T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/5041
Karar No : 2025/2411
TEMYİZ EDEN (DAVALILAR) : 1- ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Belediye Başkanlığı / ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Kayseri ili, Kocasinan ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda Kayseri Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; Kayseri Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararla iptal edilmesi üzerine dava konusu işlemin tesis edildiği, yargı kararının gerekçesinde belirtilen hukuka aykırılıkların uyuşmazlık konusu plan değişikliği ile giderilmediği, nazım ve uygulama imar planları arasında nüfus öngörüleri açısından uyumsuzluğun devam ettiği, ticaret + konut alanı kullanımının devam ettirildiği, imar uygulaması sonucu park alanı olarak ayrılan alanların bir kısmının dava konusu işlem ile konut ve ticaret kullanımlarına dönüştürülmesinin gerekçesinin yeterli ve uygun olmadığı, sosyal teknik altyapı alanlarının mevzuatta öngörülen miktardan az ve yetersiz olduğu, çevredeki kamusal kullanıma konu taşınmazların hatalı bir şekilde de olsa faydalı alana dönüştürülürken davacının park alanı kullanımında kalan taşınmazının aynı kullanımının devam ettirilmesinin eşitlik ilkesine ve hakkaniyete uygun olmadığı, dava konusu 1/1000 ve 1/5000 ölçekli plan değişikliklerinin yargı kararının gereklerini karşılamaktan uzak, imar mevzuatına, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına, kamu yararına aykırı olduğu, öte yandan; davalı büyükşehir belediyesinin mevzuatta kendisine verilen yetkiyi aşarak doğrudan uygulama imar planı yaptığı, söz konusu uygulama imar planının 5216 sayılı Kanununun 7/c maddesinde sayma yoluyla belirtilen hususlara ilişkin olmadığı, bu nedenle nazım ve uygulama imar planının aynı anda onaylanmasının usul kurallarına aykırı olduğu hususları da dikkate alındığında, dava konusu meclis kararında bu yönüyle de hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle, dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Temyize konu kararda; uyuşmazlıkta, davacının parselinin park alanında kaldığı ve davacının dava dilekçesindeki yakınmalarının çoğunluğunun plan geneline yönelik olduğu, bunun yanında dava konusu planlamanın yargı kararını uygulamak üzere tesis edildiği hususları bir bütün olarak değerlendirildiğinde, planlamaya yönelik irdelemenin, plan geneline ilişkin önceki yargı kararının hukuka uygun bir biçimde uygulanıp uygulanmadığı noktasında yapılması gerektiği, bu kapsamda, önceki planlama kararının iptaline ilişkin mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvuruları üzerine plan geneline yönelik irdeleme yapılmak suretiyle, 1/5000 ve 1/1000 ölçekli planlar açısından nüfus çelişkisi bulunduğu ve kentsel teknik alt yapı değerlendirme raporunun hazırlanmadığı gerekçeleriyle istinaf başvurularının reddine karar verildiği, dava konusu meclis kararıyla, 1/5000 ölçekli nazım imar planında nüfus hesaplamasının uygulama imar planına bırakıldığı böylelikle atanan nüfusa yönelik çelişkinin giderildiği ancak Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 26. maddesi uyarınca hazırlanması gereken kentsel teknik altyapı değerlendirme raporunun hazırlanmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENLERİN İDDİALARI : Davalı Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve Kocasinan Belediye Başkanlığı tarafından, temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının; 1/5000 ölçekli nazım imar planına yönelik kısmının onanması; dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planına yönelik kısmının ise ilçe belediye meclisi kararı olmaksızın doğrudan büyükşehir belediye meclisince onaylamasında yetki yönünden hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Dava; Kayseri ili, Kocasinan ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın bulunduğu alanda Kayseri Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla onaylanan 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliklerinin iptali istemiyle açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanunun "Tanımlar" başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte olan halinde; "Nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plandır. Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır." hükmüne yer verilmiştir.
5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunun 7. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde; "Çevre düzeni plânına uygun olmak kaydıyla, büyükşehir belediye sınırları içinde 1/5.000 ile 1/25.000 arasındaki her ölçekte nazım imar plânını yapmak, yaptırmak ve onaylayarak uygulamak; büyükşehir içindeki belediyelerin nazım plâna uygun olarak hazırlayacakları uygulama imar plânlarını, bu plânlarda yapılacak değişiklikleri, parselasyon plânlarını ve imar ıslah plânlarını aynen veya değiştirerek onaylamak ve uygulanmasını denetlemek; nazım imar plânının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmayan ilçe belediyelerinin uygulama imar plânlarını ve parselasyon plânlarını yapmak veya yaptırmak.", (c) bendinde; "Kanunlarla büyükşehir belediyesine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işleriyle ilgili her ölçekteki imar plânlarını, parselasyon plânlarını ve her türlü imar uygulamasını yapmak ve ruhsatlandırmak, 20.7.1966 tarihli ve 775 sayılı Gecekondu Kanununda belediyelere verilen yetkileri kullanmak." Büyükşehir belediyesinin görev, yetki ve sorumlulukları arasında sayılmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanununun "Diğer kuruluşlarla ilişkiler" başlıklı 75. maddesinin dava konusu işlem tarihinde yürürlükte olan halinde "Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;
a) Mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına ait yapım, bakım, onarım ve taşıma işlerini bedelli veya bedelsiz üstlenebilir veya bu kuruluşlar ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir ve bu amaçla gerekli kaynak aktarımında bulunabilir. Bu takdirde iş, işin yapımını üstlenen kuruluşun tâbi olduğu mevzuat hükümlerine göre sonuçlandırılır.
b) Mahallî idareler ile merkezî idareye ait aslî görev ve hizmetlerin yerine getirilmesi amacıyla gerekli aynî ihtiyaçları karşılayabilir, geçici olarak araç ve personel temin edebilir.
c) Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları, kamu yararına çalışan dernekler, Bakanlar Kurulunca vergi muafiyeti tanınmış vakıflar ve 7/6/2005 tarihli ve 5362 sayılı Esnaf ve Sanatkârlar Meslek Kuruluşları Kanunu kapsamına giren meslek odaları ile ortak hizmet projeleri gerçekleştirebilir. Diğer dernek ve vakıflar ile gerçekleştirilecek ortak hizmet projeleri için mahallin en büyük mülki idare amirinin izninin alınması gerekir.
d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmibeş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür.
Kamu kurum ve kuruluşlarına belediyeler, bağlı kuruluşları ve belediye şirketlerince devir veya tahsis edilen taşınmazlar, kamu konutu ve sosyal tesis olarak kullanılamaz.
5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun 29 uncu maddesinin birinci fıkrasının ikinci cümlesi ile 5253 sayılı Dernekler Kanununun 10 uncu maddesi; belediyeler, il özel idareleri, bağlı kuruluşları ve bunların üyesi oldukları birlikler ile ortağı oldukları Sayıştay denetimine tabi şirketler için uygulanmaz.
Afet, kitlesel göç ve teröre maruz kalan yerleşim birimlerinin belediyeleri (...) vali veya belediye başkanı, aksayan belediye hizmetinin başka bir belediye tarafından yerine getirilmesini talep edebilir. Yardım istenilen belediye, meclis kararına gerek olmaksızın İçişleri Bakanının izniyle bu talebi yerine getirebilir." düzenlemesine yer verilmiştir.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliğinin 21. maddesinin 2. fıkrasında, nazım ve uygulama imar planlarının gerekli görülmesi halinde eş zamanlı olarak hazırlanabileceği, nazım imar planı kesinleşmeden uygulama imar planının onaylanamayacağı, ancak, onay yetkisinin aynı idarede bulunması halinde nazım ve uygulama imar planlarının eş zamanlı olarak onaylanabileceği düzenlenmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu kararın 1/5000 ölçekli nazım imar planına ilişkin kısmı yönünden;
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. Maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Temyizen incelenen kararın bu kısmı usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
Temyize konu kararın 1/1000 ölçekli uygulama imar planına ilişkin kısmı yönünden;
5216 sayılı Kanunun yukarıda belirtilen hükümlerinin değerlendirilmesinden, büyükşehir belediyesinin uygulama imar planlarının yapımına ilişkin yetkisi; imar planlarını ve bu planlarda yapılacak değişiklikleri aynen veya değiştirerek onaylamak ve nazım imar planının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde uygulama imar planları yapmayan ilçe ve ilk kademe belediyelerinin uygulama imar planlarını yapmak veya yaptırmakla veyahut Kanunlarla büyükşehir belediyesine verilen görev ve hizmetin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işleriyle ilgili uygulama imar planını yapmakla sınırlı olduğu, doğrudan 1/1000 ölçekli uygulama imar planları ile uygulamasını yapma yetkisinin bulunmadığı, kural olarak 1/1000 ölçekli uygulama imar planı ile parselasyon planlarının yapımında, değişikliğinde ve uygulamaya konulmasında ilçe ve ilk kademe belediyelerinin yetkili olduğu anlaşılmaktadır.
Bu durumda, nazım imar planının yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde uygulama imar planlarını yapma yetkisinin ilçe belediyelerine ait olduğu, kanunen öngörülen bir yıllık sürenin geçmediği hallerde ve kanunlarla büyükşehir belediyesine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işleriyle ilgili olmayan durumlarda ise uygulama imar plânlarının, büyükşehir belediyesince doğrudan yapılmasının yetki yönünden mevzuata aykırılık teşkil edeceği açıktır.
Uyuşmazlıkta; Kayseri Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararıyla 1/5000 ölçekli nazım imar planı değişikliğiyle birlikte aynı anda 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin de doğrudan onaylandığı, dosya kapsamında yer alan Kayseri Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihi, ... sayılı kararında uygulama imar planının Kocasinan Belediye Meclisinin talebi üzerine 5393 sayılı Belediye Kanunun 75. maddesi ile Mekansal Planlar Yapım Yönetmelğinin 21. maddesi uyarınca onaylandığı gerekçesine yer verilmişse de söz konusu 75. maddenin imar planlarının yapımı veya onayına ilişkin bir düzenleme olmadığı, dolayısıyla büyükşehir belediye meclisinin uygulama imar planını doğrudan onaylamasına dayanak teşkil etmeyeceği, davaya konu plan değişikliğinin 5216 sayılı Kanunun 7/c maddesi kapsamında büyükşehir belediyelerine verilmiş görev ve hizmetlerin gerektirdiği proje, yapım, bakım ve onarım işlerinden herhangi biri kapsamında bulunmadığı ve 5216 sayılı Kanun'un 7/b kapsamında büyükşehir belediyesince yapılmasını gerektirir şartların da söz konusu olayda gerçekleşmediği anlaşılmıştır. Bu nedenle, dava konusu 1/1000 ölçekli uygulama imar planının, ilçe belediye meclisi kararı olmaksızın doğrudan büyükşehir belediye meclisince onaylamasında yetki yönünden de hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davalı idarelerin temyiz istemlerinin reddine,
2. Dava konusu işlemin yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun değişik gerekçe ile reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın 1/5000 ölçekli nazım imar planına yönelik kısmının ONANMASINA, 1/1000 ölçekli uygulama imar planına yönelik kısmının yukarıda belirtilen gerekçe eklenerek ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren İdare Mahkemesine gönderilmesine, 29/04/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.