T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/6599
Karar No : 2025/4312
TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı - ...
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : Danıştay Altıncı Dairesinin 31/03/2022 tarih ve E:2019/12911, K:2022/4063 sayılı bozma kararına uyularak verilen ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Konya ili, Selçuklu ilçesi, ... Mahallesi, ... Organize Sanayi Bölgesi sınırları içerisinde bulunan ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde ruhsata aykırı yapılar yapıldığından bahisle, 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca bir ay içinde ruhsatlandırılmasına, ruhsatlandırıldığında mührün kalkmasına, ruhsatlandırılmadığı takdirde yıkılmasına, yapı sahibince yıkılmaması durumunda Konya Organize Sanayi Bölge Müdürlüğünce yıkılarak masrafın tahsiline ve 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca davacıya 119.990,40-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Selçuklu Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı tarafından imara ve ruhsata aykırı ilave yapılar yapıldığının sabit olduğu ve bu hususun yapı tatil zaptı ile tespit edilmesi karşısında, dava konusu encümen kararının; 3194 sayılı Kanunun 32. maddesi uyarınca süresinde ruhsatlandırılmasına, ruhsatlandırıldığında mührün kalkmasına, ruhsatlandırılmadığı takdirde yıktırılmasına, aksi halde Konya Organize Sanayi Bölgesince yıktırılmasına ve yıkım masraflarının yapı sahibinden tahsiline ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine, dava konusu işlemin para cezasına ilişkin kısmı yönünden ise; dava konusu ruhsatsız yapı nedeniyle davacı hakkında "imar kirliliğine neden olmak" suçundan dolayı açılan ceza davasında ... Asliye Ceza Mahkemesinin ... tarih ve E:... K:... sayılı kararı ile; Türk Ceza Kanununun 184/1 maddesi uyarınca davacının imar kirliliğine neden olmak suçundan dolayı mahkum edilmiş olması karşısında, 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 7. fıkrası uyarınca davacı adına verilen dava konusu para cezasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varıldığından, idarece kesilen para cezasında hukuki isabet görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemin para cezasına ilişkin kısmının iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmına karşı yapılan istinaf başvurusunun reddine dair İdari Dava Dairesi kararının Danıştay Altıncı Dairesinin 31/03/2022 tarih ve E:2019/12911, K:2022/4063 sayılı kararı ile iptale ilişkin kısmının bozulması üzerine, bozma kararına uyularak, imar mevzuatına aykırı şekilde yapılan yapıların yapı sınıflarına ve gruplarına göre ve aykırılıktan etkilenen alana göre hesaplanan temel para cezasında ve temel para cezasına uygulanan artırımlarda hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davalı idarenin istinaf başvurusunun kabulüne, anılan İdare Mahkemesi kararının iptale ilişkin kısmının kaldırılmasına ve bu kısım yönünden de davanın reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile usul ve yasaya aykırı olan Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
Konya ili, Selçuklu ilçesi, ... Mahallesi, ... Organize Sanayi Bölgesi sınırları içerisinde bulunan ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde ruhsata aykırı olarak 1.100 m² tek katlı prefabrik yapı, 1.250 m² tek katlı prefabrik yapı, 680 m² iki katlı betonarme yapı ve 850 m² tek katlı prefabrik yapı yapıldığı Konya Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü teknik ekiplerince ... tarih ve ... sayılı yapı tatil zaptıyla tespit edilmiştir.
Anılan yapı tatil zaptının davalı idareye intikal ettirilmesi üzerine 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca bir ay içinde ruhsatlandırılmasına, ruhsatlandırıldığında mührün kalkmasına, ruhsatlandırılmadığı takdirde yıkılmasına, yapı sahibince yıkılmaması durumunda Konya Organize Sanayi Bölge Müdürlüğünce yıkılarak masrafın tahsiline ve 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca davacıya 119.990,40-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Selçuklu Belediye Encümeni kararı alınmıştır.
Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.
İLGİLİ MEVZUAT ve HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesinde; "Bu Kanun hükümlerine göre; ruhsat alınmadan yapıya başlandığı veya ruhsat ve eklerine veya ruhsat alınmadan yapılabilecek yapılarda projelerine ve ilgili mevzuatına aykırı yapı yapıldığı ilgili idarece tespiti, fenni mesulce (...) tespiti ve ihbarı veya herhangi bir şekilde bu duruma muttali olunması üzerine, belediye veya valiliklerce o andaki inşaat durumu tespit edilir. Yapı mühürlenerek inşaat derhal durdurulur.
Durdurma, yapı tatil zaptının yapı yerine asılmasıyla yapı sahibine tebliğ edilmiş sayılır.
Bu tarihten itibaren en çok bir ay içinde yapı sahibi, yapısını ruhsata uygun hale getirerek veya ruhsat alarak, belediyeden veya valilikten mühürün kaldırılmasını ister.
Ruhsata aykırılık olan yapıda, bu aykırılığın giderilmiş olduğu veya ruhsat alındığı ve yapının bu ruhsata uygunluğu, inceleme sonunda anlaşılırsa, mühür, belediye veya valilikçe kaldırılır ve inşaatın devamına izin verilir.
Aksi takdirde, ruhsat iptal edilir, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapılan bina, belediye encümeni veya il idare kurulu kararını müteakip, belediye veya valilikçe yıktırılır ve masrafı yapı sahibinden tahsil edilir. ..." hükmüne yer verilmiş, aynı Kanunun 42. maddesinde ise, para cezasıyla ilgili düzenlemelere yer verilmiş, maddenin 2. fıkrasının (a) bendinde yapı sınıfı ve grubu dikkate alınmak suretiyle maddede belirtilen miktar ile yapının alanının çarpılması sonucu temel ceza miktarının hesaplanacağı ve bu miktar üzerinden (c) bendinin alt bentlerindeki artırım sebepleri için gösterilen oranlar uyarınca bulunan miktarların eklenmesi sonrasında toplam ceza miktarının bulunacağı belirtilmiştir.
4562 sayılı Organize Sanayi Bölgeleri Kanununun 4. maddesinin 15. fıkrasında, "OSB tüzel kişiliği, OSB’nin mevzuata ve imar planına uygun yapılaşmasından sorumludur. Ruhsatsız veya ruhsata aykırılığı tespit edilen yapılar hakkında ilgili idarece 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 32 nci ve 42 nci maddeleri çerçevesinde tesis edilen işlemler ilgili OSB ve Bakanlığa bildirilir. Yıkım, Bakanlığın talimatı üzerine valilik veya kaymakamlık tarafından yapılır. Yıkım bedeli, yapı sahibi tarafından karşılanır." 16. fıkrasında, "Bu maddenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.", 5. maddesinde ise, "OSB, ... bir özel hukuk tüzel kişiliğidir. " hükmüne yer verilmiştir.
İşlem tarihindeki yürürlükte olan haliyle 22/08/2009 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Organize Sanayi Bölgeleri Uygulama Yönetmeliğinin "Rusata aykırı yapılan yapılar" başlıklı 92. maddesinin 1. fıkrası; "OSB, bölgenin mevzuata ve imar planına uygun yapılaşmasından sorumludur. OSB'nce, ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapıldığı tespit edilen yapının, o andaki inşaat durumu belirlenerek aykırılığın giderilmesi için katılımcıya 30 gün süre verilir." 2. fıkrası ise; "Yapı mevzuata uygun hale getirilmediği takdirde inşaatın bu durumu 3194 sayılı Kanun uyarınca ilgili idareye OSB tarafından bildirilir. Ruhsata aykırı veya ruhsatsız yapı hakkında, ilgili idarece 3194 sayılı Kanunun 32. ve 42. maddeleri çerçevesinde işlem yapılır. İlgili idarenin talebi halinde yıkım, OSB tarafından yapılır. İlgili idare ruhsat iptalini OSB'den isteyebilir ve yapılan işlemler OSB'ye bildirilir. Ayrıca söz konusu aykırılığın devamından; müteşebbis heyet, yönetim ve denetim kurulu üyeleri ile bölge müdürü sorumlu olup tespiti halinde Bakanlık, kendisine yapılmış olan ihbarları da değerlendirerek ihmali görülenler hakkında suç duyurusunda bulunur ve ihbarlar gizli tutulur." hükmünü içermektedir.
Dosyanın incelenmesinden; Konya ili, Selçuklu ilçesi, ... Mahallesi, ... Organize Sanayi Bölgesi sınırları içerisinde bulunan ... pafta, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde ruhsata aykırı olarak 1.100 m² tek katlı prefabrik yapı, 1.250 m² tek katlı prefabrik yapı, 680 m² iki katlı betonarme yapı ve 850 m² tek katlı prefabrik yapı yapıldığı Konya Organize Sanayi Bölge Müdürlüğü teknik ekiplerince ... tarih ve ... sayılı yapı tatil zaptıyla tespit edidiği ve bu tutanağın ... tarih ve ... sayılı yazı ekinde davalı idareye bildirilmesi üzerine, 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca bir ay içinde ruhsatlandırılmasına, ruhsatlandırıldığında mührün kalkmasına, ruhsatlandırılmadığı takdirde yıkılmasına, yapı sahibince yıkılmaması durumunda Konya Organize Sanayi Bölge Müdürlüğünce yıkılarak masrafın tahsiline ve 3194 sayılı Kanunun 42. maddesi uyarınca davacıya 119.990,40-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Selçuklu Belediye Encümeni kararının alındığı anlaşılmaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, söz konusu bölgede ruhsata aykırı yapı yapıldığı tespiti üzerine davalı idare ekiplerince, 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesi uyarınca dava konusu yerdeki aykırı yapıları ve inşaatın durumunu gösterir yapı tatil zaptı düzenlenmesi ve buna dayanılarak aynı Kanunun 32. maddesi uyarınca yapının yıkımına ve aynı Kanunun 42. maddesi uyarınca imar para cezası verilmesine dair işlem tesis edilmesi gerekirken, Konya Organize Sanayi Bölgesince tutulan 04/01/2016 tarihli, 3194 sayılı İmar Kanununun 32. maddesindeki koşulları içermeyen tutanağa dayanılarak tesis edilen işlemde hukuka uyarlık, aksi yöndeki Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet görülmemiştir.
Bu itibarla, dava konusu işlemin para cezasına ilişkin kısmının iptali yönündeki ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davacının temyiz isteminin kabulüne,
2. Dava konusu işleminin para cezasına ilişkin kısmının yukarıda özetlenen gerekçeyle iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulüne, Mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine ilişkin temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 23/09/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.