/10096 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği görülmüştür.
Adı geçen revizyon imar planlarına ilişkin yargı süreci devam ederken Mahkemenin iptal kararı üzerine, dava konusu taşınmazı kapsayan alanda 1/1000 ölçekli uygulama ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğine ilişkin Giresun Belediye Meclisinin ...tarihli ve ... sayılı kararı ile taşınmazın yine akaryakıt ve servis istasyonu olarak belirlendiği, bu plan değişikliklerinin, park alanının azaltıldığı iddiasıyla iptali istemiyle açılan davada, Ordu İdare Mahkemesince, dava konusu imar planı değişikliği ile öngörülen akaryakıt ve servis istasyonu kullanımının daha önce Mahkeme kararı ile iptal edilen revizyon imar planı ile öngörülen akaryakıt ve servis istasyonu kullanımından tek farkının, akaryakıt istasyonu alanının parsel içerisinde yaklaşık 25-26 metre güneye kaydırılması olduğu, dava konusu imar planı değişikliğinde taşınmazın tekrar akaryakıt ve servis istasyonu olarak belirlenmesinin nesnel ve teknik gerekçelerinin belirtilmediği, taşınmazın bulunduğu alanın 10-12 metre kot farkı ve %30-50 arasında eğimin bulunduğu bir vadi içerisinde yer aldığı, bu alanda akaryakıt istasyonu yapılmasının ortaya çıkaracağı dolgu ve istinat duvarları yapımının, alanın vadi ve dere yatağı özelliği gösteren fiziki yapısına, kentsel risk oluşumuna sebep olacak şekilde müdahale edeceği, ayrıca süreklilik arz eden yeşil alan sistemini de bozacağı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen ...tarih ve E:..., K:...sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla reddine karar verildiği ve bu kararın Danıştay Altıncı Dairesinin 09/01/2020 tarih, E:2019/18190, K:2020/163 sayılı kararıyla bozulması üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi...dari Dava Dairesinin... tarihli, E:..., K:... sayılı kararıyla, bozma kararına uyarak istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, feragat nedeniyle davanın reddine karar verildiği, bu kararın temyiz edilmeksizin kesinleştiği görülmüştür.
Yine yukarıda belirtilen imar planı değişikliklerine ilişkin yargı süreci devam ederken, Mahkemenin iptal kararı üzerine taşınmazın daha önceki fonksiyonu olan akaryakıt istasyonu olarak belirlenmesine ilişkin 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar plânı değişikliğine ilişkin ...tarih ve ... sayılı belediye meclis kararının iptali istemiyle açılan davada, akaryakıt ve servis istasyonu alanının davaya konu plan değişikliği ile doğu yönünde 5 metre genişletilmiş olmasının, planda belirtilmemiş olmasına rağmen zeminde var olan dere yatağına ikinci bir müdahalede bulunulması, dere yatağının yaklaşık 5 metre daraltılması ve/veya bu kısımda doğrultusunun değiştirilmesi anlamına geleceği, ancak dere yatağında meydana getirilen değişikliğin olumlu ya da olumsuz etkilerinin neler olabileceğine yönelik herhangi bir araştırmanın ya da analizin yapılmadığı ve ilgili kurum olan DSİ’den yeniden görüşün sorulmadığı, dava konusu plan değişikliği ile eklenen park alanı miktarının kaldırılan park alanı miktarını karşılamadığından, yapılan plan değişikliğinin sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşürücü nitelikte olduğu, bu durumun Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği’nin 26. maddesine aykırı olduğu gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, Danıştay Altıncı Dairesinin 06.07.2020 tarih, E:2019/21068, K:2020/6721 sayılı kararıyla onanarak kesinleştiği anlaşılmıştır.
Yargı kararını uygulamak üzere, son olarak dava konusu Giresun ili, Merkez, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda 1/1000 ölçekli uygulama ve 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliklerine ilişkin Giresun Belediye Meclisinin... tarih, ... sayılı kararı alınmış, bu plan değişikliklerinde dava konusu taşınmaz ticaret alanı olarak belirlenmiş ve davacı tarafından önceki mahkeme kararlarının iptal gerekçelerinin yerine getirilmediği, dere yatağına ilişkin ilgili kurum görüşünün alınmadığı, plan değişikliğinin nesnel, teknik gerekçesinin olmadığı, dava konusu plan değişikliklerinin hukuka aykırı iddiasıyla, bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanununun 5. maddesinde, nazım imar planı, varsa bölge planlarının mekana ilişkin olarak genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak hali hazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan, uygulama imar planı da, tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmıştır.
Anayasa'nın 138. maddesinin son fıkrasında, "Yasama ve yürütme organları ile idare, mahkeme kararlarına uymak zorundadır; bu organlar ve idare, mahkeme kararlarını hiçbir suretle değiştiremez ve bunların yerine getirilmesini geciktiremez." hükmü yer almaktadır.
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 28. maddesinde, "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez." hükmü yer almaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
İncelenen dosyada, dava konusu edilen işlemin yukarıda açıklanan iptal kararlarının gereğini yerine getirmek amacıyla tesis edildiği, anılan imar planlarının iptaline karar veren Mahkeme kararlarında, dava konusu taşınmazın park alanından çıkarılarak akaryakıt istasyonu olarak belirlendiği, akaryakıt ve servis istasyonu alanının davaya konu plan değişikliği ile doğu yönünde 5 metre genişletilmiş olmasının, planda belirtilmemiş olmasına rağmen zeminde var olan dere yatağına ikinci bir müdahalede bulunulması, dere yatağının yaklaşık 5 metre daraltılması ve/veya bu kısımda doğrultusunun değiştirilmesi anlamına geleceği, ancak dere yatağında meydana getirilen değişikliğin olumlu ya da olumsuz etkilerinin neler olacağına dair herhangi bir araştırmanın, analizin yapılmadığı ve ilgili kurum olan DSİ’den yeniden görüşün sorulmadığı, dava konusu plan değişikliğinde eklenen park alanı miktarının kaldırılan park alanı miktarını karşılamadığından, yapılan plan değişikliğinin sosyal ve teknik altyapı standartlarını düşürücü nitelikte olduğu gerekçelerine yer verilmiştir.
Uyuşmazlıkta, iptal kararlarının uygulanması amacıyla yapıldığı belirtilen dava konusu imar planı değişikliklerinde taşınmazın iptal kararlarının gerekçesine aykırı olarak park alanı yerine yine farklı bir fonksiyon getirilerek ticaret alanı olarak belirlendiği, dosyadaki bilirkişi raporunda, davaya konu plan değişikliği ile dere yatağına tecavüzlü imar hattının batı yönünde 5 metre çekilerek dere yatağının korunduğu ve dere yatağının eski haline ve ilgili kurum görüşlerine uygun olduğu tespitlerine yer verilmişse de, dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesinden, dere yatağında meydana getirilen değişikliğin olumlu ya da olumsuz etkilerinin neler olacağına dair herhangi bir araştırmanın, analizin yapılmadığı ve ilgili kurum olan DSİ’den yeniden görüşün sorulmadığı,ayrıca Danıştay Altıncı Dairesinin 17/04/2025 tarihli, E:2022/2802 sayılı ara kararına cevaben dosyaya sunulan yazıda, taşınmazın bulunduğu alandaki dere yatağına ilişkin DSİ tarafından görüş verilmediğinin belirtildiği, yine bilirkişi raporunda, dava konusu plan değişikliğinde eklenen park alanı miktarının kaldırılan park alanı miktarını karşıladığı belirtilmişse de, eklenen park alanının, dava konusu alanın ihtiyacı olan park alanının tamamını karşılayıp karşılamadığına ilişkin somut olarak tespitin bulunmadığı anlaşıldığından, bu haliyle kesinleşmiş mahkeme kararlarının gerekçeleri dikkate alınmadan tesis edilen dava konusu imar planı değişikliklerinde şehircilik ilkeleri, planlama esasları ve kamu yararına uyarlık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, davanın reddi yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine dair Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/09/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.