T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/525
Karar No : 2025/4413
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Ticaret Limited Şirketi
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Bartın İli, Amasra İlçesi, ... Mahallesi ... ada ... parsel sayılı taşınmazın plansız alanda bırakılmasına dair Amasra Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dosyadaki mevcut bilgi ve belgeler ile bilirkişi tespit, değerlendirme ve görüşleri birlikte değerlendirildiğinde, davacının maliki olduğu taşınmazın 1/25.000 ve 1/100.000 ölçekli planlarda "marjinal tarım toprakları" olarak işaretlendiği ve yerleşime açılmasının mümkün olmadığı, ayrıca ... İl Afet ve Acil Durum Müdürlüğünce bölgede yapılan incelemeler sonucu düzenlenen 02.08.2011 tarihli jeolojik-jeoteknik etüt raporunda söz konusu taşınmazın kapsam dışında kaldığı sabit olduğundan, dava konusu revizyon imar planları ile davacının taşınmazının plansız alanda bırakılmasının, şehircilik ilkeleri, sağlıklı ve düzenli kentleşme ile plan bütünlüğü açısından üst ölçekli planlara uygun olduğu anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: Temyize konu kararda; Dairelerince verilen ara kararı üzerine dosyaya sunulan dilekçe ile ekinde gönderilen plan paftalarının incelenmesinden, dava konusu parselin, plan sınırının en uç bölgesinde yer alacak şekilde 2015 tarihli imar planına dahil edildiği, 2019 tarihli planda ise, 2015 planındaki sınıra genel olarak uyulmasına karşın, sadece uyuşmazlık konusu parselin bulunduğu küçük bir alanın önceki plan sınırından farklı olarak, plan sınırına dahil edilmediği, davalı idarece, bunun gerekçesi olarak taşınmazın bulunduğu alanda jeolojik-jeoteknik etüt raporunun bulunmamasının belirtilmesine karşın, genel olarak önceki plan sınırına uyularak alındığı anlaşılan jeolojik-jeoteknik etüt raporunun, dava konusu parselin bulunduğu alanı da kapsayacak şekilde hazırlanmamasının gerekçelerinin somut olarak ortaya konulamadığı, öte yandan, bilirkişi raporunda, dava konusu taşınmazın 1/25.000 ve 1/100.000 ölçekli çevre düzeni planlarında "marjinal tarım toprakları" olarak işaretlendiğinden yerleşime açılmasının mümkün olmadığı tespitine yer verilmiş ise de, üzerinden ölçü alınarak uygulama yapılması söz olmayan üst ölçekli planlardaki genel arazi kullanım kararının leke niteliğinde olduğu göz önünde bulundurulduğunda, Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği ile öngörülen analiz ve araştırmalar yapıldıktan sonra, taşınmazın, 1/5000 ve 1/1000 ölçekli planlar ile gerekirse tarım arazisi olarak planlanabileceği sonucuna varıldığı gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun kabulüne, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararının kaldırılarak dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Bartın İli, Amasra İlçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmaz, Amasra Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında "taks:0.50, kaks:1.60" yapılaşma koşullarında "konut alanı" olarak planlanmış, söz konusu taşınmazın çevresini kapsayan alanda Amasra Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planında ise dava konusu taşınmazın bulunduğa alana dair jeolojik ve jeoteknik etüd raporu bulunmadığından taşınmaz plan onama sınırı dışında ve plansız alanda bırakılmıştır.
Davacı şirket yetkilisi tarafından; söz konusu plan kararına yapılan itirazın reddi üzerine dava konusu parsele ilişkin olarak jeolojik ve jeoteknik etüd raporu alınmış, ... tarih ve ... barkod numaralı jeolojik ve jeoteknik etüd raporu idareye sunularak plan değişikliği başvurusunda bulunulmuş ve anılan başvurunun zımnen reddi üzerine dava konusu taşınmazın plansız alanda bırakılmasına dair Amasra Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 Sayılı İmar Kanununun “tanımlar” başlıklı 5.maddesinde; "nazım imar planı; varsa bölge planlarının mekana ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama imar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmış, aynı Kanun'un 6. maddesinde; "Mekansal planlar, kapsadıkları alan ve amaçları açısından Mekansal Strateji Planlarına uygun olarak; "Çevre Düzeni Planları" ve "İmar Planları" kademelerinden oluşur. İmar planları ise nazım imar planı ve uygulama imar planı olarak hazırlanır. Her plan bir üst kademedeki plana uygun olarak hazırlanır." hükmü yer almıştır.
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "İmar planı ilkeleri" başlıklı 21. maddesinde, "(6) Onaylı jeolojik-jeoteknik veya mikro bölgeleme etüt raporu bulunmayan alanlarda imar planları hazırlanamaz. (7) İmar planına esas onaylı jeolojik-jeoteknik etüt veya mikro bölgeleme raporlarındaki yerleşime uygunluk durumu haritalarına uyulması zorunludur. İmar planlarının hazırlanmasında, varsa öncelikle mikro bölgeleme etütleri, yoksa yerleşim alanının planlanmasına yönelik uygun jeolojik-jeoteknik etütler kullanılır." hükmüne, aynı Yönetmeliğin "Nazım imar planı" başlıklı 23.maddesinde de; "Nazım imar planlarının hazırlanması sürecinde, planlama alanı sınırları kapsamında aşağıda genel başlıklar halinde belirtilen konularda ilgili kurum ve kuruluşlardan veriler elde edilir; bu veriler kapsamında analiz, etüt ve araştırmalar yapılır: b)Jeolojik, jeomorfolojik, hidrolojik ve hidrojeolojik yapı. (...) " kuralı yer almıştır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Kamu yararını gerçekleştirmek amacıyla üretilmiş birer belge niteliğinde olan imar planları mevzuatta ve yargı içtihatlarında yöre halkının sağlığını ve çevreyi korumak, sosyal ve kültürel ihtiyaçlarını, iyi yaşama düzenini, çalışma koşullarını ve güvenliğini sağlamak amacıyla, ülke, bölge ve şehir verilerine göre oturma, çalışma, dinlenme ve ulaşım gibi kentsel fonksiyonlar arasında mevcut ve sağlanabilecek olanaklar ölçüsünde en iyi çözüm yollarını bulmak için varsa kadastro durumu da işlenmiş, onaylı haritaların kopyaları üzerine nazım plan ve uygulama planı olarak düzenlenip onaylanmış metinler olarak tanımlanmaktadır.
Yukarıda yer alan mevzuat ışığında; her kademedeki plan için, plan ölçeğiyle uyumlu nitelikte, jeolojik-jeoteknik etüd ve mikro bölgeleme etüt raporlarının hazırlanmasının ve sonuçlarının ilgili idarece plan kararlarına yansıtılmasının planın hazırlık çalışmaları sırasında mutlaka yapılması gerekli olan çalışmalardan olduğu açıktır.
Dosyanın incelenmesinden; davacı şirketin maliki olduğu, Bartın İli, Amasra İlçesi, ... Mahallesi, ... ada ... parsel sayılı taşınmazı kapsayan alanda Amasra Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile kabul edilen 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında taşınmazın "konut alanı" olarak planlandığı, dava konusu taşınmazın çevresini kapsayan alanda Amasra Belediye Meclisinin ... tarih ve ... sayılı kararı ile dava konusu 1/1000 ölçekli revizyon uygulama imar planı ve 1/5000 ölçekli revizyon nazım imar planının kabul edildiği, söz konusu planlarda dava konusu taşınmazın plan onama sınırı dışında bırakıldığı, davacı tarafından anılan plan revizyonlarına yapılan itirazın reddi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Uyuşmazlıkta, dava konusu taşınmazın bulunduğu alanın jeolojik ve jeoteknik etüt raporu bulunmadığından bahisle plansız alanda bırakıldığı, davacı tarafından anılan taşınmazın dava konusu planlama öncesinde yürürlükte olan 2015 tarihli planlarda konut alanı kullanımında kaldığını belirterek yeniden konut alanı olarak planlanması talebiyle bakılan davayı açtığı ve alana ilişkin ... tarih ve ... barkod numaralı jeolojik ve jeoteknik etüd raporunu da dosyaya sunduğu dikkate alındığında, davacı talebi çerçevesinde alanın planlanmasının uygun olup olmadığının açıklığa kavuşturulması gerektiği, bu kapsamda, davacının sunduğu jeolojik ve jeoteknik etüd raporunun bilirkişi marifetiyle incelenerek, alanın planlamaya açılmasının teknik olarak mümkün olup olmadığı konusunda ek bilirkişi raporu alınarak işin esası hakkında bir karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Bu itibarla, davanın reddi yolundaki İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulüyle anılan kararın kaldırılmasına ve dava konusu işlemin iptaline dair Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Davanın reddi yolundaki Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kararının kaldırılarak yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 25/09/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.