T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/6057
Karar No : 2025/329
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı-...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı/ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI YANINDA MÜDAHİLLER : 1- Sınırlı Sorumlu ... Kooperatifi
VEKİLİ : Av. ...
2- ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: İzmir ili, Foça ilçesi, ... Mahallesi, 34 hektarlık alanda mülkiyeti ... Kooperatifine ait ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının ... tarihli, ... sayılı işlemi ile onaylanan 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden, 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının bir üst ölçekli plan kararı olan 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ile arazi kullanım kararı, yapılaşma yoğunluğu ve alan sınırı açısından uyumlu olduğu, bu kapsamda planlar arası kademeli birliktelik ilkesine ve plan hiyerarşisine uygunluk sağladığı, ancak, 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planında; alandaki mevcut bitki dokusuna ait bir çalışma veya yapılaşmaya konu imar adalarının oluşturulmasında mevcut bitki dokusunun dikkate alındığını ortaya koyan bir analiz ya da sentez çalışmasına Plan Araştırma ve Açıklama Raporunda yer verilmemiş olduğu, uygulama imar planında yapılaşmaya konu alanın 19.586,80 m2 arttırıldığı, alandaki parsellerin maksimum bir büyüklük ile sınırlanmasının durumda çok büyük parsellerin oluşturulmasına ve bu parsellerde doğal yapıyı tamamı ile ortadan kaldırıcı nitelikte büyük taban alanlı yapıların ortaya çıkmasına neden olacağı, imar mevzuatı ve plan tekniği açılarından iki farklı arazi kullanım türü olan “su yüzeyi (dere)” ve “park” kararlarının üst üste çizilmiş olmasının imar mevzuatı ve plan tekniğine aykırı olduğu, planların koruma ilkelerine, planlama tekniklerine, şehircilik ilkelerine, planlama esaslarına ve kamu yararına uygun olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının iptaline, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planının iptali istemi yönünden ise davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen kararda; davaya konu planlara ilişkin olarak hazırlanan araştırma ve açıklama raporunun 3.7 "Floristik ve Fitoekolojik Değerlendirme" başlıklı kısmında planlama alanındaki mevcut ağaç ve bitki örtüsünün ayrıntılı bir şekilde irdelendiği, planlama alanının tamamında endemik bitki türüne rastlanmadığının belirtildiği, 1989 onay tarihli 1/5.000 ve 1/1.000 ölçekli planlarda planlama alanının %74.32'lik kısmında yapılaşma (turizm ve ticaret alanı) öngörülmesine rağmen davaya konu planlarda bu oranın %56.14 (konut, sosyal tesis alanı, açık spor alanı, cami alanı, otopark alanı) olduğu, kaldı ki kültür ve tabiat varlıklarının sürdürülebilirlik ilkesi doğrultusunda korunması amacıyla arkeolojik, tarihi, doğal, mimarî, demografik, kültürel, sosyo-ekonomik, mülkiyet ve yapılaşma verilerini içeren alan araştırmasına, arazinin en güncel durumunu dikkate alarak yapılan çalışmalardan elde edilen bulgulara, değişen ve gelişen ihtiyaçlara, sosyal donatı alanlarına yönelik mevzuatla belirlenen asgari standartların sağlanmasına yönelik hazırlanan davaya konu planlarla, 30 yıl önceki şartlar dikkate alınarak ve farklı mevzuat hükümleri uyarınca hazırlanan planların birbiri ile kıyaslanma olanağının bulunmadığı, ilgili kurum görüşleri dikkate alınmak suretiyle plana işlenen derelerin bakım ve temizlik çalışmalarının yapılabilmesi için getirilen yol kullanım kararı ile dere arasında kalan alanların park alanı kullanımına ayrıldığı, uygulama imar planında maksimum parsel büyüklüklerinin belirlenmemiş olmasının plan tekniği ve koruma ilkeleri ile çeliştiği yolundaki soyut görüş açıklamasının imar planlarının iptalini gerektirir nitelikte hukuka aykırılığı tanımlayan teknik veri içermediği sonucuna varılmış ve ayrıca plan açıklama raporlarında yer alan nüfus, yoğunluk, alan kullanım kararlarının dağılımına ilişkin sayısal verilerde hata bulunduğu yolunda herhangi bir somut açıklamada bulunulmaması nedeniyle dosyaya sunulan rapor içeriğindeki diğer teknik açıklamaların dosyaya sunulan plan örnekleri ve diğer bilgi ve belgelerle birlikte ayrı ayrı değerlendirilmesi sonucu, dava konusu 1/1.000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planında dava konusu taşınmazlar için getirilen kullanım kararlarının üst ölçekli plan kararlarına uygun olduğu ve bu kapsamda planların kademeli birlikteliği ilkesine uygun usulde yürürlüğe konulduğu; dava konusu alanın Korunan Alanlarda Yapılacak Planlara Dair Yönetmeliğin 5. maddesi hükmü uyarınca Plan İnceleme Kurulunun 25.05.2016 tarihli kararı ile belirlenen etaplama paftası dikkate alınmak suretiyle planlandığı; plan bütününde sosyal donatı alanlarının düzenlendiği, imar adaları için öngörülen kullanım kararları ve yapılaşma koşullarının plan kararlarının sürekliliği, eşitliği ve bütünlüğü ilkelerine uygun olduğu, şehircilik ve planlama ilkeleri ile kamu yararına ve koruma mevzuatına aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 4. fıkrası uyarınca davacının istinaf başvurusunun reddine, davalı idare ve müdahillerin istinaf başvurularının kabulüne, İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
DAVALILARIN SAVUNMASI:
Davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı ve davalı yanında müdahil - Sınırlı Sorumlu ... Kooperatifi tarafından, temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
Davalı yanında müdahil ... tarafından, savunma verilmemiştir.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kısmen kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının 1/5000 ölçekli koruma maçlı nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının "su yüzeyi" ve "park" kararlarının üst üste çizilmiş olması yönünden imar mevzuatına ve plan tekniğine aykırı olduğundan iptaline karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : İzmir II Nolu Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulunun ... günlü, ... sayılı kararı ile ..., ..., ..., ... ... ... ve ... parsel sayılı taşınmazların 3. derece doğal sit alanı olarak tescil edildiği, İzmir 2 Numaralı Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Komisyonunun ... tarihli, ... sayılı kararı ile "İzmir ili, Foça ilçesi, ... Mahallesi, ... ve ... Koyları mevkiinde yer alan Yenifoça Kıyı Kesimi 2 ve 3. derece doğal sit alanı sınırları içerisinde sit alanı bütününde 1/5.000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1. etap 1/1.000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planı teklifinin sit sınırlarının doğruluğu ve ilke kararları açısından uygun olduğuna ve plan teklifinin 648 sayılı KHK'nin 13/A maddesi uyarınca gereğini değerlendirmek üzere Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına (Tabiat Varlıklarını Koruma Genel Müdürlüğü) iletilmesine oybirliğiyle karar verildiği, Bölge Komisyonunca uygun bulunan İzmir ili, Foça ilçesi, ... Mahallesi, 34 hektarlık alanda mülkiyeti Eminkent Turizm Geliştirme Kooperatifine ait ..., ..., ... ve ... parsel sayılı taşınmazları kapsayan alanda yapılan 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 109. maddesi uyarınca Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... günlü, ... sayılı işlemiyle onaylandığı, 7.08.2019-06.09.2019 tarihleri arasında ilan edilen planlara İzmir Büyükşehir Belediye Başkanlığınca yapılan itirazın zımnen reddi üzerine anılan planların iptaline yönelik 25.12.2019 havale tarihli dilekçe ile bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanunu'nun ''Tanımlar'' başlıklı 5. maddesinin işlem tarihinde yürürlükte bulunan halinde, nazım imar planı; varsa bölge veya çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, başlıca bölge tiplerini, bölgelerin gelecekteki nüfus yoğunluklarını, gerektiğinde yapı yoğunluğunu, çeşitli yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklükleri ile ilkelerini, ulaşım sistemlerini ve problemlerinin çözümü gibi hususları göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, detaylı bir raporla açıklanan ve raporuyla beraber bütün olan plan olarak, uygulama İmar planı ise; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plan olarak tanımlanmış, “Plan Kademeleri” başlıklı 6. maddesinde ise; planlar kapsadıkları alan ve amaçları açısından bölge planları ve imar planları olarak iki ana kategoriye ayrılmış, imar planları da uygulamaya esas alan uygulama imar planları ve bu planın hazırlanmasındaki temel hedefleri, ilkeleri ve arazi kullanım kararlarını belirleyen nazım imar planları olarak sınıflandırılmıştır.
14.06.2014 tarih ve 29030 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nin "Genel Plânlama Esasları" başlıklı 7. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendinde, " Planlar, kademesine ve ölçeğine göre ve yapılış amacının gerektirdiği ayrıntı düzeyinde kalmak koşuluyla alt kademedeki planları yönlendirir." düzenlemesine, "Gösterim (lejand) Teknikleri" başlıklı 10. maddesinde, "(1) Her türlü mekânsal plan, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanır. (2) Planlar, Bakanlıkça belirlenen ve EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan EK-1a Ortak Gösterimler, EK-1b Mekânsal Strateji Planları Gösterimleri, EK-1c Çevre Düzeni Planı Gösterimleri, EK-1ç Nazım İmar Planı Gösterimleri, EK-1d Uygulama İmar Planı Gösterimleri ve EK-1e Detay Kataloğuna uygun olarak hazırlanır." hükmüne, aynı Yönetmeliğin Ek-1d ''uygulama imar planı gösterimleri'' kısmının açıklamalar bölümünün 6. maddesinde, ''Resmi Kurum Alanı olarak belirlenen alanda yer alacak kamu kurum ve kuruluşlarının adı parantez içinde belirtilir.'' hükmüne yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Temyize konu 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının su yüzeyi ve park kullanımının planda gösterimi dışındaki kısımları yönünden;
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Daireleri tarafından verilen kararların temyiz yolu ile incelenerek bozulabilmeleri 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde belirtilen nedenlerden birinin bulunması halinde mümkündür.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesince verilen kararın anılan kısmı ve dayandığı gerekçe hukuk ve usule uygun olup bozulmasını gerektirecek bir sebep bulunmadığından, anılan kararın bu kısmının onanması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Temyize konu 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının su yüzeyi ve park kullanımının planda gösterimi yönünden incelendiğinde;
Yukarıda yer verilen mevzuat hükmüne göre imar planı; plan notları, lejant ve plan raporu ile bir bütündür. Planlama alanında kullanım kararları plan, pafta, notları ve lejantları ile getirilebilir. İmar planlarının yargısal denetimi yapılırken bu husus doğrultusunda bir değerlendirme yapılması gerekmektedir.
Dosyanın incelenmesinden bilirkişi raporunda imar mevzuatı ve plan tekniği açılarından iki farklı arazi kullanım türü olan “su yüzeyi (dere)” ve “park” kararlarının üst üste çizilmiş olması durumunun imar mevzuatı ve plan tekniğine aykırı bulunduğu, üst geçit ve köprü gibi fiziksel olarak aralarında kot farkı bulunduğu için üst üste çizilen plan kararları haricinde farklı arazi kullanım kararlarının üst üste çizilmesinin uygulamada problem yaratabileceği tespitlerine yer verilmiştir.
Nitekim anılan Yönetmeliğin Ek-2 maddesinin 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planı lejantları arasında su yüzeyi ve park alanının ayrı ayrı lejantlarda gösterildiği birlikte gösterildiği bir lejanta yer verilmediği görülmüştür.
Bu durumda dava konusu 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının su yüzeyi ve park kullanımının imar planlarındaki gösterimi bakımından mevzuata uygun olmadığı anlaşıldığından dava konusu imar planlarının su yüzeyi ve park kullanımının planda gösterimi yönünden iptaline ilişkin karara karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan kısım yönünden davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kısmen kabulüne, kısmen reddine,
2. Dava konusu 1/1000 ölçekli koruma amaçlı uygulama imar planının iptaline, 1/5000 ölçekli koruma amaçlı nazım imar planının iptali istemi yönünden ise davanın reddi yolundaki Mahkeme kararına karşı yapılan davacının istinaf başvurusunun reddine, davalı idare ve müdahillerin istinaf başvurularının kabulü ile İdare Mahkmesi kararının iptale ilişkin kısmının kaldırılmasına, davanın reddine dair temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının dava konusu planlarının dere ve park gösteriminin birlikte kullanılmasına ilişkin kısmının BOZULMASINA, diğer kısımlar bakımından ONANMASINA,
3.Bozulan kısım yönünden yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 03/02/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.