T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/3837
Karar No : 2025/1278
TEMYİZ EDEN TARAFLAR : 1- (DAVACI) ...
VEKİLİ : Av. ...
2- (DAVALI) ... Belediye Başkanlığı- ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF : 1- ... Belediye Başkanlığı
2- ...
İSTEMİN ÖZETİ : Konya 1. Organize Sanayi Bölgesi sınırları içerisinde bulunan ... ada ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde ruhsatsız yapı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle, 3194 sayılı İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) ve (ç) bentleri uyarınca toplam 894.414,44-TL idari para cezası verilmesine ve aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca izinsiz yapıların 30 gün içerisinde ruhsatlandırılmasına, ruhsatlandırılmadığı takdirde yıktırılmasına, ilgililerince yıktırılmadığı takdirde Konya 1. Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü tarafından yıktırılarak masrafının tahsiline ilişkin ... tarih ve ... sayılı Selçuklu Belediye Encümeni kararının iptali istemiyle açılan davada, dava konusu işlemin; 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca verilen 894.414,44-TL para cezasına ilişkin kısmının iptali, aykırılıkların ilgililerce yıktırılmadığı takdirde Konya 1. Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü tarafından yıktırılarak masrafının tahsil edilmesine ilişkin kısmı yönünden ise davanın reddi yolundaki ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına karşı yapılan davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine, davacının istinaf başvurusunun ise açıklamalı olarak reddine dair ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın, usul ve hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek bozulması istenilmektedir.
SAVUNMALARIN ÖZETİ : 1- Davacı tarafından, davalı idarenin temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.
2- Davalı idare tarafından savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü ile temyize konu kararın yıkım masraflarının davacıdan tahsiline ilişkin kısmının bozulmasına karar verilmesi, yıkıma ve para cezasına ilişkin kısmının temyiz isteminin reddi ile anılan kısmın onanmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra işin gereği görüşüldü:
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairelerince verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, anılan kararın ONANMASINA, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 10/03/2025 tarihinde oyçokluğuyla kesin olarak karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Uyuşmazlıkta; İdare Mahkemesince uyuşmazlık konusu yapının ruhsatsız olarak yapıldığının sabit olduğu, yıkım işleminin kişi ile ilgili olmayan yapıya ilişkin bir işlem olduğu, para cezasına konu yapının kim ya da kimler tarafından yapıldığı tespit edilerek, gerçek yapı sahibi ya da sahipleri adına imar para cezasının verilmesi gerektiği hususu dikkate alındığında, davalı idarece söz konusu aykırılıkların davacı tarafından yapıldığının hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde kesin olarak ortaya konulamadığı yapı kayıt belgelerine esas başvuruda bulunan olarak davacının isminin yer alması da davacının şirket tüzel kişiliğinden ayrı olarak kendi adına ve hasabına ruhsatsız yapı yaptığını hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde ortaya koymaya elverişli olmadığı gerekçeleriyle dava konusu işlemin; para cezasına ilişkin kısmının iptaline, aykırılıkların ilgililerce yıktırılmadığı takdirde Konya 1. Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü tarafından yıktırılarak masrafının tahsil edilmesine ilişkin kısmı yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Kararın; ruhsatsız yapının Konya 1. Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü tarafından yıktırılarak masrafının tahsil edilmesine ilişkin kısmı ile ilgili olarak;
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 4. maddesinde "...
OSB tüzel kişiliği, OSB’nin mevzuata ve imar planına uygun yapılaşmasından sorumludur. Ruhsatsız veya ruhsata aykırılığı tespit edilen yapılar hakkında ilgili idarece 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 32 nci ve 42 nci maddeleri çerçevesinde tesis edilen işlemler ilgili OSB ve Bakanlığa bildirilir. Yıkım, Bakanlığın talimatı üzerine valilik veya kaymakamlık tarafından yapılır. Yıkım bedeli, yapı sahibi tarafından karşılanır.
Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.
" hükmüne yer verilmiştir.
02/02/2019 tarih ve 30674 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği'nin 44. Maddesinde "(1) OSB tüzel kişiliği, OSB’nin mevzuata ve imar planına uygun yapılaşmasından sorumludur. OSB’ce, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapıldığı tespit edilen yapının, o andaki inşaat durumu belirlenerek aykırılığın giderilmesi için katılımcıya 30 gün süre verilir.
(2) Süre bitiminde yapı mevzuata uygun hale getirilmediği takdirde, inşaatın bu durumu OSB tarafından 3194 sayılı Kanun uyarınca belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediyeye, dışında ise valiliğe bildirilir. Ruhsatsız veya ruhsata aykırılığı tespit edilen yapılar hakkında ilgili idarece, 3194 sayılı Kanunun 32 nci ve 42 nci maddeleri çerçevesinde tesis edilen işlemler OSB’ye ve Bakanlığa bildirilir. Yıkım, Bakanlığın talimatı üzerine valilik veya kaymakamlık tarafından yapılır. Yıkım bedeli, yapı sahibi tarafından yıkımı gerçekleştiren idareye ödenir." hükmü yer almaktadır.
İlgili mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, OSB tarafından ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapıldığı tespit edilen yapının, o andaki inşaat durumunun belirlenerek aykırılığın giderilmesi için katılımcıya 30 gün süre verileceği, yapı mevzuata uygun hale getirilmediği takdirde, inşaatın durumunun ilgili idareye bildirileceği, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapı hakkında ilgili idarece 3194 sayılı İmar Kanununun 32. ve 42. maddeleri uyarınca işlem yapılacağı ve yapılan işlemlerin OSB'ye bildireceği, yıkım işleminin Bakanlığın talimatı üzerine valilik veya kaymakamlık tarafından yapılacağı, yıkım bedelinin yapı sahibi tarafından yıkımı gerçekleştiren idareye ödeneği kuralı getirildiği anlaşılmaktadır. Organize sanayi bölgelerinde ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapıldığı tespit edilen yapıların yıkımının gerçekleştirilmesi hususunda Bakanlığın talimatı üzerine valilik veya kaymakamlığın yetkili olduğu açıktır. Başka bir ifadeyle organize sanayi bölgelerindeki ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapıların yıkımı valilik veya kaymakamlıkça gerçekleştirilebilecektir.
Bu durumda; organize sanayi bölgesinde ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapıldığı tespit edilen yapılar hakkında ilgili idarece 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca yıkım kararı alınmasına ve yıkım işleminin Bakanlığın talimatı üzerine valilik veya kaymakamlık tarafından yapılacağına karar verilmesi gerektiğinden; dava konusu işlem ile uyuşmazlığa konu ruhsatsız yapının yıkım işleminin yasa ile yıkım yetkisi verilmeyen Konya 1. Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilmesine karar verilmesinde, yetki yönünden hukuka uyarlık görülmemiştir.
Öte yandan; yıkım işleminin hukuka aykırı bulunması nedeniyle masrafının tahsil edilmesine ilişkin kısmında da hukuka uyarlık bulunmamaktadır.
Kararın; 894.414,44-TL para cezasına ilişkin kısmına gelince;
Uyuşmazlıkta; İdare Mahkemesince suç ve cezaların şahsiliği ilkesi gereğince, para cezasına konu yapının kim ya da kimler tarafından yapıldığı tespit edilerek, gerçek yapı sahibi ya da sahipleri adına imar para cezasının verilmesi gerektiği, davalı idarece söz konusu aykırılıkların davacı tarafından yapıldığının hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde kesin olarak ortaya konulamadığı gibi, söz konusu yapılara ait yapı kayıt belgelerine esas başvuruda bulunan olarak davacının isminin yer alması da davacının şirket tüzel kişiliğinden ayrı olarak kendi adına ve hasabına ruhsatsız yapı yaptığını hiçbir şüpheye yer vermeyecek şekilde ortaya koymaya elverişli olmadığı gerekçesiyle para cezasının iptaline karar verilmiş ise de; İdare Mahkemesince Çevre Şehircilik İl Müdürlüğünden yapı kayıt belgesi başvurusunun davacının kendi adına mı yoksa yönetim kurulu başkanı olduğu şirket adına mı yapıldığı hususunda araştırma yapılarak karar verilmesi gerekirken, yeterli araştırma yapılmadan karar verildiği sonucuna vardığından dava konusu işlemin para cezasına ilişkin kısmında da hukuka uyarlık görülmemiştir.
Bu itibarla; yukarıda açıklanan nedenlerle temyize konu kararın bozulması gerektiği düşüncesiyle, çoğunluk kararına katılmıyorum.