T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/6605
Karar No : 2025/4131
TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Belediye Başkanlığı - ...
VEKİLİ : Av. ...
KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Yenilenebilir Enerji A.Ş.
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararın temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Muğla ili, Ortaca ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel, ... ada, ... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan "Dalaman HES-5" isimli hidroelektrik üretim santraline ilişkin tesiste ruhsatsız yapı yapıldığının tespit edildiğinden bahisle 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 42. maddesinin 2. fıkrasının (a) bendi uyarınca 10.110.826,18-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Ortaca Belediye Encümeni kararının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile; söz konusu tesisin de aralarında yer aldığı Dalaman Havzasında mevcut üretim tesislerine ilişkin olarak davacı şirket hakkında Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından üretim lisansı düzenlendiği, dolayısıyla söz konusu tesislerin kamuya ait alanda ilgili bakanlığın izni ile inşa edilerek Bakanlıkça yapılan geçici kabul ve ilgili kurumlardan alınan izinler çerçevesinde işletmeye açıldığı, bu itibarla yapıldıkları tarihte yürürlükte olan mevzuat hükümleri uyarınca kamu kurumları tarafından yaptırılan yatırım dolayısıyla inşa edildiği ve yapı ruhsatından muaf olduğu, öte yandan davalı idarece onaylı projede mevcut yapılarda farklılık veya artış olduğu yolunda idarece yapılmış herhangi bir tespit de bulunmadığı anlaşıldığından; yapı ruhsatından muaf bulunan hidroelektrik santrali ve ilgili yapılara ilişkin olarak İmar Kanununun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacı şirket hakkında idari para cezası uygulanmasına ilişkin dava konusu encümen kararında hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle iptaline karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Uyuşmazlığa konu yapının yapı ruhsatından muaf olmadığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek temyize konu kararın bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY :
02/04/2021 tarihli yapı tatil tutanağı ile, davacı şirkete ait lisanslı elektrik üretim tesisinde ruhsatsız olarak regülatör bendi yapıldığı tespit edilmiştir.
Dava konusu belediye encümeni kararı ile, söz konusu tespit esas alınarak 3194 sayılı Kanunun 42. maddesinin 2. fıkrası uyarınca davacı şirkete para cezası verilmiştir.
Bunun üzerine görülmekte olan dava açılmıştır.
Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu tarafından davacı şirket adına; Dalaman I-II-III-IV-V Hidroelektrik Santrali üretim tesisinde 18/11/2004 tarihinden itibaren 35 yıl süreyle üretim faaliyeti göstermek üzere ... tarih ve ... sayılı üretim lisansı düzenlenmiştir.
İLGİLİ MEVZUAT:
3194 sayılı İmar Kanunu'nun 5. maddesinde yapı; karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesisler olarak tanımlanmış, 21. maddesinin birinci fıkrasında; bu Kanunun kapsamına giren bütün yapılar için 26. maddede belirtilen istisna dışında Belediye veya Valiliklerden yapı ruhsatı alınmasının zorunlu olduğu düzenlenmiş, 22. maddesinde; yapı ruhsatı almak için belediye, valilik bürolarına yapı sahipleri veya kanuni vekillerince dilekçe ile müracaat edilleceği, dilekçeye sadece tapu, mimari proje, statik proje, elektrik ve tesisat projeleri, resim ve hesapları, röperli veya yoksa, ebatlı kroki eklenmesinin gerektiği, belediyeler veya valiliklerce ruhsat ve ekleri incelenerek eksik ve yanlış bulunmuyorsa yapı ruhsatı verileceği, 42. maddesinin 2. fıkrasında; ruhsat alınmaksızın veya ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere veya imar mevzuatına aykırı olarak yapılan yapının sahibine, yapı müteahhidine veya aykırılığı altı iş günü içinde idareye bildirmeyen ilgili fenni mesullere yapının mülkiyet durumuna, bulunduğu alanın özelliğine, durumuna, niteliğine ve sınıfına, yerleşmeye ve çevreye etkisine, can ve mal emniyetini tehdit edip etmediğine ve aykırılığın büyüklüğüne göre, bin Türk Lirasından az olmamak üzere, maddede belirtilen şekilde hesaplanan idari para cezalarının uygulanacağı düzenlenmiş; (a) bendinde; Bakanlıkça belirlenen yapı sınıflarına ve gruplarına göre yapının inşaat alanı üzerinden hesaplanmak üzere, mevzuata aykırılığın her bir metrekaresi için idari para cezası verileceği, bu miktarların her takvim yılı başından geçerli olmak üzere o yıl için 213 sayılı Vergi Usul Kanununun mükerrer 298. maddesi hükümleri uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında bir Türk Lirasının küsuru da dikkate alınmak suretiyle artırılaracağı; (b) bendinde ise; mevzuata aykırılığı yapı inşaat alanı üzerinden hesaplanması mümkün olmayan, yapının cephelerini ve diğer yapı elemanlarını değiştiren veya yapı malzemesi için öngörülen gereklere aykırı bulunan uygulamalar için, Bakanlıkça yayımlanan ve aykırılığa konu imalatın tespiti tarihinde yürürlükte bulunan birim fiyat listesine göre ilgili idarece belirlenen bedelin % 20’si kadar idari para cezası verileceği hükme bağlanmış, aynı fıkranın (c) bendinde; (a) ve (b) bentlerine göre cezalandırmayı gerektiren aykırılığa konu yapının niteliğine göre para cezasında uygulanacak artırım nedenleri (13) alt bent olarak sayılmış, (a) ve (b) bentlerinde belirtilen şekilde tespit edilen para cezası miktarına belirtilen alt bentlerdeki uygulanacak artırım nedenlerine göre ayrı ayrı hesap edilecek cezaların ilave olunacağı, para cezalarına konu olan alanın hesaplanmasında, aykırılıktan etkilenen alanın dikkate alınacağı kurala bağlanmıştır.
24/07/2025 tarih ve 32965 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 19/07/2025 tarih ve 7554 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 18. maddesi ile 14/3/2013 tarihli ve 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununa eklenen Geçici 34. maddesinde "(1) Yapı ruhsatı ve/veya yapı kullanma izin belgesi olmadan tesis edilerek 31/12/2024 tarihinden önce kısmen veya tamamen işletmeye girmiş olan lisanslı elektrik üretim tesisleri ve bunların zorunlu altyapı unsurları için, imar planlarına işlenmiş bulunmak ve üretim lisansı sahibi tüzel kişilerce bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içerisinde müracaat edilmek şartıyla; statik bakımdan uygun olduğuna dair inşaat mühendislerince hazırlanacak rapor ve fennî mesuliyetin ilgili mühendislerce üstlenildiğine dair belge sunulması durumunda Bakanlıkça bedeli mukabilinde Üretim Tesisi Uygunluk Belgesi düzenlenir.
(2) Üretim Tesisi Uygunluk Belgesi, elektrik üretim tesisi ve elektrik üretiminin zorunlu altyapı unsurları kapsamındaki tüm yapılar için tek bir belge olarak düzenlenir ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı yerine de geçer.
(3) Üretim Tesisi Uygunluk Belgesi bedeli olarak, ilgili tesis türü için Kurum tarafından belirlenen güncel birim yatırım tutarı ile hesaplanan toplam yatırım tutarının binde biri genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere Bakanlıkça tahsil edilir.
(4) Birinci fıkra kapsamındaki elektrik üretim tesisleri için bu maddenin yürürlük tarihinden önce 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanununun 32 nci ve 42 nci maddeleri uyarınca alınmış idari yaptırım kararları, yıkım kararları ve idari para cezaları uygulanmaz. Yapılmış itirazlar veya açılmış davalar hakkında resen karar verilmesine yer olmadığına karar verilir, yargılama ve takip giderleri taraflar üzerinde bırakılır ve vekâlet ücretine hükmedilmez. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce tahsil edilmiş olan tutarlar iade edilmez.” düzenlemesine yer verilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Bu durumda; 24/07/2025 tarih ve 32965 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 19/07/2025 tarih ve 7554 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 18. maddesi ile 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununa eklenen Geçici 34. madde hükmü ile; yapı ruhsatı ve/veya yapı kullanma izin belgesi olmadan tesis edilerek 31/12/2024 tarihinden önce kısmen veya tamamen işletmeye girmiş olan lisanslı elektrik üretim tesisleri için, anılan Geçici 34. maddenin yürürlük tarihi olan 24/07/2025 tarihinden önce, 3194 sayılı İmar Kanununun 32. ve 42. maddeleri uyarınca alınmış idari yaptırım kararlarının, yıkım kararlarının ve idari para cezalarının uygulanmayacağı, yapılmış itirazlar veya açılmış davalar hakkında resen karar verilmesine yer olmadığına karar verileceği yönünde getirilen yeni yasal düzenleme uyarınca 31/12/2024 tarihinden önce işletmeye girmiş olan uyuşmazlığa konu lisanslı elektrik üretim tesisi için uygulanan dava konusu para cezasının esası hakkında karar verme olanağı bulunmadığından, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanununa eklenen Geçici 34. madde hükmü doğrultusunda konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. 2577 sayılı Kanunun 49. maddesine uygun bulunan davalının temyiz isteminin kabulüne,
2. Yukarıda özetlenen gerekçeyle dava konusu işlemin iptaline ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,
3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 16/09/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.