T.C.
D A N I Ş T A Y
ALTINCI DAİRE
Esas No : 2022/6889
Karar No : 2025/2502
TEMYİZ EDEN (DAVACILAR) : 1- ... 2- ...
3- ...
VEKİLLERİ : Av. ...
KARŞI TARAF :I- (DAVALI) ... Bakanlığı-ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
II-(DAVALI YANINDA MÜDAHİLLER)1- ... Komutanlığı- ...
VEKİLİ : Av. ...
2- ... Bakanlığı-ANKARA
VEKİLİ : Av. ...
İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi ... tarih ve E:..., ... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.
YARGILAMA SÜRECİ :
Dava konusu istem: Çevre ve Şehircilik Bakanlığının ... tarihli işlemi ile onaylanan Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi Sahil Güvenlik Limanı Amaçlı 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planının iptali istenilmiştir.
İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor ile dosyadaki bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesinden; uyuşmazlık konusu Sahil Güvenlik Limanı Amaçlı 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planı plan kararlarının üst ölçekli planlarla getirilen plan kararları ile çelişmediği, plan hiyerarşisi ve planların kademeli birlikteliği ilkesine uygun olduğu, söz konusu planlarla getirilen plan kararlarının birbirleri ile uyumlu bulunduğu, liman olarak belirlenen alanın konumunun, çevrede mevcut yoğun turizm faaliyetleri, kesintisiz sürdürülmesi gerekli arama – kurtarma ve denetim çalışmaları ile düzensiz göçmenlerle mücadele bakımından uygun olduğu, kamusal kıyı kullanımı bakımından ortaya çıkabilecek sorunların tasarım odaklı uygulamalar ve yaratıcı çözümlerle giderilebileceği, uyuşmazlık konusu sahil güvenlik limanının belirlenen alanda tesisinde üstün nitelikli kamu yararı bulunduğu, planların planlama esaslarına, şehircilik ilkelerine ve ilgili yasal mevzuata uygun olduğu sonucuna varılmıştır.
Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.
Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve istinaf dilekçelerinde ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.
TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Temyize konu kararın usul ve hukuka aykırı olduğu iddiasıyla bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.
KARŞI TARAFIN SAVUNMALARI :
Davalı ve davalı yanında müdahiller tarafından, temyiz edilen kararda bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından, usul ve kanuna uygun olan kararın onanması gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Altıncı Dairesince, Tetkik Hakiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:
İNCELEME VE GEREKÇE:
MADDİ OLAY : Uyuşmazlık konusu planlama bölgesine komşu Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi, ... ada ... ve ... sayılı taşınmazların maliki tarafından, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca ... tarihli ... sayılı işlemi ile onaylanan, 25/09/2019 – 24/10/2019 tarihleri arasında askıya çıkarılan Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi “Sahil Güvenlik Limanı” amaçlı 1/5000 ölçekli nazım imar planı ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planına askı süresi içerisinde 01/10/2019 tarihli dilekçe ile itiraz edildiği, itirazın zımnen reddi üzerine anılan planların Muğla Büyükşehir Belediyesince yapılan 1/25.000 ve 1/5000 ölçekli nazım imar planları ile uyumlu olmadığı, planların hazırlanmasında Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği'nde öngörülen analizlerin yapılmadığı, bütünleşik kıyı alanları planının hazırlanmadığı, planlarla getirilen kararların bölgede yer alan tüm taşınmazların turizm, konaklama ve ikamet amaçlı kullanımlarını etkileyeceği, liman alanında dalga iklimi, dalga transformasyonu, dalga analizi gibi çalışmaların yapılmadığı, anılan imar planları çerçevesinde inşa edilecek ilave unsurların 2872 sayılı Çevre Kanunu ve Çevresel Gürültünün Değerlendirilmesi ve Yönetimi Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre değerlendirilmediği ileri sürülerek bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME:
Danıştay Altıncı Dairesinin 03.02.2025 tarihli E:2022/6889 sayılı ara kararı ile davalı Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, davalı yanında müdahiller Sahil Güvenlik Komutanlığı, Ulaştırma ve Alt Yapı Bakanlığından; dava konusu planlar kapsamında Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesinde yapılması planlanan Sahil Güvenlik Limanına ilişkin güvenlik amaçlı askeri ve stratejik olarak yer seçiminin belirlenip belirlenmediği, Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığının 19/08/2019 tarihli işlemi ile onaylanan Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesi “sahil güvenlik limanı” amaçlı 1/5000 ölçekli nazım imar planı ile 1/1000 ölçekli uygulama imar planında Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim Genel Müdürlüğünün plan yapıma aşamasında ... tarihli ... sayılı, uyuşmazlık konusu limanının Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) Yönetmeliğinin hükümlerinin uygulanmasına gerek bulunmadığı, projede değişiklik olması veya kapasite artışı yapılması halinde yeniden başvuru yapılması gerektiğine dair görüşünden sonra dava konusu liman projesinde değişiklik ya da kapasite artışı olup olmadığının şayet kapasite artışı varsa bu durumda Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporu alınması zorunluluğunun bulunup bulunmadığının sorulmasına buna ilişkin bilgi ve belgelerin istenilmesine karar verilmiştir.
Anılan ara kararına Sahil Güvenlik Komutalığı tarafından verilen ... tarihli cevapta,Turgutreis bölgesinde Sahil Güvenlik Komutanlığının konuş ihtiyacına yönelik olarak tahsis işlemleri tamamlanan deniz alanının konumu gereği Kardak Kayalıklarına ve Çavuş Adasına en uygun mesafede olduğu, bölgenin jeopolitik ve stratejik öneme haiz olması nedeniyle özellikle yurt savunmasında ve bölgedeki düzensiz göçmen faaliyetlerinin önlenmesi maksadıyla kolluk faaliyetleri bakımından emniyet, güvenlik ve arama kurtarma faaliyetleri açısından son derece önemli ve bahse konu olayların meydana gelmesi durumunda denizden en hızlı bir şekilde müdahale edilebileceği bir konumda bulunduğu, Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesinde yapılması planlanan “Sahil Güvenlik Limanı” yer seçim sürecinin bölgede bulunan karakol ihtiyacı ile başladığı, bölgede yer alan hazine arazilerinin tespit edildiği alanın tamamının turizm genişleme bölgesi olması ve arazi stoğunun kısıtlı olması sebepleri ile bölgede söz konusu yüzer unsurlara yaklaşık 550 m. uzaklıktaki Bodrum Sahil Güvenlik Karakol Komutanlığının konuşlu bulunduğu ... ada ... parsel haricinde altyapı imkanlarına sahip herhangi bir hazine arazisi bulunamadığı, alternatif bir hazine arazisi bulunmaması sebebi ile ... ada ... sayılı parselin 1 Haziran 2017 tarihinde ön tahsisinin uygun görüldüğü, anılan taşınmaz ile ilgili Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca 11 Mayıs 2018 tarihinde 1/1000 ölçekli imar planı değişikliğinin onaylandığı, proje ve yapım süreci tamamlanan Bodrum Sahil Güvenlik Karakol Komutanlığının 24 Mart 2020 tarihinde geçici kabulü gerçekleştirilerek kullanıma açıldığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı tarafından ... tarihli ve ... sayılı yazı ile “Muğla ili, Bodrum ilçesi, ... Mahallesinde ... ada, ... sayılı parselde bulunan 3.047 m²’lik alanda Sahil Güvenlik Bodrum Karakol Komutanlığı kurulmasının planlandığı belirtilerek söz konusu taşınmazın önündeki deniz alanı üzerine, Sahil Güvenlik Gemi/Botlarının yanaşabileceği bir liman projesi geliştirileceği” bildirilerek Çevresel Etki Değerlendirmesi (ÇED) raporuna ihtiyaç olup/olmadığı hususundaki görüşlerin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı Çevresel Etki Değerlendirmesi İzin ve Denetim Genel Müdürlüğünden talep edilmesi üzerine ... 2017 tarihli ve ... sayılı yazı ile imar planı teklifine konu kıyı yapısının 25.11.2014 tarih ve 29186 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren ÇED Yönetmeliği kapsamında incelendiği, söz konusu liman ile ilgili olarak limanın ticari amaçlı kullanılmaması kaydı ile söz konusu liman ile ilgili ÇED Yönetmeliği hükümlerinin uygulanmasına gerek bulunmadığının değerlendirildiğinin bildirildiği, ... tarafından Muğla İli, Bodrum ilçesi, Turgutreis Sahil Güvenlik Komutanlığı karakol binası önündeki deniz alanına liman yapılması planlanan sahil güvenlik gemi botlarının yanaşabileceği liman projesinin özelliklerinde değişiklik ve kapasitesinde artış nedeniyle yeniden çevresel etki değerlendirmesi sürecine tabi tutulması isteğiyle 16.05.2022 tarihinde yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin davalı idare işleminin iptali talebiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı karar ile davanın reddine karar verildiği, anılan karara karşı yapılan istinaf başvurusunun ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile reddine karar verildiği, Danıştay 4. Dairesinin E:2023/12412 K:2023/5638 sayılı kararı ile, dava konusu işlemin, çevresel etki değerlendirmesi sonucu alınan kararlar kapsamında olduğu sonucuna varıldığından, bakılan davada ivedi yargılama usulünün uygulanması gerekmekte olup, davacı tarafından her ne kadar istinaf yoluna başvurulmuşsa da, Bölge İdare Mahkemesince bu konuda bir karar verilmek üzere, dosyanın Danıştaya gönderilmesi gerekirken, temyiz yolu açılmak suretiyle istinaf başvurusunun reddi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığından, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı kaldırılarak idare mahkemesi kararının kesin olarak onanmasına karar verildiği bilgisine yer verilmiştir.
Çevre Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca verilen 16.04.2025 tarihli ara kararına cevap yazısında; dava konusu imar planının 141.319,18 m² alan büyüklüğü ile teklif imar planı
olarak Bakanlığa iletildiği, kurum görüşlerine de bu alan büyüklüğü ile gönderildiği, onay ve
kesinleştirme işlemleri sonrasında ise Bakanlıkça herhangi bir imar planı değişikliği
onaylanmadığı veya imar planı değişikliği talebi şeklinde yürüyen bir işlemi bulunmadığı bilgilerine yer verilmiştir.
Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.
Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.
KARAR SONUCU:
Açıklanan nedenlerle;
1. Davacının temyiz isteminin reddine,
2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Mahkeme kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun reddi yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesi ... tarih ve E:..., ... sayılı kararının ONANMASINA,
3. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 50. maddesi uyarınca, bu onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de anılan Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın kararı veren ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 05/05/2025 tarihinde, kesin olarak, oybirliğiyle karar verildi.